شی جین‌ پینگ نشان می‌دهد که می‌خواهد به پوتین نزدیک باشد، البته نه خیلی نزدیک

شی جین‌ پینگ، رئیس‌جمهور چین و همتای روسی‌اش، ولادیمیر پوتین، این طور نشان می‌دادند که گویی بهترین دوستان یکدیگرند.

شی در رژه روز پیروزی در میدان سرخ مسکو، در سمت راست پوتین قرار گرفت؛ جایگاه متحدی وفادار، در حالی که نیروهایشان در کنار هم رژه رفتند.

ساعاتی پیش از آن، شی روابط میان دو کشور را «شکست‌ناپذیر» توصیف کرده و گفته بود روسیه و چین باید «دوستانی از جنس فولاد» باشند.

این یازدهمین سفر شی به روسیه از زمان آغاز رهبری‌اش در سال ۲۰۱۳ است و این دو رهبر بیش از ۴۰ بار با یکدیگر دیدار کرده‌اند.

پوتین از پیش اعلام کرده که قصد دارد در پاییز به چین سفر کند و این دو رهبر حتی در گذشته یک بار در انظار عمومی همدیگر را در آغوش گرفته‌اند.

اما این رابطه چیزی فراتر از آن چیزی است که به چشم می‌آید.

متیو بوله‌گ، از مرکز تحلیل سیاست اروپا می‌گوید: «ما شاهد تعاملات زیادی میان این دو مرد و نمایش‌های میهن‌پرستانه‌ای از اتحاد هستیم. آن‌ها ممکن است در مواردی دوست یا همکار باشند و در بخش دیگر، یکدیگر را به شدت به چالش بکشند و حتی در برخی ابعاد رابطه‌شان، رقیب باشند.»

او می‌افزاید: «ما تحت تاثیر نمادگرایی قرار می‌گیریم. در این رابطه، نمایش زیادی وجود دارد. اما نگاه کردن به محتوای واقعی آن جالب‌تر است.»

در حقیقت، شی جین‌ پینگ، رئیس‌جمهوری چین بر لبه تیغی باریک گام برمی‌دارد. روسیه برای چین شریکی مهم است، اما تهاجم پوتین به اوکراین، او را در بسیاری از نقاط جهان به یک منفور بین‌المللی تبدیل کرده است.

پکن باید مراقب باشد که دوستی‌اش با مسکو باعث انزوای شرکای بالقوه دیگر نشود، به‌ویژه در حالی‌ که با ایالات متحده درگیر یک جنگ اقتصادی است.

چین در ماه‌های گذشته به دنبال جلب نظر اروپا بوده و پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا، این تلاش‌ها را افزایش داده است.

پکن مشتاق است خود را به عنوان شریک جهانی با ثبات‌تری در مقایسه با کاخ سفید غیرقابل پیش‌بینی در واشنگتن معرفی کند.

نشانه‌هایی از موفقیت این تلاش‌های دیپلماتیک در چند روز گذشته دیده شد.

اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، و آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، پیام‌هایی با شی جین‌ پینگ رئیس‌جمهور و لی چیانگ، نخست‌وزیر چین، رد و بدل کردند تا پنجاهمین سالگرد روابط دوجانبه را جشن بگیرند.

عامل بازدارنده هرگونه شراکت احتمالی، رابطه نزدیک چین با مسکو و حمایت اقتصادی‌اش از روسیه بوده است. چین تهاجم «دوست قدیمی» خود را محکوم نکرده و در عوض خواستار پایان یافتن «بحران» شده است.

اگر شی جین‌ پینگ، رئیس‌جمهور چین بیش از حد به ولادیمیر پوتین نزدیک به نظر برسد، ممکن است در زمانی که به دنبال ایجاد دوستی است، با اروپا دچار اصطکاک شود.

پیام به ترامپ

اما رهبر چین پیام مهم‌تری نیز دارد که باید منتقل کند.

تلاش‌های اولیه ترامپ برای پایان دادن به جنگ در اوکراین، همراه بود با تبلیغ رابطه شخصی نزدیکش با پوتین. این امر تحلیل‌گران را به این پرسش واداشت که آیا واشنگتن می‌خواهد میان مسکو و پکن شکاف ایجاد کند؟

شی می‌خواهد به ترامپ نشان دهد که چنین چیزی ممکن نیست.

او در مقاله‌ای امضا شده برای رسانه‌های روسیه نوشت: «با هم باید تمامی نقشه‌هایی را که برای بر هم زدن یا تضعیف پیوندهای دوستی و اعتماد ما طراحی شده‌اند، خنثی کنیم.»

رهبران روسیه و چین همچنین برنامه ترامپ برای ایجاد سپر دفاع موشکی «گنبد طلایی» بر فراز آمریکا را «عمیقا بی‌ثبات‌کننده» توصیف کرده و استدلال کردند که این طرح موجب نظامی‌سازی فضا خواهد شد.

هر دو رهبر مشتاق‌اند چشم‌انداز خود را از یک نظم جهانی جایگزین در برابر چیزی که سلطه‌گری ایالات متحده می‌دانند، ارائه دهند.

اما شی آگاه است که در حالی‌ که چین یک ابرقدرت است، قدرت روسیه اکنون محدود شده است. این دیگر یک شراکت برابر نیست.

جنگ در اوکراین اقتصاد روسیه را تضعیف کرده و زرادخانه و ارتش آن را تحلیل برده است.

تحریم‌های غرب همچنین باعث شده که مسکو برای بقای اقتصادی بسیار بیشتر از قبل به پکن وابسته باشد. این تحریم‌ها کرملین را در عرصه جهانی شدیدا تضعیف کرده‌اند.

متیو بوله‌گ، از مرکز تحلیل سیاست اروپا می‌گوید: «روسیه بسیار بیشتر از آن‌ که چین به آن نیاز داشته باشد، به چین نیاز دارد.»

او افزود: «مسکو باید تحمل کند.»

پوتین ممکن است در حالی‌ که با دوستش نظاره‌گر عبور تانک‌ها از میدان سرخ است، بر او تکیه کند و هر زمان که به یکدیگر نیاز داشته باشند، با هم متحد شوند.

اما پشت این بیانیه‌های جسورانه، لبخندها، دست دادن‌ها و گاه‌گاهی در آغوش گرفتن‌ها، خاستگاه احتمالی اختلاف و ناهماهنگی وجود دارد که ممکن است در سال‌های آینده بروز کند.