«تیراندازی نکنید، دخترم مرد»؛ در حال خرید شکلات برای خانواده بود که ناگهان گلوله به سرش خورد
- نویسنده, شیما خلیل
- شغل, بیبیسی، بیتالمقدس
هشدار: این گزارش حاوی جزئیات دلخراش است.
کمی پیش از آغاز سال نو میلادی، شذا صباغ ۲۱ ساله به منظور خرید شکلات برای بچههای خانواده از مغازهای در شهر جنین در کرانه غربی اشغالی از خانه خارج شد.
این دانشجوی روزنامهنگاری «نترس» که قصد داشت رنج و محنت فلسطینیان را به تصویر بکشد، به همراه مادر، دو برادرزاده کوچک و یکی دیگر از بستگانش بیرون رفته بود.
مادرش تعریف میکند: «او میخندید و میگفت امشب تا صبح بیدار میمانیم.»
ناگهان گلولهای به سرش اصابت کرد.
برای ام معتصم، مادر شذا، درد این فاجعه هنوز تازه است. او لحظهای مکث میکند تا نفس بکشد.
«چشمان شذا کاملاً باز بود. انگار که به من خیره شده بود، در حالی که به پشت افتاده بود و خون از سرش جاری بود.»
«شروع به فریاد زدن کردم: 'تیراندازی نکنید! دخترم مرده. دخترم مرده.'»
اما تیراندازی حدود ۱۰ دقیقه ادامه داشت. شذا در میان خون خود جان سپرد.
خانواده شذا، نیروهای امنیتی تشکیلات فلسطینی را کاملاً مسئول قتل او میدانند و میگویند منطقه آنها تحت کنترل این تشکیلات است.
«این کار نمیتواند کار کسی جز نیروهای تشکیلات فلسطینی باشد ... آنها حضور بسیار پررنگی در محله ما دارند - هیچ کس دیگری نمیتواند به این محله وارد یا از آن خارج شود.»
اما تشکیلات فلسطینی، «قانونشکنان» را مقصر میداند - اصطلاحی که برای اعضای گردان جنین به کار میبرد؛ گروهی متشکل از مبارزان سازمانهای مسلح از جمله جهاد اسلامی فلسطین و حماس.
تشکیلات فلسطینی در کرانه غربی تحت اشغال اسرائیل، خودمختاری محدودی دارد.
تشکیلات فلسطینی ماه گذشته عملیات امنیتی گستردهای را در اردوگاه پناهندگان جنین علیه گروههای مسلح مستقر در آنجا آغاز کرد که آنها را تهدیدی برای اقتدار خود میداند. این عملیات پس از گذشت نزدیک به چهار هفته همچنان ادامه دارد.
گردان جنین متهم به منفجر کردن یک خودرو در اردوگاه و انجام دیگر «فعالیتهای غیرقانونی» است.
ژنرال انور رجب از تشکیلات فلسطینی میگوید: «ما مقادیر زیادی سلاح و مواد منفجره را ضبط کردهایم.»
«هدف ما پاکسازی اردوگاه از مواد منفجرهای است که در خیابانها و کوچههای مختلف کار گذاشته شده ... این قانونشکنان تمام خطوط قرمز را زیر پا گذاشته و باعث گسترش هرج و مرج شدهاند.»
ژنرال رجب ایران را نیز به حمایت و تأمین مالی گروههای مسلح در اردوگاه متهم میکند.
گردان جنین هرگونه ارتباط با ایران را رد میکند. در ویدیویی که اخیراً در شبکههای اجتماعی منتشر شد، نور البیطار سخنگوی این گروه گفت که تشکیلات فلسطینی تلاش میکند آنها را «شیطانی جلوه دهد» و «تصویرشان را تخریب کند». او افزود که نیروهایش هرگز سلاحهای خود را زمین نخواهند گذاشت.
منبع تصویر، Getty Images
نور البیطار ترکشی در دست دارد که ادعا کرد قطعهای از یک راکت است که توسط نیروهای امنیتی به سمت اردوگاه شلیک شده است. او میپرسد: «از تشکیلات فلسطینی و محمود عباس میپرسم، چرا کار به اینجا کشیده است؟»
تشکیلات فلسطینی به رهبری محمود عباس، پیش از این نیز در میان فلسطینیانی که از مخالفت با مبارزه مسلحانه و همکاری امنیتی این تشکیلات با اسرائیل ناراضی بودند، محبوبیتی نداشت.
این خشم با سرکوب بیسابقه و طولانی گروههای مسلح در اردوگاه توسط تشکیلات فلسطینی شدت بیشتری یافت.
اسرائیل این گروهها را تروریست میداند، اما بسیاری از ساکنان جنین آنها را شکلی از مقاومت در برابر اشغالگری میدانند.
ام معتصم میگوید: «این جوانانی که تشکیلات به آنها 'قانونشکن' میگوید، همان جوانانی هستند که هنگام حمله ارتش اسرائیل به اردوگاه ما از ما دفاع میکنند.»
بر اساس گزارش وزارت بهداشت فلسطینیان، در جریان این سرکوب دست کم ۱۴ نفر، از جمله یک نوجوان ۱۴ ساله، کشته شدهاند.
اکنون بسیاری از ساکنان جنین میگویند به اندازه حملات نظامی اسرائیل، از تشکیلات فلسطینی نیز هراس دارند. مرگ شذا صباغ تنها بر شدت نفرت آنها افزوده است.
پیش از کشته شدنش، شذا چندین پست در شبکههای اجتماعی منتشر کرده بود که ویرانیهای ناشی از عملیات تشکیلات فلسطینی در جنین و همچنین حملات سال گذشته اسرائیل به اردوگاه را نشان میداد.
منبع تصویر، Getty Images
در پستهای دیگر، تصاویر مردان جوان مسلحی که در درگیریها کشته شده بودند، از جمله برادرش، دیده میشد.
حماس قتل شذا را محکوم کرد و اعلام کرد که برادرش یکی از اعضای کشته شده شاخه نظامی این گروه، گردانهای عزالدین قسام، بوده است.
این گروه «قتل بیرحمانه» او را بخشی از «سیاست ظالمانه هدف قرار دادن اردوگاه که به نماد پایداری و مقاومت تبدیل شده است» توصیف کرد.
مصطفی برغوثی، رهبر حزب سیاسی ابتکار ملی فلسطین، درگیریهای جنین را نتیجه اختلافات میان گروههای اصلی فلسطینی میداند - فتح که بخش عمده تشکیلات فلسطینی را تشکیل میدهد، و حماس که از سال ۲۰۰۷ بر غزه حکومت میکند.
او میگوید: «آخرین چیزی که فلسطینیان به آن نیاز دارند، دیدن تیراندازی فلسطینیها به یکدیگر است، در حالی که اسرائیل همهشان را سرکوب میکند.»
ساکنان اردوگاه میگویند زندگی روزمره به کلی متوقف شده است.
آب و برق قطع شده و خانوادهها گرفتار کمبود مواد خوراکی، سرمای شدید و درگیریهای مسلحانه بیوقفه هستند.
ساکنان محلی که با ما گفتگو کردند، از ترس انتقامجویی تشکیلات، خواستار تغییر نامهایشان شدند.
محمد میگوید: «اوضاع اینجا بسیار وخیم است. ما نمیتوانیم آزادانه در اردوگاه تردد کنیم.»
«تمام نانواییها، رستورانها و مغازهها تعطیل هستند. رستورانی که در آن کار میکنم یک روز باز میشود و ۱۰ روز تعطیل است. وقتی هم که باز است، کسی نمیآید.»
«ما به شیر برای کودکان نیاز داریم، به نان احتیاج داریم. بعضی از مردم به خاطر تیراندازی مداوم نمیتوانند حتی در خانههایشان را باز کنند.»
دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل خواستار تحقیق درباره آنچه نقض حقوق بشر توسط نیروهای تشکیلات فلسطینی میخواند، شده است.
ژنرال رجب گفت برخی از «قانونشکنانی» که اردوگاه جنین را «به گروگان گرفته بودند» دستگیر شدهاند و دیگر افراد تحت تعقیب نیز به دست عدالت سپرده خواهند شد.
اما محمد عملیات تشکیلات فلسطینی را که در آن افراد بیگناه گرفتار شدهاند، «مجازات دسته جمعی» میخواند.
«اگر میخواهند به دنبال قانونشکنان بروند، معنیاش این نیست که باید کل ارودگاه را مجازات کنند. ما میخواهیم به زندگی عادیمان برگردیم.»
منبع تصویر، Getty Images
صدف ۲۰ ساله میگوید حتی بیرون رفتن برای تهیه غذا یا آب نیز خطرناک است.
«وقتی بیرون میرویم، اشهدمان را میخوانیم. خود را آماده میکنیم که شاید برنگردیم.»
«هوا بسیار سرد است. درهای خانهمان را کندهایم تا از آنها بهعنوان هیزم استفاده کنیم و فقط گرم بمانیم.»
بیبیسی روایتهای مشابهی را از چهار تن از ساکنان اردوگاه شنیده است.
گفتگوی من با صدف با صدای شلیک گلوله قطع میشود. مشخص نیست صدا از کجاست یا چه کسی تیراندازی میکند. صدای تیراندازی چندین بار آغاز و متوقف میشود.
او میگوید: «شاید تیرهای هشدار باشند» و اضافه میکند که گاهی اوقات هنگام تعویض شیفت نیروهای تشکیلات فلسطینی، چنین اتفاقی میافتد.
صدف به توصیف اردوگاه ادامه میدهد: «زبالهها خیابانها را پر کرده و تقریباً وارد خانهها شده است». صدای تیراندازی بیشتری به گوش میرسد.
مادر صدف به تماس میپیوندد: «این صداها را بشنوید ... آیا کسی میتواند با این صدا در پس زمینه بخوابد؟»
«ما الان به نوبت میخوابیم. خیلی میترسیم که به خانههایمان حمله کنند. ما از این عملیات به اندازه زمانی که سربازان اسرائیلی اینجا هستند، وحشت داریم.»
مردم میگویند نیروهای امنیتی عمداً به شبکههای برق و ژنراتورها آسیب رساندهاند و اردوگاه را در تاریکی فرو بردهاند.
تشکیلات فلسطینی بازهم «قانونشکنان» را مقصر میداند و اصرار دارد که کارگرانی را برای تعمیر شبکه برق اعزام کرده است.
ژنرال رجب میگوید گروههای مسلح میخواهند «از رنج مردم برای فشار آوردن به تشکیلات جهت توقف عملیات استفاده کنند». او تأکید میکند که عملیات امنیتی تا دستیابی به اهدافش ادامه خواهد یافت.
ژنرال رجب میگوید هدف تشکیلات خودگردان، برقراری کنترل بر اردوگاه جنین و تأمین امنیت و ثبات است.
او معتقد است که خلع ید گروههای مسلح، بهانه اسرائیل برای حمله به اردوگاه را از بین خواهد برد.
در اواخر ماه اوت، ارتش اسرائیل یک عملیات «ضد تروریستی» ۹ روزه گسترده را در چندین شهر شمال کرانه غربی، از جمله جنین و اردوگاه آن، انجام داد که خسارات شدیدی به بار آورد.
بر اساس گزارش وزارت بهداشت فلسطینی، دست کم ۳۶ فلسطینی - از جمله ۲۱ نفر از استان جنین - کشته شدند.
تحلیلگران معتقدند که تشکیلات فلسطینی در تلاش است تا اقتدار خود را در کرانه غربی بازیابد و به آمریکا نشان دهد که توانایی ایفای نقش در حکومت آینده غزه را دارد.
ژنرال رجب میپرسد: «چه عیبی دارد؟»
«غزه بخشی از کشور فلسطینی است. غزه و کرانه غربی واحدهای جداگانهای نیستند. بدون غزه کشور فلسطینی وجود ندارد. رئیس تشکیلات [محمود عباس] این را گفته و این استراتژی ماست.»
اما برغوثی این رویکرد را «توهم» میخواند. او میافزاید: «کافی است به گفتههای [بنیامین] نتانیاهو گوش دهید.»
بر اساس چشماندازِ بنیامین نتانیاهو برای غزه پس از جنگ، اسرائیل کنترل امنیتی را به شکل نامحدود در دست خواهد داشت و فلسطینیانی که «هیچ ارتباطی با گروههای متخاصم با اسرائیل ندارند» - یعنی هیچ یک از احزاب سیاسی عمده فلسطینی موجود - این منطقه را اداره خواهند کرد.
اما ایالات متحده، متحد اصلی اسرائیل، خواهان حکومت تشکیلات فلسطینی بر غزه پس از جنگ است. نتانیاهو پیشتر هرگونه نقش پس از جنگ برای تشکیلات فلسطینی مورد حمایت بینالمللی را رد کرده بود.
برای ساکنان اردوگاه جنین، خشونت و تلفات همچنان ادامه دارد.
ام معتصم با گریه میگوید: «تشکیلات فلسطینی میگوید برای تأمین امنیت ما اینجاست. وقتی دخترم کشته شد، امنیت کجا بود؟ با این تیراندازی بیوقفه، امنیت کجاست؟»
او میگوید: «آنها میتوانند 'قانونشکنان' را تعقیب کنند، اما چرا دخترم باید میمرد؟ عدالت زمانی اجرا خواهد شد که بدانم چه کسی دخترم را کشته است.»
