طالبان تجلیل از نوروز در افغانستان را «رسماً» ممنوع کرد

وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان، نوروز را «جشن غیراسلامی» خواند و اعلام کرد که هیچ کسی در افغانستان نباید از نوروز تجلیل کند.

محمد یحیی عارف، از مقام‌های این وزارتخانه در یک پیام ویدیویی که از سوی این وزارت منتشر شده تاکید کرد که نوروز عید مسلمانان نیست و گفت: «کسانی‌که از نوروز تجلیل می‌کنند و به آن احترام می‌گذارند، از دایره اسلام خارج می‌شوند». او با خواندن آیات و احادیثی و ارائه تفسیر از آن تاکید می‌کند که نوروز «عید مجوسیان است و عید غیرمسلمانان است و عید مشرکین است» و می‌گوید مسلمانان باید از تجلیل آن اجتناب کنند.

این در حالی است که بسیاری این رویکرد طالبان را نگاه و تفسیری بنیادگرایانه به نوروز می‌دانند و حتی برخی از پژوهشگران دینی افغانستان از جمله محمد محق با چنین تفسیری از آموزه‌های اسلامی درباره نوروز موافق نیستند و بر این باورند که این جشن متعلق به یک قوم و یک منطقه نیست و یکی از دستاوردهای تمدنی جامعه انسانی است.

آقای محق که یک اسلام‌شناس اهل افغانستان است قبلاً در صحبت‌ با رسانه‌های گفته است که هیچ حکمی در اسلام در تحریم نوروز وجود ندارد. او گفته است: «یعنی مطلقاً در قرآن مجید هیچ چیزی در مورد نوروز نیست و در احادیث معتبر نبوی هم هیچ چیزی نیست.» او بر این باور است که روایات ضعیف و برخی فتواهایی که وجود دارد در نتیجه کشمکش‌های سیاسی و تاریخی به وجود آمده است.

حکومت طالبان همچنین سال گذشته مانع برگزاری جشن سنتی نوروز در زیارتگاه‌ها از جمله در مزارشریف شد و سپس در فرمانی، نوروز را از روزهای تعطیل در تقویم رسمی نیز حذف کرد.

بنا به گزارش‌ها با وجود ممانعت طالبان، نوروز در کابل در یک زیارتگاه شیعیان تجلیل شد و به نظر می‌رسد به دلیل تعلق این محل به شیعیان مانع مراسم نشدند.

اما در زیارتگاه موسوم به «روضه شریف» در مزارشریف، مرکز ولایت بلخ که همواره نوروز به صورت گسترده و رسمی برگزار می‌شد، مراسمی برگزار نشده است.

طالبان پیشتر تعطیلی عمومی روز نوروز را از تقویم رسمی افغانستان حذف کرده‌ بودند.

قبل از بازگشت طالبان به قدرت، نوروز و «جشن دهقان» همه سال در اول حمل/فروردین در شهرهای مختلف افغانستان به شکل گسترده تجلیل می‌شد.

علیرغم ممنوعیت، حتی پس از باگشت طالبان این جشن سنتی از سوی خانواده‌ها تجلیل می‌شود. پختن سمنک/سمنو و اجرای ترانه‌های بهاری هنگام پختن آن و تهیه «هفت میوه» از معمول‌ترین رسوم نوروزی در میان مردم افغانستان است.

پیام‌های نوروزی اشرف غنی، عبدالله و کرزی

محمد اشرف غنی رئیس‌جمهور پیشین افغانستان در یک پیام نوروزی گفته است که طالبان، افغانستان را به یک کشور «فراموش‌شده، تنها، عقب‌مانده و شدیداً ناامید» مبدل کرده‌اند‌.

او در یک پیام صوتی که شبکه خبری «ای‌بی‌ان» منتشر کرد، توافقنامه آمریکا با طالبان موسوم به «توافقنامه دوحه» را «معامله دوحه» خواند وگفت در نتیجه آن، بسیاری از مردم افغانستان مجبور به ترک کشور شدند و بسیاری هم که ماندند، «رنج زیادی» را متحمل شده‌اند و «نه لذت بهار را فهمیدند و نه خوشحالی نوروز را احساس کردند».

رئیس‌جمهور پیشین افغانستان بازگشت طالبان به قدرت در آگوست ۲۰۲۱ را نتیجه «یک توطئه» خواند و گفت هدف او «یک صلح ملی و باعزت» بود اما صلح تنها با «یک گروه و تنظیم» صورت گرفت.

آقای غنی همچنین به ممنوعیت آموزش و کار زنان اشاره کرد: «نظام تعلیمی کشور در این ۱۹ ماه تابع و پیرو نظام خشک مدرسه‌های پاکستان گردید و به یک شعبه بی‌روح آن مبدل شد که عقب‌نگر و عقب‌گرا و خفه‌کننده باور به آینده است.»

«گروه حاکم با این سیاست‌های خود یک‌بار دیگر مانند سال‌های ۹۰ میلادی افغانستان را به یک کشور فراموش‌شده، تنها، عقب‌مانده و شدیداً ناامید مبدل کرده است. آن‌ها با شستن و کوفتن مغزها در سراسر کشور مفهوم اصلی زندگی را نفی و بر تمام سرزمین و هرگوشه زندگی مردم ما یک استبداد بی‌سابقه را تحمیل کردند.»

رئیس‌جمهور پیشین همچنین گفت که برای عبور از وضعیت کنونی در افغانستان نیاز به «مبارزه و تفاهم مشترک» است و محور این مبارزه باید نفی هر نوع خشونت باشد.

آقای غنی در این پیام با انتقاد شدید از طالبان بر مبارزه تاکید کرد در حالیکه با رسیدن نیروهای طالبان به دروازه‌های کابل در ۱۵ آگوست ۲۰۲۱، با شماری از نزدیک‌ترین افراد خود، از افغانستان فرار کرد و طالبان بر کابل مسلط شدند.

شماری از چهره‌های عمده سیاسی او را مسئول اصلی فروپاشی نظام قبلی می‌دانند.

آقای غنی اکنون در امارات متحده عربی زندگی می‌کند.

«نوروز ریشه در عمق تاریخ و فرهنگ دیرینه‌ این حوزه دارد»

عبدالله عبدالله، رئیس پیشین شورای عالی مصالحه ملی افغانستان که در کابل به‌سر می‌برد، در پیامی به مناسبت نوروز، این جشن را به «ملت‌های حوزه تمدنی مشترک» تبریک گفت.

او در این پیام نوشت: «نوروز باستانی که با رستاخیز طبیعت عجین است و ریشه در عمق تاریخ و فرهنگ دیرینه‌ این حوزه دارد، سرشار از نمادها و نشانه‌های حیات، زندگی، رویش و باروری است.»

آقای عبدالله افزوده نوروز و سال ۱۴۰۲ در حالی فرا می‌رسد که «با درد و دریغ، میلیون‌ها هموطن ما از فقر، گرسنگی، بی‌کاری و آوارگی رنج می‌برند»‌. او از جامعه جهانی خواست به کمک به مردم افغانستان ادامه دهند.

او همچنین به آموزش و کار دختران و زنان اشاره کرده و گفته که پیشرفت افغانستان بدون زنان ناممکن است و تاکید کرده که انتظار دارد تا همه درهای مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران بازگشایی شوند.

حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان که در کابل به‌ سر می‌برد، در پیام نوروزی خود خواستار آغاز یک گفتمان ملی برای تامین صلح و ثبات پایدار در افغانستان شده است.

آقای کرزی در رشته‌توییتی نوشته است: «فرا رسیدن جشن عنعنوی نوروز و آغاز سال نو ۱۴۰۲ هجری خورشیدی را به تمام هموطنان عزیز تبریک و تهنیت عرض می‌دارم. از بارگاه خداوند منان استدعا دارم که سال نو برای مردم عزیز ما صلح و ثبات، خوشی و سعادت و سرسبزی و فراوانی به همراه داشته باشد تا همه در کنار هم با سکون و آرامش خاطر زندگی کنیم.»

آقای کرزی در رشته‌توییتی نوشته است: «فرا رسیدن جشن عنعنوی نوروز و آغاز سال نو ۱۴۰۲ هجری خورشیدی را به تمام هموطنان عزیز تبریک و تهنیت عرض می‌دارم. از بارگاه خداوند منان استدعا دارم که سال نو برای مردم عزیز ما صلح و ثبات، خوشی و سعادت و سرسبزی و فراوانی به همراه داشته باشد تا همه در کنار هم با سکون و آرامش خاطر زندگی کنیم.»

در اول بهار سال گذشته که آغاز سال تحصیلی در افغانستان است، طالبان مانع بازگشایی مکاتب متوسطه دخترانه شدند.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در فبروری/فوریه ۲۰۱۰ نوروز را به عنوان یک مناسبت جهانی به رسمیت شناخت.

در خبر منتشرشده از سوی سازمان ملل متحد درباره اهمیت نوروز آمده است: «نوروز برای بیش از ۳۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان، آغاز سال نو است و بیش از سه هزار سال است که درمناطقی از بالکان، منطقه دریای سیاه، قفقاز، آسیای مرکزی و خاورمیانه و نقاط دیگری از جهان جشن گرفته می شود.»

امسال نیز شمار زیادی از شخصیت‌های معروف و سران برخی از کشورهای جهان نوروز را به کسانی‌ که از این روز تجلیل می‌کنند تبریک گفته‌اند.

همه‌ساله روسای جمهوری آمریکا و نخست وزیران کانادا و بریتانیا روز نوروز را ضمن برگزاری یک مراسم ویژه تبریکی می‌دهند.

در بریتانیا لرد طارق احمد، مدیرکل خاورمیانه و سازمان ملل وزارت خارجه این کشور در توییتی به زبان فارسی نوروز را تبریک گفته و از «سال سخت» ایران و افغانستان یاد کرده است. او نوشته است: «نوروز بر همه آنهایی که این آیین باستانی را در سراسر جهان جشن می‌گیرند پیروز باد. امسال برای خیلی‌ها، از جمله دوستان ما در افغانستان و ایران سال سختی بود.»

لرد احمد در ادامه افزوده است که بریتانیا همچنان در کنار مردم این دو کشور خواهد ایستاد.

در عکسی که با این پیام منتشر کرده او در کنار سفره هفت سین در حال خواندن دیوان حافظ است.

سال گذشته سخنگوی طالبان به بی‌بی‌سی فارسی گفت که حکومت طالبان مانع برگزاری مراسم نوروز از سوی مردم نمی‌شود، اما حکومت طالبان رسماً از نوروز تجلیل نخواهد کرد. او گفته بود: «هر مراسمی را که در اسلام نیست، ما تجلیل نمی‌کنیم».

با انتشار پیام ویدیویی آقای عارف از سوی وزارت امربه‌معروف به نظر می‌رسد رویکرد حکومت طالبان نسبت به تجلیل از نوروز سختگیرانه‌تر شده است.