چرا به روزنامهنگار روس در چچن حمله شد؟
منبع تصویر، Crew Against Torture
یلنا میلاشینا، روزنامهنگار تحقیقی سرشناس روس، این روزها بعد از اینکه در چچن هدف حملهای خشونتبار قرار گرفت، در بیمارستانی در مسکو بستری شده و در حال درمان است.
گروهی از مردان نقابپوش به او در شهرگروزنی، پایتخت چچن، حمله کردند. پیشتر رمضان قدیروف، رهبر بدنام منطقه چچن، او را بارها به مرگ تهدید کرده بود.
یلنا میلاشینا میگوید روز دوشنبه، دقایقی بعد از اینکه پروازش در پایتخت چچن به زمین نشست، در فاصله کمی از فرودگاه، او را مجبور کردند از خودرو پیاده شود؛ با لولههای پلاستیکی کتکش زدند؛ سرش را تراشیدند و با رنگ سبز صورتش را رنگ کردند. میگوید مهاجمان تلاش کردند انگشتانش را بشکنند و از او خواستهاند رمز تلفن همراهش را به آنها بدهد.
میلاشینا با وکیلی به نام الکساندر نموف سفر میکرد. او هم در این حمله مجروح شده است. بعد از دو روز بستری شدن در بیمارستانی در منطقهای مجاور چچن، خانم میلاشینا همراه با این وکیل با هواپیمایی خصوصی به مسکو پرواز کردند تا به بیمارستانی در پایتخت روسیه منتقل شوند.
رمضان قدیروف از سال ۲۰۰۷ چچن را رهبری میکند. او که از متحدان پروپاقرص ولادیمیر پوتین و حامی جنگ کرملین در اوکراین است، به صدور احکام اعدام صحرایی، آدمربایی و شکنجه افراد در چچن متهم است.
یلنا میلاشینا کیست؟
یلنا میلاشینا، روزنامهنگاری خبره و اهل روسیه است. او از موارد متعدد نقض حقوق بشر در چچن پرده برداشته است. گزارشهای او در روزنامه مستقل روسیه، نووایا گزتا، منتشر شده است. دمیتری موراتوف، سردبیر این روزنامه، در سال ۲۰۲۱ جایزه نوبل صلح را دریافت کرد.
میلاشینا در نور افکندن به تاریکترین گوشههای چچن و فاش کردن جرایم صورت گرفته شجاعت بینظیری از خود نشان داده است، از جمله درباره ظلم به گروههای دگرباش جنسیتی یا تبعات سنگین هرگونه مخالفت سیاسی.
او در همان مسیری گام میزند که دو زن روزنامهنگار دیگر در آن کشته شدند.
در سال ۲۰۰۶، آنا پولیتکوفسکایا، روزنامهنگار دیگر نووایا گزتا، با شلیک گلوله در برابر مجتمع مسکونی آپارتمانش کشته شد. ناتالیا استمیروا، دوست کنشگر او، را هم در گروزنی ربودند و به ضرب گلوله کشتند.
همین هفته گذشته، خانم میلاشینا به پادکست اوکراینی بیبیسی گفت کاملا واقف است که قدیروف و اطرافیان او بهراحتی میتوانند تهدیدهای مرگی را، که پیشتر طرح کردهاند، عملی کنند: «دیگر به این تهدیدها عادت کردهام. هر سال چندین بار، قدیروف این تهدیدها را روانه نشانی من و دیگر روزنامهنگاران نووایاگزتا میکند. او عملا طوری رفتار میکند که گویی مالک منطقه چچن است.»
در فوریه سال ۲۰۲۲، پس از آنکه قدیروف یلنا میلاشینا را تروریست خواند و گفت «همیشه تروریستها و همدستانشان را از میان میبرد»، این روزنامهنگار مدتی روسیه را ترک کرد.
تازهترین حمله
میلاشینا، با وجود تهدیدهایی که دریافت کرده بود به گروزنی رفت تا در جلسه دادگاهی شرکت کند که زرما موسایوا، مادر سه منتقد قدیروف، در آن محاکمه شده بود. فرزندان این زن همگی به دلیل انتقاد از قدیروف تبعید شدهاند.
با این همه خانم میلاشینا و آقای نموف نتوانستد به این جلسه دادگاه برسند و خانم موسایوا با اتهاماتی که با انگیزه سیاسی علیه او صادر شده به پنج سال و نیم حبس محکوم شد.
یلنا میلاشینا در گفتگو با سرگئی بابینت، یک مقام حقوق بشری چچن در گروزنی، میگوید دقایقی بعد از فرود در فرودگاه گروزنی، خودروی حامل او و آقای نموف این گونه مورد محاصره حدود ده مرد نقابپوش قرار گرفت: «یک آدمربایی کلاسیک بود. ما را متوقف کردند، راننده را از ماشین بیرون انداختند. خودشان سوار شدند. سر ما را به پایین خم کردند، دستهایمان را بستند. ما را بر زانو روی زمین انداختند و اسلحه را پشت سرمان گرفتند.»
آقای نموف به یک انجمن وکلا در روسیه گفته است: «ما را به کنار خیابان کشاندند و با لگد به صورت و بدنمان کوبیدند. پای مرا هم با چاقو زخمی کردند.»
خانم میلاشینا در ادامه به آقای بابینت از گروه حقوق بشری «نیروهای علیه شکنجه» توضیح داده است که آنها را به یک مسیل انداختهاند با لولههای پولیکا کتک زدهاند و از آنها رمز تلفنهای همراهشان را خواستهاند. در حالی که کتکش میزدند، سعی کرد برایشان توضیح دهد که رمز تلفنش پیچیده و سخت است: «نمیفهمیدند و وقتی که فهمیدند دیگر سرم را تراشیده بودند و رنگ سبز رویم ریخته بودند. هیچ چیز نمیدیدم.»
مقامهای چچن وعده دادهاند درباره این حمله تحقیق کنند.
تاتیانا موسکالکوا، بازرس ویژه حقوق بشر روسیه، گفته از مقامهای چچن خواسته است درباره این اتفاق تحقیق کنند. چندین نماینده نیروهای انتظامی محلی ادعا کردهاند که این تحقیقات شروع شده است.
دمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین در واکنش اولیه به خبر حمله به این روزنامهنگار خواستار اقدامات سریع برای جلوگیری از تکرار حوادث مشابه شد اما کمی بعد گفت بهتر آن است که «منتظر نتیجه تحقیقات بمانیم.»
رمضان قدیروف در حساب شبکههای اجتماعی خود نوشته به مقامهای مربوط دستور داده که درباره آنچه روی داده تحقیق کنند با این همه اشارهای به این که خود نموف و میلاشینا را در ژانویه ۲۰۲۲ تروریست خوانده، نکرده است.
یکی از وزرای آقای قدیرف این حمله را «اقدامی تحریکآمیز علیه چچن» خوانده که با هدف «بیاعتبار کردن چچن چند روز قبل از اجلاس ناتو در ویلنیوس» انجام شده است.
محکومیت بینالمللی
دنیا میجاتویک، یک مقام ارشد شورای اروپا، که یک نهاد بزرگ ناظر بر حقوق بشر محسوب میشود این حمله را نگرانکننده دانسته و آن را بخشی از «روند تکرارشونده و آزاردهنده حمله به روزنامهنگاران و همکاران نشریه نووایا گزتا» خوانده است.
این مقام شورای اروپا از کشورهای عضو خواسته است در کنار روزنامهنگاران فدراسیون روسیه بایستند و خواستار مسئول شناخته شدن عاملان این حملات شوند.
همکاران خانم میلاشینا در نووایا گزتا با صدور بیانیهای گفتهاند سفر این روزنامهنگار به چچن ازپیشبرنامهریزی شده بود و برای کاهش خطرات تلاش شده بود اما «عدم کنترل دولت روسیه بر سازمانهای شبهنظامی و نهادهای نظامی بیش از پیش مشهود است.»
