سینما در سالی که گذشت: از توقیف فیلم و ممنوع‌الخروجی فیلمساز تا ماجرای لیلا

سینمای ایران سه چیز کم دارد: رویا، قهرمان و شادی اگر سینمای امروز ما تلخ است برای این است که سینماگر ما رویا ندارد، قهرمان ندارد و شاد هم نیست. اگر هم فیلم کمدی می سازد فقط می‌خواهد پولش برگردد نه این که شاد باشد؛ مثل دلار خریدن در شرایط بحران است.

اینها را رضا کیانیان، بازیگر سرشناس درباره سینمای ایران درباره سالی که گذشت می‌گوید.

رضا کیانیان سال گذشته در سریال شهرزاد بار دیگر توجه‌های زیادی را به خود جلب کرد؛ سریالی که فصل آغازین آن در سال ۹۵ بسیاری را در ایران و خارج از ایران با سریال ایرانی آشتی داد و مخاطبش را علیرغم نظرات مثبت و منفی در سال ۹۶ هم با فصل‌های بعدی خود همراه کرد.

نارضایتی از فضای هنری

سینمای ایران سال درخشانی را پشت سر نگذاشت، علاوه بر این که برخی فیلمها مانند عصبانی نیستم با وجود وعده‌های مکرر به پرده نقره‌ای اکران راه پیدا نکردند، برخی سینماگران مانند رضا درمیشیان و حمیدرضا آذرنگ با انتقاد از فضای فرهنگ و هنر موجود در ایران گفتند از رأیی که به حسن روحانی داده‌اند راضی نیستند.

عبدالرضا کاهانی، کارگردان هم علاوه بر اینکه دقایقی از فیلم توقیفی‌اش ارداتمند، نازنین، بهاره و تینا را در توییترش منتشر کرد، درباره فیلم دیگرش خانم یایا نوشت: "از اعتراض و بلاتکلیفی خسته است و اعتراف می‌کند که جنگ نابرابر را به وزارت ارشاد و برخی سینماگران متظاهر باخته است."

بعد از آن بود که قرار شد کمپانی بلوبرد فیلمهای آقای کاهانی را در فرانسه اکران کند.

کارگردانِ منتقدِ ممنوع‌الخروج

محمد رسول‌اف از فیلمساران منتقد ایران است که تجربه بازداشت دارد و چند فیلم او از جمله به امید دیدار و دست نوشته‌ها نمی سوزند با وجود اکران در جشنواره‌های جهانی مثل کن در ایران به نمایش عمومی در نیامدند. گذرنامه او شهریور ماه هنگام ورود به ایران ضبط شد.

او می‌گوید به اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و فعالیت تبلیغی علیه نظام متهم شده است. در روزهای آخر سال ۹۶ بیش از ۲۰۰ سینماگر در نامه‌ای به حسن روحانی، رییس جمهور ایران خواستار رفع ممنوع‌الخروجی او شدند. پیش از آن هم در نامه‌ای با امضای بیش از هفده هزار نفر که نام تعدادی از هنرمندان سرشناس جهانی درآن دیده می شد خواهان آزادی سفرآقای رسول‌اف به خارج کشور شده بودند.

توقیف کردن یا نکردن؛ مسئله این است

در همین روزها بود که بعد از خبر تلاش برای رفع توقیف فیلمهای توقیفی، از میان بیش از ۱۰ فیلمی که توقیف شده بود، ۴ فیلم پریناز به کارگردانی بهرام بهرامیان، بلوک ۹ خروجی ۲ ، به کارگردانی علیرضا امینی زادبوم ابوالحسن داوودی و خانه دختر به کارگردانی شهرام شاه‌حسینی رفع توقیف شد. این رفع توقیف‌ها البته به مفهوم سانسور نشدن این فیلم‌ها نبود.

از مجموعه نوروزی بیشتر بخوانید:

در مرداد ماه بود که عباس صالحی، جایگزین رضا صالحی امیری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شد، با این شعار که وجود حتی یک فیلم توقیفی هم برای سینمای ایران زیاد است.

جشنواره فیلم ونیز در شهریور ماه جایزه بهترین کارگردانش را به وحید جلیلوند داد برای فیلم بدون تاریخ بدون امضا. در این جشنواره جایزه بهترین بازیگر مرد را هم نوید محمد زاده برای بازی در همین فیلم گرفت.

بعد از این اتفاق سینمایی بین‌المللی، یازدهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی در ایران به فروشنده اصغر فرهادی جایزه داد.

جشنواره فیلم کوتاه در آبان ماه سال ۹۶ برگزار شد و یازدهمین جشنواره سینما حقیقت که محل رقابت فیلمهای مستند کوتاه و بلند است، ۲۶ آذرماه برگزیدگانش را معرفی کرد.

حاتمی‌کیا و مؤسسه اوج

جشنواره فیلم فجر مثل هر سال در ایام دهه فجر یعنی از ۱۲ تا ۲۲ بهمن‌ماه برگزار شد.

فیلم تنگه ابوقریب به کارگردانی بهرام توکلی و تهیه‌کنندگی سعید ملکان با دریافت شش سیمرغ بلورین پیشتاز فیلم‌های برنده سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر شد. فیلم هومن سیدی به نام مغزهای کوچک زنگ‌زده یکی از فیلم‌هایی بود که امسال بسیاری آن را تحسین کردند. این فیلم علاوه بر اینکه بهترین فیلم هنر و تجربه شناخته شد، جایزه فیلم منتخب تماشاگران، سیمرغ بهترین فیلمنامه و صداگذاری را هم دریافت کرد..

فیلم جنگی سرو زیر آب سه سیمرغ، طراحی صحنه، بهترین فیلمبرداری و جایزه بهترین فیلم از نظر نگاه ملی را گرفت. فیلم عرق سرد هم در سه رشته تدوین، نقش مکمل زن و نقش اول مرد سیمرغ بلورین گرفت.

سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول زن به سارا بهرامی برای بازی در فیلم دارکوب به کارگردانی بهروز شعیبی و سیمرغ بهترین بازیگر مرد به امیر جدیدی برای بازی در فیلم عرق سرد به کارگردانی سهیل بیرقی رسید. جمشید هاشم‌پور بازیگر باسابقه هم در حالی برای ایفای نقش در فیلم دارکوب بهترین بازیگر نقش مکمل مرد شد که مدتهاست در عرصه سینما حضور کمرنگی دارد.

فیلم به وقت شام با مضمون داعش ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا سیمرغ بلورین بهترین موسیقی فیلم، بهترین کارگردانی و صداگذاری را گرفت. آقای حاتمی‌کیا وقتی برای دریافت جایزه خود روی صحنه رفت، به شدت از صداوسیما به ویژه شبکه دو و سه تلویزیون و برخی سینماگران که منتقد فیلم او بودند انتقاد کرد و گفت که شکایتش را پیش خدا می‌برد. سخنان تند آقای حاتمی‌کیا یکی از حاشیه‌های پررنگ جشنواره فیلم فجر سال گذشته بود.

آقای حاتمی‌کیا روی سن اختتامیه گفت که من فیلمساز وابسته‌ام، فیلمساز این نظامم و افتخار می‌کنم که رشد یافته بچه‌های سپاهم و با بچه‌های سازمان سینمایی اوج کار می‌کنم. آقای حاتمی‌کیا گفت بچه‌های سازمان سینمایی اوج کسانی هستند که باید واژه "سربازان گمنام امام زمان" را برایشان به کار برد. این واژه معمولا در ایران برای نیروهای اطلاعاتی استفاده می‌شود.

روزنامه کیهان چهاردهم آذر ماه ۹۶ خبری منتشر کرد با این مضمون که "سازمان هنری و رسانه‌ای اوج پیشنهاد حمایت کامل مالی از سی‌وششمین دوره جشنواره فجر با مبلغ ۱۵ میلیارد تومان را داده است و این پیشنهاد به صندوق اعتباری هنر و رئیس ‌سازمان سینمایی ارایه شده هرچند مخالفت ابتدایی محمدمهدی حیدریان را به دنبال داشته است."

اما محمد ذوقی، مدیر روابط عمومی این سازمان در گفتگویی این خبر را تکذیب کرد و گفت اصلا چنین پیشنهادی مطرح نشده است. نه جشنواره فیلم فجر به پول سازمان اوج نیاز دارد و نه سازمان سینمایی اوج وظیفه‌اش حمایت مالی از جشنواره است.

منتقدان سازمان هنری و رسانه‌ای اوج که در زمان ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد ایجاد شد، می‌گویند این موسسه هم در فیلم‌های سینمایی سرمایه‌گذاری می‌کند هم در تولید سریال‌های پربیننده اما هدفش تحریف تاریخ است و با تولید انیمیشن‌ها و بیلبوردها و ویدیوهای خاص تلاش می‌کند سیاست روز ایران را تحت تأثیر قرار دهد.

"خوکی" که "خرس" نگرفت و ماجراهای لیلا

اوایل اسفندماه سال ۹۶ بود که که فیلمهای خوک به کارگردانی مانی حقیقی، درساژ پویا بادکوبه، هندی و هرمز عباس امینی و هجوم شهرام مکری در شصت‌وهشتمین دوره جشنواره فیلم برلین حضورپیدا کردند.

اگرچه هیچکدام از این فیلمها در این جشنواره جایزه نگرفتند اما سخنان سیاسی لیلا حاتمی در نشست مطبوعاتی فیلم خوک واکنش‌های زیادی ایجاد کرد. او گفته بود که متاسف است که در کشورش اعتراض مردم به قیمت جان آنها تمام می‌شود. سخنانی که با واکنش های زیادی روبرو شد.

همین چند روز پیش خبر رسید که بر اساس نظام‌نامه جدید اکران، اکران فیلمهای خارجی در پردیس‌های سینمایی با حواله اکران مجاز است تامین و توزیع فیلم‌های خارجی بر عهده موسسه رسانه‌های تصویری است. ارزیابی پرونده اکران فیلم‌های خارجی در پردیس‌های سینمایی بماند برای سال آینده.