در یازده ولایت افغانستان ثبت نام دختران در مراکز آموزش عالی پزشکی «آغاز» می‌شود

وزارت صحت عامه حکومت طالبان اعلام کرده است که روند ثبت نام دخترانی که قبلاً از کلاس/صنف دوازدهم فارغ التحصیل شده‌اند در یازده ولایت افغانستان در انستیتو/انستیتوت‌های پزشکی دولتی آغازمی‌شود.

بر اساس تصمیم وزارت صحت عامه/بهداشت طالبان انستیتوت‌های علوم صحی کاپیسا، پکتیا، خوست و اداره قابلگی بدخشان روند ثبت نام دختران فارغ التحصیل صنف دوازدهم را آغاز کرده‌اند.

این در حالی است که از زمان بازگشت طالبان دختران اجازه ادامه آموزش از کلاس ششم به بالا را ندارند و این فرصت برای کسانی که قبلاً مکتب/مدرسه را تمام کرده‌اند ایجاد شده است. همچنین دختران از رفتن به دانشگاه‌ها ممنوع هستند.

خبرگزاری باختر که در کنترل طالبان است گزاش داده که دختران فارغ صنف دوازدهم در ولایات کاپیسا، پروان، پنجشیر، میدان وردگ، غزنی، پکتیا، لوگر، خوست، بدخشان، بامیان و پکتیکا فارغ التحصیل شده‌اند، حالا می توانند به موسسات تحصیلات بهداشتی، ثبت نام کنند.

وزارت صحت عامه طالبان گفته است با ارسال نامه به ادارات صحت عامه ولایات مذکور هدایت داده است تا این دختران را به مؤسسات صحی برای آموزش ثبت نام کنند و هیأت‌هایی از سوی وزارت مذکور به این ولایات نیز اعزام شده است.

این در حالی است که روند ثبت نام این دختران به مراکز پزشکی خصوصی تا هنوز اعلام نشده است.

این تصمیم از سوی حکومت طالبان در حالی اعلام شده است که در اوایل سال جاری مردم در برخی از ولایات افغانستان به ویژه در مناطق دور افتاده و ولسوالی‌ها در جنوب و غرب افغانستان از «کمبود شدید» پزشک زن و کارکنان بهداشت زن شکایت داشتند.

ساکنان برخی از ولسوالی‌ها می‌گویند که در مناطقی که پیشتر پزشکان زن استخدام شده بودند، در حال حاضر هیچ دکتر متخصص زن وجود ندارد.

نظر به آمار ارائه شده از سوی حکومت طالبان که حدود شش ماه پیش منتشر شده است، از جمله ۴۰۰ ولسوالی (شهرستان) افغانستان تنها در ۹۰ ولسوالی شفاخانه فعال وجود دارد و در حدود ۳۱۰ ولسوالی هیچ دکتر متخصص زن وجود ندارد.

پیشتر شیرمحمد عباس استانکزی، معاون وزیر خارجه طالبان گفته بود که ممانعت از تحصیل دختران نقض حقوق نیمی از جمعیت افغانستان است. او در انتقادی تند و بی‌پیشینه از تصمیم رهبری حکومت طالبان گفته بود که راه ندادن دختران به مکتب/مدرسه «راه حل نیست».

آقای استانکزی روز گذشته اما با همرسانی این خبر در صفحه ایکس خود نوشته است که اکنون دختران فارغ صنف دوازدهم می توانند در ولایت‌های یاد شده در موسسات صحی، ثبت نام کنند.

سال گذشته اظهارات تند شیرمحمد عباس استانکزی، به عنوان یکی از اعضای ارشد طالبان، نشان‌دهنده اختلاف نظر در سطح رهبری طالبان در زمینه آموزش و حقوق زنان در حکومت طالبان تعبیر شده بود.

وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان در ماه دسامبر سال ۲۰۲۲ با انشتار مکتوبی اعلام کرد که زنان و دختران «تا اطلاع ثانوی» نمی‌توانند در دانشگاه‌های دولتی و خصوصی ادامه تحصیل دهند که واکنش‌‎ها و محکومیت‌های گسترده جهانی را در پی داشت. مقام‌های طالبان بارها گفته‌اند که برای باز شدن درهای دانشگاه‌ها به روی زنان، «شرایط مناسب و اسلامی» باید برای تحصیل دختران مهیا باشد.

علیرغم فشارهای جهانی طالبان تاکنون هیچ دستوری را که در زمینه محدودیت زنان صادر کرده‌اند، لغو نکرده‌اند.

این تصمیم وزارت صحت حکومت طالبان همزمان است با پایان نشست دوحه به میزبانی سازمان ملل متحد که در مورد بررسی وضعیت افغانستان روز گذشته پایان یافت.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد دیروز گفت که دختران و زنان در افغانستان باید در تمام عرصه‌ها حضور داشته باشند.

آقای گوترش در صفحه ایکس خود نوشته است که «در افغانستان، ممنوعیت ظالمانه دسترسی دختران به تحصیل و ممنوعیت اشتغال زنان باید لغو شود. زنان و دختران باید بتوانند به طور کامل و معنادار در تمام جنبه‌های زندگی از کرسی‌های کلاس‌های درس گرفته تا میزهایی که در آن تصمیم‌گیری می‌شود، شرکت کنند».

با روی کار آمدن طالبان در اوت/آگوست ۲۰۲۱ بار دیگر قوانین سخت‌گیرانه و شدیدی بر زنان وضع شده است.

از جمله این که زنان برای تردد و سفر و بیرون شدن از خانه باید همراه مرد (محرم شرعی) داشته باشند.

کمبود پزشکان زن و عدم علاقمندی پزشکان برای کار در مناطق دور دست و روستایی شکایتی است که از گذشته وجود داشته است.

پیشتر گل محمد عثمان، رئیس شورای طبی حکومت طالبان گفته بود که کمبود و نبود دکتر زن در مناطق روستایی یک مشکل عمده برای ساکنان محل است.

به گفته آقای عثمان: «در شهرهای بزرگ مانند کابل، قندهار، هرات، مزار شریف و برخی شهرهای دیگر به تعداد کافی دکتران متخصص زن وجود دارد. اما متاسفانه در مناطقی که از آموزش محروم نگه داشته شده‌اند، آنجا پزشکان زن وجود ندارد. پزشکان زن تنها در بخش ولادی نسایی تخصص دارند. در بخش‌های دیگر که اشد نیازمندی دیده می‌شود مانند گوش و گلو، عقلی عصبی، داخله و جراحی دکتر متخصص زن وجود ندارد.»

موضوع آموزش دختران و فرامین مربوط به زنان در سطح رهبری طالبان از زمان روی کار آمدن طالبان به یکی از جنجال برانگیزترین موضوعات و در دراز مدت به کمبود نیروی کار مورد نیاز زنان در افغانستان تبدیل شده است.

دختران و زنان افغان تا کنون نه تنها حق آموزش بالاتر از صنف ششم و رفتن به دانشگاه‌ها را ندارند آن‌ها همچنین از کار در موسسات و سازمان‌های غیردولتی داخلی و خارجی نیز منع شده‌اند.

سازمان ملل و جامعه جهانی می‌گویند یکی از شروط اساسی آن‌ها برای بررسی موضوع به رسمیت شناخته شدن حکومت طالبان در افغانستان مساله حق آموزش و کار برای زنان و دختران در داخل کشورشان است.