نور ارژنگ؛ نقاش افغان که می‌خواهد از پی پرتره‌هایش از ملکه الیزابت به ایرلند شمالی برود

    • نویسنده, رابی مردیت
    • شغل, گزارشگر فرهنگ ایرلند شمالی

نقاشی‌های چشمگیری که از چهره الیزابت دوم ملکه سابق بریتانیا در زیرزمینی در کابل کشیده شده‌اند، روزنه امید یک هنرمند افغان برای زندگی جدید در ایرلند شمالی است.

نور ارژنگ از افغانستان تحت حکومت طالبان گریخته و در حال حاضر در پاکستان مخفی است.

اما برخی از آثار هنری او، از جمله دو چهره‌نگاری از ملکه فقید، به بلفاست راه یافته‌اند.

نقاشی این هنرمند، توجه آنجلینا جولی، بازیگر سرشناس هالیوود را نیز جلب کرده است که دو تابلو را برای گالری خود در ایالات متحده آمریکا خریداری می‌کند.

از زمانی که در سال ۲۰۲۱ طالبان قدرت را در دست گرفت، محدودیت‌های متعددی از جمله پخش موسیقی در امکان عمومی را اعمال کرده‌اند. دراین میان، زنان بار عمده محدودیت‌ها را در زمینه تحصیل، زندگی اجتماعی و پوشش متحمل شده‌اند.

بسیاری از هنرمندان هم افغانستان را ترک کرده‌اند از جمله ارژنگ که نقاشی‌های رنگارنگ او اغلب برای عموم به نمایش گذاشته می‌شد .

بی‌بی‌سی ایرلند شمالی موفق شد با او در پاکستان تماس بگیرد.

پیکار از رهگذر هنر

نور ارژنگ گفت: «زندگی من در افغانستان چیزهای زیادی به من آموخت. همه می‌دانند چه فداکاری‌هایی باید برای هنر خود انجام دهید. ما برای دموکراسی و گشایش از طریق هنر جنگیدیم.»

او افرود: «من مدت‌ها قبل از سقوط افغانستان به دست طالبان، در برابر افراط‌گرایی و افراط‌گرایان ایستادم.»

«بیش از چهار دهه جنگ و درگیری در افغانستان تقریباً همه چیز را از این کشور گرفته، هنر نیز از این قاعده مستثنی نبوده است.»

زمانی که طالبان کابل را تصرف کرد، ارژنگ با شماری از سفارتخانه‌ها تماس گرفت تا از کشور خارج شود زیرا به عنوان یک هنرمند می‌دانست که جانش در خطر است: «نمی‌توانستم به کار و هنرم ادامه دهم.»

«هنر فقط کار نیست، زندگی یک هنرمند است؛ من دیگر احساس نمی‌کنم زنده هستم.»

نقاشی از ملکه الیزابت دوم در سال ۲۰۲۱ نوعی درخواست کمک بود که خطراتی را هم برایش به همراه داشت.

ارژنگ گفت: «دلیل نقاشی از ملکه الیزابت این بود که او قدرتمندترین زن جهان بود و زنان قلبی مهربان دارند.»

«اگر تابلوی نقاشی از ملکه را در خانه ما پیدا می‌کردند، شرایط زندگی من و خانواده‌ام بسیار سخت می‌شد.»

«من در زیرزمین خانه‌ام نقاشی می‌کردم» و «دستگیر شدن در حین نقاشی از ملکه جرم بزرگی به حساب می‌آید.»

«یک روز دوستم با من تماس گرفت و گفت "تمام نقاشی‌ها را جابجا کن، طالبان جستجوهای خانه به خانه را آغاز کرده‌اند".»

ارژنگ گفت: «روز بعد من محل اقامتم را ترک کردم، این، یکی از سخت‌ترین تصمیمات زندگی من در آن زمان بود».

یک هدف فوری

دارن فرگوسن از سازمان هنری «بی‌یاند اسکین» در بلفاست چندین سال است که با ارژنگ کار می‌کند.

او قبلاً از درخواست پناهندگی نوازندگان افغان در بریتانیا به دلیل تهدید آزار و اذیت آنها حمایت کرده بود.

آقای فرگوسن گفت: «من از طریق پروژه دیگری که در رابطه با موسیقی در آنجا داشتیم، با ارکستر زنان افغان کار می‌کردم که با نور آشنا شدم.»

«آثار هنری او همیشه درباره آزادی زنان و آزادی انتخاب بوده است.»

اما زندگی به عنوان یک هنرمند در افغانستان پس از تسلط دوباره طالبان بسیار خطرناک‌تر شد.

دارن فرگوسن در این باره گفت: «همه هنرمندان و نوازندگان در آن زمان خیلی در معرض خطر بودند، به ویژه آنهایی که شناخته شده هستند و آثار هنریشان بیشتر جنبه سیاسی دارد.»

«بنابراین او بلافاصله تبدیل به هدف شد.»

«نقاشی پرتره از ملکه زمانی که طالبان خانه به خانه بازرسی می‌کند، واقعاً پرخطر و بسیار خطرناک است.»

«در پان زمان او به این فکر می کرد که مشهورترین فرد زنده کیست، در آن زمان ملکه زنده بود.»

«مشهورترین شخصی که او می‌توانست نقاشی کند تا توجهش را به درخواست خروج از افغانستان جلب کند، چه کسی بود؟»

«به این ترتیب، ما باید او را بیرون می‌آوردیم.»

دو پرتره از ملکه یکی از بیست تابلوی نقاشی ارژنگ بود که به بلفاست راه یافته است.

اخیراً در نمایشگاهی برخی از آثار او در بخشی از جشنواره بلفاست غربی به نمایش درآمدند.

«می‌خواهم خودم باشم»

به گفته دارن فرگوسن، آنجلینا جولی نیز به کار ارژنگ و داستان او علاقه نشان داده است.

خانم جولی قبلاً فیلمی درباره وضعیت اسفبار دختران در افغانستان تهیه کرده بود و در سال ۲۰۲۱ به شبکه اجتماعی اینستاگرام پیوست تا نامه‌ای را که از یک دختر افغان دریافت کرده بود به اشتراک بگذارد.

دارن فرگوسن گفت: «او در آگاه‌سازی نسبت وضعیت افغانستان و کمک به مردم بسیار فعال بوده است.»

«او در این راه، بسیار بی‌سروصدا عمل کرده، غالبا بدون جلب توجه.»

«او با ما تماس گرفت تا دو نقاشی از این هنرمند افغان را برای گالری نیویورک خود بخرد.»

اکنون ارژنگ امیدوار است که او و خانواده اش بتوانند در پی این آثار هنری، به ایرلند شمالی بیایند.

و دلیل او برای آمدن به اینجا؟

« به عنوان یک هنرمند می‌خواهم خودم باشم.»