دبیرکل سازمان ملل: آمریکا قدرتش را مهم‌تر از قوانین بین‌المللی می‌داند

دبیرکل سازمان ملل متحد به بی‌بی‌سی گفت که ایالات متحده آمریکا با مصونیت اقدامات مورد نظرش را انجام می‌دهد و قدرتش را مهم‌تر از قوانین بین‌المللی می‌داند.

آنتونیو گوترش که با رادیو چهار بی‌بی‌سی صحبت می‌کرد گفت که «اعتقاد راسخ و مسلم» واشنگتن این است که راه‌حل‌های چندجانبه بی‌اهمیت هستند.

آقای گوترش افزود آنچه که برای واشنگتن اهمیت دارد «اعمال قدرت و نفوذ ایالات متحده و گاهی در همین رابطه (اعمال قدرت و نفوذ) با هنجارهای قوانین بین‌المللی» است.

اظهارات دبیرکل سازمان ملل در حالی مطرح شده است که آمریکا چند هفته پیش به ونزوئلا حمله کرد و رئیس‌جمهورش را گرفت و دونالد ترامپ هم مکررا تهدیدهایی را در مورد الحاق گرینلند مطرح کرده است.

آقای گوترش گفت که معتقد است که اصول بنیادین سازمان ملل، از جمله برابری کشورهای عضو، اکنون در معرض تهدید قرار گرفته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیش از این به تندی از سازمان ملل متحد انتقاد کرده بود.

آقای ترامپ در سپتامبر گذشته از سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل استفاده کرد تا فایده این سازمان را زیر سوال ببرد؛ او ادعا کرد که «به هفت جنگ تمام‌نشدنی» به‌تنهایی پایان داده است و سازمان ملل «حتی تلاش نکرد در هیچ یک از آنها کمکی کند».

او گفت: «بعدا متوجه شدم که سازمان ملل حامی ما نبود.»

آقای گوترش با ارائه این ارزیابی انتقادآمیز اذعان کرد که سازمانش برای وادار کردن اعضا به رعایت قوانین بین‌المللی مندرج در منشور سازمان ملل با مشکل مواجه است.

او تاکید کرد که این سازمان «به‌شدت درگیر» حل مناقشات بزرگ جهانی است؛ «اما سازمان ملل هیچ اهرم فشاری ندارد، قدرت‌های بزرگ اهرم فشار قوی‌تری دارند.»

دبیرکل سازمان ملل این پرسش را مطرح کرد که آیا قدرت‌های بزرگ از اهرم فشار خود برای راه‌حل‌های واقعی و پایدار در این درگیری‌ها استفاده می‌کنند، یا فقط برای راه‌حل‌های فوری و ناپایدار. او تاکید کرد که «تفاوت زیادی بین این دو امر وجود دارد.»

آقای گوترش همچنین گفت که سازمانش برای مقابله با «مشکلات و چالش‌های چشمگیر» پیش روی ۱۹۳ کشور عضوش به اصلاحات نیاز دارد.

دبیرکل سازمان ملل گفت: «کسانی هستند که معتقدند قدرت قانون باید جای خود را به قانون قدرت بدهد.»

او گفت: «در واقع، وقتی سیاست فعلی ایالات متحده را می‌بینیم، این اعتقاد راسخ و مسلم وجود دارد که راه‌حل‌های چندجانبه وارد نیست و آنچه مهم است اعمال قدرت و نفوذ ایالات متحده و گاهی در همین رابطه [اعمال قدرت و نفوذ] با هنجارهای قوانین بین‌المللی است.»

آقای گوترش گفت که شورای امنیت سازمان ملل که برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی طراحی شده است، دیگر نماینده جهان نیست و «ناکارآمد» است.

هر یک از اعضای دائم شورای امنیت، یعنی فرانسه، چین، روسیه، بریتانیا یا آمریکا، در حال حاضر می‌توانند قطعنامه‌ها را وتو کنند. هم روسیه و هم ایالات متحده از این قدرت برای خنثی کردن تلاش‌های جهانی برای پایان دادن به جنگ در اوکراین و غزه استفاده کرده‌اند.

آقای گوترش گفت که اعضای دائم شورای امنیت از وتو برای پیشبرد منافع خود استفاده می‌کنند. او همچنین از این امر که «سه کشور اروپایی» عضو دائم هستند، انتقاد کرد.

او خواستار تغییراتی در ترکیب شورای امنیت شد، برای «بازیابی مشروعیت» و «دادن حق بیان به تمام جهان»، و نیز محدود کردن قدرت وتو برای ممانعت از «انسدادهای» غیرقابل قبول.

آنتونیو گوترش که از نخست‌وزیران پیشین پرتغال است، در سال ۲۰۱۷ ریاست سازمان ملل را بر عهده گرفت و در پایان امسال این سمت را ترک خواهد کرد.

دبیرکل سازمان ملل در سخنان سالانه خود در مجمع عمومی که به‌طور سنتی برای شناسایی اولویت‌های این سازمان استفاده می‌شود، نسبت به جهانی پر از هرج‌ومرج و «مملو از درگیری، مصونیت از مجازات، نابرابری و غیرقابل پیش‌بینی بودن» هشدار داد و «نقض آشکار قوانین بین‌المللی» را یکی از بزرگترین چالش‌های پیش روی نظم جهانی دانست.

یکی از درگیری‌های جاری که آقای گوترش به عنوان موضوع اصلی برای سازمان ملل متحد معرفی کرد، مربوط به غزه بود.

در مقاطع بزرگی از جنگ، از توزیع کمک‌ها در نوار غزه جلوگیری شد، چرا که اسرائیل مانع از ورود سازمان‌های بشردوستانه بین‌المللی به این منطقه شده بود.

در یک مقطع، اسرائیل حتی از یک پیمانکار دیگر، به‌نام «بنیاد بشردوستانه غزه»، استفاده کرد؛ برای انجام کاری که سازمان ملل متحد به‌طور سنتی برای دهه‌ها انجام می‌داد.

صدها فلسطینی در تلاش برای گرفتن غذا در مراکز توزیع این سازمان کشته شدند.

آقای گوترش در پاسخ به این پرسش که آیا سازمان ملل را در غزه ناتوان می‌داند، جایی که می‌بایست نقشی ایفا می‌کرد و موثر می‌بود، گفت: «البته، اما اجازه بدهید روشن صحبت کنم:»

«مدت‌ها بود که اسرائیل می‌گفت که کمک‌های بشردوستانه توزیع نمی‌شود چون سازمان ملل قادر به انجام این کار نیست. البته، هر زمان که اسرائیل به ما اجازه ورود به غزه را نمی‌داد، ما نمی‌توانستیم وارد غزه شویم. سپس آتش‌بس برقرار شد و میزان زیادی از کمک‌های بشردوستانه سرازیر شد.»

او تاکید کرد: «ما آماده بودیم، مشروط بر اینکه امکان اقدام برای ما فراهم می‌بود.»

چند روز پیش، آقای گوترش در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به ساختار تاسیس این سازمان اشاره کرد و گفت که «سازوکار حل مشکلات ۱۹۴۵» مشکلات سال ۲۰۲۶ را حل نخواهد کرد.

چالش‌های جهانی همچنان ادامه دارند؛ با تغییر رهبری در ونزوئلا با توسل به زور از سوی ایالات متحده، کشته شدن هزاران معترض به دست نیروهای حکومت ایران، و همچنین قصد دونالد ترامپ برای الحاق گرینلند به آمریکا.

پرسش‌ها در مورد مرگ چندجانبه‌گرایی و سکوت برخی از رهبران جهان به جای دفاع از حاکمیت قانون بین‌المللی، روز به روز بیشتر می‌شود.