روسیه در مقابل نیرو و سلاح یک میلیون بشکه نفت خام به کره شمالی تحویل داده است

بر اساس تجزیه و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای گردآوری شده توسط «مرکز منبع باز» - که یک گروه تحقیقاتی غیرانتفاعی مستقر در بریتانیاست - تخمین زده می‌شود که روسیه از مارس ۲۰۲۴ بیش از یک میلیون بشکه نفت به کره شمالی تحویل داده است.

کارشناسان نفتی و دیوید لمی، وزیر امور خارجه بریتانیا، به بی‌بی‌سی گفته‌اند که این نفت بهایی است برای تسلیحاتی که روسیه از کره شمالی دریافت کرده و همچنین برای نیروهای کره شمالی که به منظور گسترش جنگ در اوکراین در اختیارارتش روسیه قرار گرفته‌اند.

انتقال این نفت ناقض تحریم‌های سازمان ملل علیه کره شمالی است که کشورهای عضو را از فروش نفت به کره شمالی، به جز در مقادیر محدود، منع می‌کند. هدف از این تحریم‌ها وارد کردن فشار بین‌المللی بر کره شمالی برای وادار کردن آن کشور به خودداری از توسعه تسلیحات اتمی بوده است.

تصاویر ماهواره‌ای که به طور انحصاری با بی‌بی‌سی به اشتراک گذاشته شده است نشان می‌دهند که طی هشت ماه گذشته، بیش از ۱۲ نفتکش مختلف متعلق به کره شمالی در مجموع ۴۳ بار در یک پایانه نفتی روسیه در مناطق خاور دور آن کشور پهلو گرفته‌اند.

در تصاویر مختلفی که از این نفتکش‌ها روی دریا گرفته شده به نظر می‌رسد که این کشتی‌ها خالی به این پایانه وارد و تقریبا پر از آنها خارج شده‌اند.

کره شمالی تنها کشوری در جهان است که اجازه خرید نفت خام در بازار آزاد را ندارد.

ساازمان ملل مقدار سوخت دریافتی مجاز برای آن کشور به منظور مصارف غیرنظامی را ۵۰۰۰۰۰ بشکه فرآورده‌های نفتی در سال تعیین کرده که بسیار کمتر از مقداری است که کره شمالی به آن نیاز دارد.

وزارت خارجه روسیه به درخواست ما برای اظهار نظر در این مورد پاسخ نداد.

اولین انتقال محموله نفت که توسط مرکز منبع باز در گزارش جدید آن ثبت شد، مربوط به ۷ مارس ۲۰۲۴، یعنی هفت ماه پس از زمانی است که مشخش شد کره شمالی به روسیه سلاح ارسال می‌کند.

انتقال این محموله‌ها ادامه یافته است در حالیکه گزارش شده است که چند هزار سرباز کره شمالی برای شرکت در جنگ اوکراین به روسیه اعزام شده‌اند و آخرین مورد اعزام مربوط به ۵ نوامبر بوده است.

جو بیرن، از کارکنان مرکز منبع باز می‌گوید: «در حالیکه کیم جونگ اون یک طناب نجات برای ادامه جنگ در اوکراین در اختیار ولادیمیر پوتین قرار داده، روسیه هم بی سروصدا راه نجاتی در برابر کره شمالی گشوده است.»

او می‎‌افزاید: «جریان ثابت ارسال نفت به کره شمالی به آن کشور سطحی از ثبات در دستیابی به انرژی را می‌بخشد که از زمان اعمال این تحریم‌ها تاکنون از آن برخوردار نبوده است.»

چهار عضو سابق هیئت سازمان ملل مسئول ردیابی تحریم‌ها علیه کره شمالی به بی‌بی‌سی گفته‌اند که انتقال نفت پی‌آمد گسترش روابط بین مسکو و پیونگ‌یانگ است.

هیو گریفیث، که از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۹ ریاست این هیئت را در دست داشته است، می‌گوید: «این انتقال نفت به ماشین جنگی پوتین کمک می‌کند – این نفت بهایی برای موشک، بهایی برای تسلیحات توپخانه و اکنون بهایی برای سربازان کره شمالی است.»

دیوید لمی، وزیر امور خارجه بریتانیا در پاسخ کتبی به بی‌بی‌سی گفته است: «روسیه برای ادامه جنگ در اوکراین، به طور فزاینده‌ای برای دریافت نیرو و تسلیحات در ازای نفت به کره شمالی متکی شده است.»

وی افزود که این وضعیت «تأثیری مستقیم بر امنیت شبه جزیره کره، اروپا و هند و حوزه اقیانوسیه» دارد.

عرضه سهل و ارزان نفت

در حالیکه اکثر مردم کره شمالی برای زندگی روزمره خود به زغال‌سنگ متکی هستند، نفت برای تشکیلات ارتش این کشور ضروری است.

گازوئیل و بنزین برای جابجایی پرتابگرهای موشکی و نیرو در سراسر آن کشور، راه اندازی کارخانه‌های مهمات سازی و سوخت خودروهای طبقه نخبه کره شمالی لازم است.

محدودیت ۵۰۰۰۰۰ بشکه که براساس مصوبه شورای امنیت کره شمالی مجاز به دریافت آن است، بسیار کمتر از ۹ میلیون بشکه‌ای است که مصرف می‌کند. در نتیجه، از زمانی که این سقف دریافت نفت در سال ۲۰۱۷ تصویب شد، این کشور مجبور به خرید غیرقانونی نفت از شبکه‌های تبهکاران برای جبران این کسری بوده است.

به گفته دکتر گو میونگ هیون، پژوهشگر ارشد مؤسسه استراتژی امنیت ملی کره جنوبی که با سازمان اطلاعات جاسوسی این کشور مرتبط است، تحویل نفت به کره شمالی شامل انتقال نفت کشتی به کشتی در وسط دریا بوده که تجارتی پرمخاطره، پرهزینه و وقت‌گیر است.

او می‌افزاید: «اکنون کیم جونگ-اون نفت را به طور مستقیم می‌گیرد، این نفت احتمالا کیفیت بهتری دارد، و به احتمال زیاد رایگان است زیرا برای تامین مهمات مورد نیاز روسیه دریافت می‌شود. پس چه چیزی بهتر از این؟»

دکتر گو می‌افزاید: «تحویل یک میلیون بشکه برای تولیدکننده نفت بزرگی مانند روسیه چیزی نیست، اما برای کره شمالی مقدار قابل توجهی است.»

ردیابی نقل و انتقالات «خاموش»

در تمام ۴۳ فقره نقل و انتقال دریایی که مرکز منبع باز با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای ردیابی کرده، نفتکش‌هایی با پرچم کره شمالی در حالیکه ردیاب‌هایشان خاموش بود و حرکت خود را پنهان می‌کردند، وارد بندر وستوچنی در روسیه شدند.

این تصاویر نشان می‌دهد که آنها سپس به یکی از چهار بندر در سواحل شرق و غرب کره شمالی بازگشتند.

جو بایرن، پژوهشگر مرکز منبع باز می‌گوید: «این کشتی‌ها تقریبا هر هفته خاموش و بی‌صدا ظاهر می‌شوند. از ماه مارس یک جریان نسبتا مستمر رفت و آمد وجود داشته است.»

گروهی از افرادی که از زمان وضع تحریم‌های نفتی علیه کره شمای این نفتکش‌ها را ردیابی می‌کنند، از اطلاعات خود در مورد ظرفیت هر یک از کشتی‌ها برای محاسبه تعداد بشکه‌های محموله نفتی آنها استفاده کرده است.

این گروه سپس تصاویری از ورود و خروج کشتی‌ها در وستوچنی را مطالعه کرد و در بیشتر موارد ‌توانست ببیند که چقدر کشتی‌ها در آب پایین رفته و بنابراین چقدر پر هستند.

آنها ارزیابی می‌کنند که نفتکش‌ها تا ۹۰ درصد ظرفیت خود بارگیری کرده‌اند.

آقای بیرن می‌گوید: «در برخی از تصاویر می‌توانیم مشاهده کنیم که اگر کشتی‌ها پرتر بودند غرق می‌شدند.»

بر این اساس، آنها محاسبه می‌کنند که از ماه مارس، روسیه بیش از یک میلیون بشکه نفت به کره شمالی داده است – یعنی بیش از دو برابر سقف سالانه وضع شده توسط تحریم‌ها و حدود ده برابر مقدار نفتی که دولت روسیه به طور رسمی در سال ۲۰۲۳ به کره شمالی ارسال کرد.

این نتیجه‌گیری در پی ارزیابی دولت آمریکا در ماه مه است که نشان داد پیش از آن روسیه بیش از ۵۰۰ هزار بشکه نفت به کره شمالی تحویل داده است.

هنگام پوشش ابر در آسمان امکان آن نیست که بتوان هر روز تصویر واضحی از بندر روسی دریافت کرد.

آقای برن می‌گوید: «آسمان در تمام طول ماه اوت ابری بود، بنابراین ما نتوانستیم رفت و آمد کشتی‌ها در این ماه را مشاهده کنیم.»

سطح جدیدی از «بی‌توجهی به قطعنامه شورای امنیت»

این نوع تحویل نفت نه تنها تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه کره شمالی را نقض می‌کند - که روسیه به‌عنوان عضو دایم شورا آن را تایید کرده است - بلکه بیش از نیمی از رفت و آمدهای ردیابی شده توسط مرکز منبع باز توسط کشتی‌هایی انجام گرفته که تحت تحریم سازمان ملل هستند.

این بدان معناست که روسیه به عنوان عضو سازمان ملل ملزم بوده است به محض ورود این کشتی‌ها به آب‌های روسیه، آنها را توقیف کند.

اما در مارس ۲۰۲۴، سه هفته پس از ثبت اولین مورد انتقال نفت، روسیه با استفاده از وتوی خود در شورای امنیت سازمان ملل، هیئت سازمان ملل برای نظارت بر نقض تحریم‌های کره شمالی را منحل کرد.

اشلی هس، که تا زمان انحلال هیئت از اعضای آن بود، می‌گوید شواهدی حاکی از آغاز نقل و انتقالات را دیده است.

او می‌گوید: «ما در حال ردیابی برخی از کشتی‌ها و شرکت‌های درگیر در ارسال غیرقانونی نفت بودیم، اما کار ما متوقف شد، احتمالا پس از آنکه انتقال نفت از سقف ۵۰۰۰۰۰ بشکه‌ عبور کرده بود.»

اریک پنتون-واک، که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ ریاست این هیئت گروه را بر عهده داشت، می‌گوید که اعضای روسی عضو هیئت تلاش می‌کردند تا کار آن را مختل و محدود کنند.

او می افزاید: «اکنون این هیئت از بین رفته است، روس‌ها به سادگی می‌توانند قوانین را نادیده بگیرند. این واقعیت که روسیه اکنون این کشتی‌ها را تشویق می‌کند تا به بنادر آن کشور بروند و نفت بارگیری کنند، سطح جدیدی از بی‌اعتنایی و اهانت به مصوبات شورای امنیت را نشان می‌دهد.»

اما آقای پنتون-ووک، عضو فعلی هیئت مدیره مرکز منبع باز، بر این باور است که این مساله عمق بسیار بیشتری دارد.

او می‌گوید: «به این ترتیب، رژیم‌های خودکامه به طور فزاینده با یکدیگر همکاری و به یکدیگر کمک می‌کنند تا به هر آنچه که می‌خواهند دست یابند و خواسته‌های جامعه بین‌المللی را نادیده بگیرند.»

او استدلال می کند که این رویکرد «به طوری فزاینده خطرناک» است.

به گفته او: «به عنوان مثال، آخرین چیزی که شما می‌خواهید این است که یک سلاح هسته‌ای تاکتیکی کره شمالی در اختیار ایران قرار گیرد.»

نفت در نوک کوه یخ؟

در حالیکه کیم جونگ-اون حمایت خود از جنگ ولادیمیر پوتین علیه اوکراین را افزایش می‌دهد، نگرانی در این مورد افزایش یافته است که در قبال این حمایت، ممکن است چه چیز دیگری از روسیه دریافت کند.

آمریکا و کره جنوبی تخمین می‌زنند که پیونگ یانگ اکنون ۱۶۰۰۰ کانتینر کشتی حاوی گلوله توپخانه و موشک به روسیه ارسال کرده است و بقایای موشک‌های بالستیک منفجر شده کره شمالی در میدان جنگ اوکراین یافت شده است.

اخیرا پوتین و کیم یک پیمان دفاعی امضا کردند که به اعزام هزاران تن از نظامیان کره شمالی به منطقه کورسک روسیه انجامید و براساس گزارش‌های اطلاعاتی، آنها اکنون درگیر جنگ با نیروهای اوکراینی هستند.

دولت کره جنوبی به بی‌بی‌سی گفته است که «به نقض قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل توسط روسیه و کره شمالی به شدت واکنش نشان خواهد داد.»

بزرگترین نگرانی این کشور این است که مسکو فناوری بهبود ماهواره‌های جاسوسی و موشک‌های بالستیک خود را در اختیار کره شمالی قرار دهد.

ماه گذشته، کیم یونگ هیون، وزیر دفاع کره جنوبی، اعلام کرد که «به احتمال زیاد» کره شمالی چنین کمکی را درخواست کرده است.

دکتر گو می‌گوید: «وقتی مردم خود را برای مردن در یک جنگ خارجی می‌فرستید، یک میلیون بشکه نفت پاداش کافی نیست.»

آندری لانکوف، کارشناس روابط کره شمالی و روسیه در دانشگاه کوکمین سئول، با این نظر موافق است.

او می‌گوید: «من پیشتر فکر می‌کردم به نفع روسیه نیست که فناوری نظامی خود را با کره شمالی به اشتراک بگذارد، اما شاید محاسبات مسکو تغییر کرده باشد. روس‌ها به نفرات کره شمالی نیاز دارند و این وضعیت در معامله با روسیه به کره شمالی اهرم موثرتری می‌دهد.»