بیماران مبتلا به سرطان از ترک غزه برای درمان منع شدهاند
- نویسنده, هيا البدارنه و لارا الجبالی
- شغل, بیبیسی عربی
سهام میگوید: «داروی من تمام شده. خیلی خستهام. به سختی میتوانم جلوی خودم را ببینم. داروی شیمی درمانی من خیلی وقت است که تمام شده است.»
این زن ۶۲ ساله مبتلا به سرطان خون است. قبل از شروع جنگ، او در بیمارستان دوستی ترکیه و فلسطینیان در شمال غزه - تنها بیمارستان درمان بیماران مبتلا به سرطان در نوار غزه - تحت درمان بود.
طبق آمار وزارت بهداشت غزه او یکی از نزدیک به ۱۰ هزار بیمار مبتلا به سرطان در غزه است که از زمان تعطیلی این بیمارستان در هفته اول نوامبر به دلیل کمبود سوخت، قادر به دریافت خدمات درمانی یا دارو نیست.
سهام مانند دیگر آوارگان فلسطینی در غزه - که سازمان ملل تعداد آنها را ۱.۷ میلیون نفر تخمین میزند - زمانی که محلهاش مورد حمله هوایی قرار گرفت از خانهاش در شمال غزه گریخت. وقتی صحبت میکردیم، او به همراه دخترش که کودکی تازه به دنیا آمده دارد، در مدرسه اونروا (نهاد وابسته به سازمان ملل) در رفح پناه گرفته بود.
او ماههاست که تقلا میکند برای پیدا کردن درمانی که جاناش را نجات بدهد غزه را ترک کند ولی در گذرگاه رفح پنج بار از زمان آغاز جنگ او را رد کردهاند – رفح در حال حاضر تنها راه خروج از غزه است.
پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر که منجر به کشته شدن بیش از ۱۲۰۰ نفر و گروگان گرفته شدن ۲۵۳ نفر دیگر شد، تمام گذرگاه های مرزی با غزه تقریباً به مدت چهار هفته بسته شد. در ماه نوامبر، مصر گذرگاه رفح را بازگشایی کرد تا به شهروندان مصری و دارندگان سایر گذرنامههای خارجی و همچنین فلسطینیهایی که به شدت مجروح و بیمار شدهاند، اجازه خروج بدهد.
در گزارش اخیر وزارت بهداشت غزه آمده است که بیش از ۲۶۰۰ بیمار از طریق رفح خارج شدهاند که ۱۷۰۰ نفر آنها مجروح و ۹۰۰ نفر بیمار بودهاند.
مصر، ترکیه، امارات و اردن متعهد شدهاند که هزاران بیمار مبتلا به سرطان مانند سهام و همچنین مجروحان جنگ را درمان کنند.
فهرستی روزانه توسط مقامات مرزی فلسطینی با اسامی افرادی که برای خروج مورد تأیید مصر و اسرائیل هستند، منتشر میشود. نام سهام برای اولین بار در لیستی آمد که در ۱۹ نوامبر برای رفتن به ترکیه منتشر شد. اما وقتی به گذرگاه رسید ماموران مرزی مانع خروج او شدند.
او میگوید: «آنها گفتند که فرستاده ترکیه نیامده است. آیا زندگی ما به اندازه آمدن فرستاده ترکیه مهم نیست؟ آدم چطور باید از اینجا خارج شود؟ یا شاید به این دلیل است که روابط قوی با افراد ذینفوذ نداریم؟»
ماموران مرزی فلسطینی گفتند که چون فرستاده ترکیه برای تحویل گرفتن سهام در طرف مصری گذرگاه نبود، نمیتوانستند به او اجازه عبور دهند. اما ما با افراد دیگری که آن روز اجازه سفر به ترکیه را پیدا کردند صحبت کردیم.
مونا الشرافی سه سال پیش به سرطان پستان مبتلا شد و قبل از ۷ اکتبر در بیتالمقدس تحت معالجه قرار داشت. او هماهنگکننده اجرای طرحی ابتکاری برای ارائه پشتیبانی روانی برای سایر نجاتیافتگان از سرطان بود و تنها سه روز تا جلسه بعدی شیمی درمانی او باقی مانده بود که جنگ شروع شد.
او میگوید: «ما مجبور شدیم خانههایمان را ترک کنیم و با بسیاری از خانوادههای دیگر در پناهگاهها و مدارس بمانیم، و به دلیل سیستم ایمنی ضعیف بدنمان بسیار نگران بودیم.»
نام مونا در همان لیست خروج سهام در ۱۹ نوامبر بود. او به ما گفت که به او اجازه داده شد از مرز مصر عبور کند و به همراه بیش از ۱۳۰ نفر دیگر سوار هواپیما به آنکارا شود. حتی به او اجازه داده شد که دو دختر خردسالش را با خود ببرد، با اینکه هر بیمار به طور رسمی فقط اجازه دارد یک همراه داشته باشد.
مونا گفت: «تصمیم گرفته بودم که اگر یکی از دخترانم را برگردانند، نروم، نمیتوانستم آنها را بگذارم و بروم». شوهر و پسرانش هنوز در چادری در منطقه تل السلطان رفح زندگی میکنند.
مقامات مرزی فلسطینی در غزه به سؤالات ما در مورد اینکه چرا به سهام اجازه خروج ندادند، پاسخی ندادند.
ما با دو بیمار دیگر مبتلا به سرطان صحبت کردهایم که علیرغم اینکه نامشان در لیست خروج بود، از مرز برگردانده شده بودند. یکی از آنها، که نخواست نامش را بگوید، به ما گفت که او نیز قرار بود ۱۹ نوامبر برود، اما معتقد بود که او را رد کردند زیرا پسر کوچکش همراهش بود. او گفت که مقامات مرزی فلسطینی ترجیح میدهند همراهان زن با کسانی که خارج میشوند بروند تا این احتمال کاهش یابد که کسانی که آنجا را ترک میکنند جنگجویان حماس باشند. به بیمار دیگری که قرار بود در ماه دسامبر برای معالجه به امارات منتقل شود، در مرز گفته شده بود که مقامات نتوانستند نام او را پیدا کنند.
دکتر صبحی سکیک، مدیر بیمارستان دوستی ترکیه و فلسطینیان در غزه، به ما گفت که از حدود ۱۰ هزار بیمار مبتلا به سرطان غزه، «اسامی تقریباً ۳۸۰۰ نفر برای اجازه خروج از غزه برای دریافت خدمات درمانی در خارج از کشور داده شده است، اما از آغاز جنگ در واقع تنها حدود ۶۰۰ نفر از آنها، چه کودک و چه بزرگسال، نوار غزه را ترک کردهاند».
فرآیند خروج چگونه است؟
ما با پزشکان غزه، مقامات وزارت بهداشت فلسطینی در کرانه غربی اشغالی و دیپلماتهای فلسطینی در مصر صحبت کردهایم تا فرآیند پیچیده خروج را بهتر درک کنیم.
یک پزشک یا بیمارستان در غزه بیمارانی را که نیاز به فوریترین مراقبتهای پزشکی دارند به وزارت بهداشت غزه معرفی میکند. این اسامی سپس برای مقامات مصری ارسال میشود که بررسی امنیتی انجام میدهند. هنگامی که مصر این فهرست را تأیید کرد، اسامی توسط مقامات اسرائیلی بررسی میشود و آنها نیز باید فهرست را تأیید کنند.
پس از تأیید فهرست نهایی، این فهرست با کشورهایی که اعلام کردهاند مایل به پذیرش بیماران هستند به اشتراک گذاشته میشود و به صورت آنلاین منتشر میشود. هر گروه از بیماران برای سفر در تاریخ خاصی تأیید میشوند. اما اینکه آیا بیمار در نهایت اجازه خروج پیدا میکند یا نه، به تشخیص مقامات مرزی فلسطینی بستگی دارد.
وزارت دفاع اسرائیل در پاسخ به اینکه چرا به بیماران بیشتری اجازه عبور داده نمیشود، به ما گفت: «گذرگاه رفح را مصر اداره میکند. بنابراین، هیچ محدودیتی برای اسرائیل در مورد تعداد بیمارانی که میتوانند از گذرگاه رفح برای دریافت خدمات پزشکی در خارج از نوار غزه عبور کنند، وجود ندارد».
وزارت بهداشت مصر، وزارت خارجه مصر و مقامات مرزی فلسطینی از پاسخ به سؤالات ما در مورد روند خارج کردن بیماران از غزه خودداری کردند.
ترکیه در اوایل نوامبر اعلام کرد که مایل است تا ۱۰۰۰ بیمار مبتلا به سرطان را بپذیرد، و امارات نیز اعلام کرد که ۱۰۰۰ بیمار مبتلا به سرطان و ۱۰۰۰ کودک مجروح را خواهد پذیرفت.
مقامات ترکیه به ما گفتند که این کشور در حال حاضر در حال درمان چند صد بیمار مبتلا به سرطان و مجروح غزه است و مایل است صدها نفر دیگر را نیز بپذیرد. یکی از آنها گفت: «اگر غزه فهرستی از ۶۰۰ نفر را به ما بدهد، ما تعداد معینی را از بین آنها انتخاب نمیکنیم. برای ما هر چه تعداد بیماران و مجروحان بیشتری اعزام شوند، بهتر است. ظرفیت ارائه خدمات درمانی به همه آنها را داریم.»
برای عبور پول بدهید
اما راههای دیگری هم برای خروج مردم از غزه وجود دارد.
جنگ باعث پدید آمدن کسب و کاری پرسود برای هلا، یک آژانس مسافرتی مصری شده است، که میگویند برای هر نفر فلسطینی برای ترک غزه ظرف یک تا دو هفته ۵۰۰۰ دلار پول میگیرد.
این شرکت مسافرتی قبل از جنگ از هر نفر ۳۵۰ دلار برای رفتن از غزه به مصر دریافت میکرد. طبق گزارشها، پس از ۷ اکتبر این مبلغ تقریباً به ۱۲ هزار دلار برای هر نفر افزایش یافت، تا اینکه این شرکت مبلغ را به ۵۰۰۰ دلار برای یک فلسطینی بزرگسال و ۲۵۰۰ دلار برای یک کودک محدود کرد - اگرچه شرکت مسافرتی هلا به طور رسمی این کار را تبلیغ نمیکند. هزینه خارج کردن یک بزرگسال بیش از چهار برابر میانگین حقوق سالانه در غزه است.
بیرون از دفتر هلا در قاهره، مردم هر روز ازدحام میکنند و سعی میکنند تا فقط بتوانند از در به داخل بروند.
یک مرد فلسطینی که نخواست نامش فاش شود، به ما گفت که برای ورود به دفتر شرکت باید پولی بپردازد و مبلغ ۳۰۰ دلار دیگر را به یکی از کارکنان هلا پرداخت کرده است تا خانوادهاش را در فهرست خروج قرار دهد. این علاوه بر ۱۰ هزار دلاری بود که او برای خارج کردن همسر و دو فرزندش پرداخت کرده بود.
ما با ۱۰ نفری که از خدمات هلا برای خروج از غزه استفاده کرده بودند صحبت کردیم و گفتند که تا ۴۰۰۰ دلار به کارمندان پرداخت کردهاند تا مطمئن شوند که خانوادههایشان برای خروج در اولویت قرار میگیرند. برخی از آنها خارج شدهاند و برخی هنوز در انتظار خروج هستند.
تقاضای بالا همچنین باعث ایجاد بازار ثانویه دلالانی شده است که از استیصال فلسطینیانی که خانوادههایشان در غزه گیر افتادهاند سوء استفاده میکنند و ادعا میکنند که میتوانند - در ازای مبلغی - نامشان را در بالای لیست خروج اضافه کنند.
یک دلال در مصر به زنی گفته بود که میتواند ۲۵۰۰ دلار اضافی بپردازد تا نام خانوادهاش در غزه را در فهرست قرار دهد. در پیامهای صوتی که با ما به اشتراک گذاشت، دلال میگوید که رابط او در هلا قبل از این که اسمها را ثبت کند «باید پول را در دست داشته باشد» و اصرار میکرد: «من این کار را برای کمک به شما انجام میدهم، حتی یک شِکِل [واحد پول اسرائیل] به من نمیرسد.»
اما افرادی که روابط خوبی با ذینفوذان در غزه دارند میتوانند بدون پرداخت هیچ هزینهای آنجا را ترک کنند.
ما اسامی فلسطینیهایی را یافتیم که خود را شهروندان مصری جا زدهاند و غزه را ترک کردهاند و به ما گفتند افرادی با روابط سیاسی به آنها کمک کردهاند تا غزه را ترک کنند و نامشان را به فهرست شهروندان مصری اضافه کردهاند. زن دیگری که پسرش به مراقبتهای پزشکی فوری نیاز داشت، گفت که افراد دارای روابط سیاسی به آنها کمک کردند تا به فهرست افراد ویژه اضافه شوند که به صورت آنلاین منتشر نمیشود.
او به ما گفت که نام پسرش «در فهرست وزارت بهداشت نبود. نام او در فهرست ویژه دیگری بود» که در مرز خوانده شد.
نه هلا و نه وزارت خارجه مصر به سؤالات ما در مورد فعالیتهای این شرکت پاسخ ندادند.
سامح شکری، وزیر خارجه مصر، پیشتر به اسکای نیوز گفته بود که کشورش در حال تحقیق در این زمینه است.
او بدون اشاره به جزئیات بیشتر گفت: «ما هر اقدامی را که لازم باشد انجام خواهیم داد تا این فعالیتها را محدود کرده و فوراً از بین ببریم.»
در ژانویه، دیا رشوان، رئیس سازمان اطلاعات دولتی مصر «به طور قاطعانه اتهامات مربوط به دریافت هزینههای اضافی از مسافران غزه و همچنین ادعاهایی مبنی بر اینکه یک نهاد غیررسمی برای فراهم کردن امکان ورود به مصر، هزینه دریافت کرده است» را رد کرد.
در غزه، زمان برای سهام و بیماران مبتلا به سرطان مانند او که گرفتار قوانین خاکستری و تشریفات اداری در مرز هستند رو به اتمام است.
پسرش صقر که برای خارج کردن او از غزه مستأصل بود به ما گفت که سعی کرده ترتیبی دهد که او از طریق شرکت هلا خارج شود.
«اگر پول داشتیم تردید نمیکردیم. وقتی ما در مورد تخلیه خصوصی پرسیدیم، گفتند حداقل چیزی که هلا درخواست میکند ۵۰۰۰ دلار است، اما ما نمیتوانیم ۵۰۰۰ دلار بپردازیم.»
سهام گفت که پس از اولین تلاش خود برای عبور، چهار بار دیگر به مرز بازگشت تا ببیند آیا به او اجازه عبور میدهند، زیرا نامش قبلا تایید شده بود. اما مقامات مرزی فلسطینی نپذیرفتند و اکنون وضعیت سلامتی او به سرعت رو به وخامت است.
«حالا دیگر راه رفتن برایم سخت شده و سرم گیج میرود. نمیدانم منتظر چه چیزی هستند.»
