درباره انتخابات پارلمانی تاجیکستان چه می‌دانیم؟

روز یکشنبه دوازدهم اسفندماه (دوم مارس) در تاجیکستان انتخابات پارلمانی و مجلس‌های محلی برگزار می‌شود.

پارلمان تاجیکستان دارای دو مجلس است: مجلس نمایندگان (مجلس سفلا) و مجلس ملی (مجلس علیا). در انتخابات امسال برای ۶۳ کرسی پارلمانی (مجلس نمایندگان) در مجموع ۲۲۰ نفر نامزد شده‌اند. از این تعداد، ۲۲ نفر بر اساس فهرست احزاب سیاسی و ۴۱ نفر از حوزه‌های انتخاباتی تک‌نفره انتخاب می‌شوند.

در تاجیکستان به شکل رسمی هفت حزب سیاسی به نام‌های حزب خلق دموکرات تاجیکستان، حزب دموکرات تاجیکستان، حزب کمونیست تاجیکستان،حزب اصلاحات اقتصادی تاجیکستان،حزب اگرری (کشاورزی) تاجیکستان،حزب سوسیالیست تاجیکستان،حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان فعالیت می‌کنند.

با وجود شرکت در «مبارزات انتخاباتی»، اما این احزاب از حزب حاکم خلق دموکرات به رهبری امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان و حکومت او حمایت می‌کنند. به همین این دلیل، بسیاری از کارشناسان مستقل معتقدند که این احزاب در صحنه سیاسی تاجیکستان عملا مهره‌های تأثیر‌گذاری نیستند و حضورشان در انتخابات به خاطر «دموکراتیک و آزاد و شفاف» جلوه دادن آن است.

انتخابات پارلمانی پنج سال یک بار در تاجیکستان برگزار می‌شود. پس از اعلام استقلال تاجیکستان (۱۹۹۱)، این برای هفتمین بار است که در این کشور انتخابات پارلمانی برگزار می‌شود.

عدم شرکت حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان در انتخابات

حزب سوسیال-دموکرات تاجیکستان این بار از شرکت در انتخابات منصرف شده است. رحمت‌الله ظاهرف، بنیان‌گذار و رئیس این حزب ماه مه سال گذشته ( ۲۰۲۴) در اثر بیماری در ۶۶ سالگی درگذشت. شاکرجان حکیمف، معاون او تابستان گذشته در چارچوب رسیدگی به پرونده معروف به «کودتا» بازداشت و اخیرا برای ارتکاب جرایم سنگین، از جمله «خیانت به دولت»، «تلاش برای غصب حاکمیت به راه زور» و «برانگیختن کینه و عداوت ملی و مذهبی» به ۱۸ سال زندان محکوم شد.

همچنین به اتهامات مشابه سعیدجعفر عثمان‌زاده، نماینده پارلمان تاجیکستان و رئیس پیشین حزب دموکرات این کشور به ۲۷ سال و احمدشاه کامل‌زاده، روزنامه‌نگار و معاون سابق رئیس حزب دموکرات تاجیکستان به ۱۹ سال زندان محکوم شدند.

بیشتر بخوانید: احکام سنگین زندان برای متهمان «پرونده کودتا» در تاجیکستان

تعداد واجدین شرایط رأی در تاجیکستان

تعداد دقیق واجدین شرایط رأی در تاجیکستان تا حالا اعلام نشده است. اما گفته می‌شود، که بیش از ۵ میلیون نفر از شهروندان بالای ۱۸ سال در تاجیکستان حق رأی دادن را دارند.

در سراسر تاجیکستان ۳۵۱۳ شعبه رای‌گیری در نظر گرفته شده است. همچنین در ۲۸ کشور جهان، ۳۶ حوزه انتخاباتی برای شهروندان تاجیکستان ساکن این کشورها در نظر گرفته شده است.

تعداد نامزدهای انتخابات

کمیسیون مرکزی انتخابات و همه پرسی تاجیکستان صلاحیت ۶۸ نامزد احزاب سیاسی را که برای حوزه واحد سراسری کشور پیشنهاد شده‌اند، تأیید کرده است. تعداد نامزدهایی که صلاحیتشان تأییدشده و احزاب آنها به گونه زیر است:

بر اساس آراء کسب‌کرده احزاب ، ۲۲ نفر صاحب کرسی پارلمان جدید خواهند شد.

همچنین، کمیسیون مرکزی انتخابات و همه پرسی تاجیکستان صلاحیت ۱۵۲ نامزد دیگررا از ۴۱ حوزه انتخاباتی تک‌نفره تأیید کرده است. بیشتر این افراد از سوی احزاب سیاسی و تعدادی هم به عنوان نامزدهای مستقل وارد کارزار انتخاباتی شده‌اند. ۴۱ نفری که در این حوزه‌ها بیشتر از نصف آراء انتخاب کنندگانشان را به دست بیاورند، پیروز‌ انتخابات خواهند شد و به پارلمان راه خواهند یافت.

چه کسی می‌تواند نماینده مجلس شود؟

در تاجیکستان کسانی می‌توانند نماینده پارلمان و مجلس‌های محلی شوند که تابعیت این کشور را داشته باشد، سن‌شان کمتر از ۳۰ سال نباشد، تحصیلات عالی داشته باشند و زبان دولتی، یعنی تاجیکی (فارسی) را بلد باشند.

این بار هم مثل انتخابات‌های گذشته بر جریان آمادگی و رأی‌گیری برای انتخابات ۲۲۹ ناظر خارجی و بیش از ۱۱ هزار ناظر محلی نظارت می‌کنند.

۱۵۷ نماینده از کشورهای مستقل مشترک‌المنافع یا اتحادیه کشورهای مستقل همسود و ۱۹ نماینده از سازمان همکاری شانگهای، انتخابات را نظارت می‌کنند. در گذشته تنها ناظران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و سازمان همکاری شانگهای دوره‌های قبلی را «شفاف و آزاد» خوانده‌اند.

عدم حضور ناظران غربی در انتخابات پارلمانی تاجیکستان

در تفاوت با انتخابات‌های گذشته پارلمانی در تاجیکستان این بار ناظران دفتر نهادهای دموکراتیک و حقوق بشر سازمان امنیت و همکاری اروپا از نظارت بر جریان انتخابات پارلمانی در تاجیکستان منصرف شدند.

آنها دلیل اتخاذ چنین تصمیم را «نبودن تضمین مقامات تاجیکستان در باره ثبت نام یا اعتبار بخشی ناظران» عنوان کردند.

مقامات تاجیکستان اما، می‌گویند که هیئت نمایندگی دفتر نهادهای دموکراتیک و حقوق بشرسازمان امنیت و همکاری اروپا یک هفته پیش از پایان مهلت ثبت نام ناظران خارجی (۱۰ فوریه) اعلام کردند که از رصد کردن انتخابات پارلمانی تاجیکستان دست کشیده‌اند. ضمناً، دفتر نهادهای دموکراتیک و حقوق بشر سازمان امنیت و همکاری اروپا هیچ یک از انتخابات‌های قبلی پارلمانی در تاجیکستان را شفاف و آزاد اعلام نکرده است.

رسانه‌ها و انتخابات

در انتخابات پارلمانی امسال به برخی از رسانه‌های غربی، مثل بی‌بی‌سی اجازه پوشش انتخابات از سوی کمیسیون مرکزی انتخابات و همه پرسی تاجیکستان داده نشده است.

دلیل این امر را مسئولین این کمیسیون به «ثبت نام نشدن خبرنگاران این رسانه‌ها از سوی این کمیسیون» مربوط دانستند. آنها گفتند که مهلت ثبت نام خبرنگاران همه رسانه‌ها برای پوشش انتخابات پارلمانی تا ۱۰ فوریه تعیین شده بود و رسانه‌هایی که درخواست خود را برای ثبت نام بعد از ۱۰ فوریه به کمیسیون فرستاده‌اند، ثبت نام نشده‌اند.

اما ضرورت ثبت نام در کمیسیون مرکزی انتخابات و همه پرسی تاجیکستان به جز از نشر یک خبر کوتاه در وب سایت این کمیسیون در هیج رسانه دولتی اعلام نشده است. در همین حال، رسانه‌های دولتی تاجیکستان و برخی از رسانه‌های روسیه، مثل ریانووستی، خبرگزاری‌های تاس ، اسپوتنیک حق پوشش انتخابات روز ۲ مارس در تاجیکستان را دریافت کرده‌اند.