«بينايی‌ام را پس گرفتم»؛ روايت نخستين بيمار از درمان انقلابی چشم

پزشکان می‌گویند موفق به بازگرداندن بینایی و جلوگیری از نابینایی در افراد مبتلا به بیماری نادر چشمی به نام هیپوتونی شده‌اند که پیش از این ناممکن بود.

بیمارستان مورفیلد در لندن اولین درمانگاه ویژه در جهان برای این بیماری است و پژوهش آزمایشی نشان داده است که از هر هشت بیمار هفت نفر با درمان‌های آزمایشی به نتیجه رسیده‌اند.

یکی از این بیماران و اولین آنها نیکی گای، ۴۷ ساله است که ماجرای درمان خود برای بی‌بی‌سی نقل کرده است.

او می‌گوید نتایج درمان باور‌نکردنی است: «این روش زندگی مرا دگرگون کرد. آنچه از دست داده بودم به من بازگرداند و حالا می‌توانم بزرگ شدن فرزندم را ببینم».

«کارم به جایی رسیده بود که فقط می‌توانستم انگشت‌ها را بشمارم و همه‌چیز خیلی تار بود؛ اما حالا می‌توانم ببینم.»

حالا او می‌تواند بیشتر حروف را روی تابلوی آزمایش چشم ببیند و بخواند.

او فقط یک خط با حد نصاب قانونیِ بینایی لازم برای رانندگی فاصله دارد؛ تغییری عظیم برای کسی که تا پیش از این کم‌بینا بود، برای دیدنِ اجسام نزدیک مجبور به استفاده از ذره‌بین می‌شد و برای حرکت در خانه و بیرون، بیشتر به حافظه‌اش تکیه می‌کرد.

او می‌گوید: «اگر بینایی من تا پایان عمر هم به همین مقدار بماند کاملا راضی و خوشحال خواهم بود. شاید هرگز نتوانم دوباره رانندگی کنم اما می‌توانم با این موضوع کنار بیایم!».

در هیپوتونی، فشار داخل کره چشم به شکل خطرناکی کم می‌شود وباعث فرونشست دیواره‌ها به داخل و دفرمه‌شدن ساختار کره چشم می‌شود.

این عارضه زمانی اتفاق می‌افتد که مایع ژلاتینی طبیعی درون چشم (زجاجیه) بر اثر مواردی مثل التهاب یا آسیب روانی شدید (تروما) به مقدار کافی تولید نشود.

گاهی این عارضه نتیجه جراحی چشم یا برخی دارو‌های خاص است که بدون درمان منجر به نابینایی در افراد می‌شود.

تاکنون پزشکان از استرویید‌ها و روغن سیلیکون برای جلوگیری از فروریزش و حفظ شکل طبیعی چشم استفاده می‌کردند اما این مواد سمی بودند و در طولانی‌مدت عوارضی ایجاد می‌کردند وهمچنین بهبود چندانی در بینایی ایجاد نمی‌کنند.

حتی زمانی که سلول‌های شبکیه در پشت چشم که مسئول بینایی هستند به‌درستی کار می‌کنند، روغن سیلیکون شفافیت کافی ندارد و عبور نور از آن دشوار است؛ در نتیجه بینایی تار می‌شود.

کارشناسان بیمارستان مورفیلد تصمیم گرفتند رویکرد متفاوتی را با ماده‌ای که در اختیار داشتند امتحان کنند؛ ژلی کم‌هزینه، شفاف و محلول در آب به نام هیدروکسی‌پروپیل‌متیل‌سلولز.»

این ماده در برخی جراحی‌‌های چشم استفاده می‌شده است.

اما به جای استفاده از آن به صورت يک بار مصرف، بیمارستان مورفيلد تصميم گرفت آن را به بخش اصلی چشم تزريق کند و آن را به عنوان نوع جديدی از درمان به کار بگيرد.

وقتی نيکی نخستين بار در سال ۲۰۱۷ درست پس از تولد پسرش، دچار مشکل بينايی شد، ابتدا مقدار زيادی روغن سيليکون در چشم راستش که در حال از کار افتادن بود به او تزريق شد.

او می‌گوید چشمش شکل طبیعی خود را از دست داده بود و به دلیل بیماری هیپوتونی «مثل کاغذ مچاله‌ شده بود» و در آن زمان درمان کمک چندانی به بهبود آن نکرد.

چند سال بعد چشم چپ او هم دچار همان وضعیت شد و بینایی آن مختل شد.

او توضیح می‌دهد: «وقتی بینایی چشم چپ خود را از دست دادم فکر کردم باید راه دیگری برای درمان وجود داشته باشد که بتوانیم امتحان کنیم».

«من با عزم راسخ جلو رفتم. فقط تصمیم گرفته بودم از پا ننشینم و ادامه دهم».

دکترهری پتروشکین، چشم‌ پزشک نیکی می‌گوید ما با هم تصمیم گرفتیم تا شیوه کاملا جدیدی را امتحان کنیم و کره چشم را با ماده‌ای شفاف پر کنیم که از درون آن بتوان دید.

او به خاطر می‌آورد: «فکر اینکه ممکن است این روش درمانی در فردی که واقعا فقط یک چشم سالم دارد نتیجه ندهد بسیار توان‌فرسا بود».

«ما این روش را به عنوان راه‌حل انتخاب کردیم و به طور شگفت‌آوری نتیجه داد. واقعا تصورش را هم نمی‌توانستیم بکنیم که او به وضعیت بینایی کنونی خود برسد».

«فردی که ممکن بود بینایی هر دو چشم خود را در نهایت از دست بدهد اکنون می‌تواند به طور عادی زندگی کند. این نتیجه چشمگیری است. نتیجه‌ بهتر از این نمی‌شد».

او می‌گوید همین روش درمانی می‌تواند به صد‌ها و حتی هزاران فرد کمک کند. مهم این است که هنوز سلول‌های بینایی در ناحیه پشتی چشم وجود داشته باشد که امکان بینایی را فراهم کند.

«در مورد نیکی می‌دانستیم که بینایی می‌تواند بازگردد و اگر ما بتوانیم کره چشم را دوباره مدور و محکم کنیم وضعیت بینایی او بهبود پیدا خواهد کرد».

با کمک‌های موسسه خیریه چشم‌‌ پزشکی مورفیلد تاکنون ۳۵ بیمار با این روش درمان شده‌اند و نتیجه درمان هشت نفر از آنها اکنون در مجله چشم‌پزشکی بریتانیا منتشر شده است.

درمان و تزریق به طور کلی به مدت ۱۰ ماه و هر سه یا چهار هفته یک بار انجام می‌شود.

پژوهشگران امیدوارند به مرور زمان برای دریافت اینکه این روش برای چه افرادی مناسب است مهارت بیشتری پیدا کنند.

دکتر پتروشکین می‌گوید: «این ماجرای شگفت‌انگیزی است. ما به نتایج امیدوار‌کننده‌ای رسیده‌ایم اما هنوز در آغاز راه هستیم».