میانجیگران برای آتش‌بس در غزه فشار می‌آورند اما شکاف‌ میان اسرائیل و حماس باقی است

فشار خیلی شدیدی برای رسیدن به آتش‌بس و یک توافق تازه برای آزادی گروگان‌ها وجود دارد، به این امید که از رنج غیرنظامیان فلسطینی و گروگان‌های اسرائیلی در غزه بکاهد.

هفته‌ها میانجیگری از سوی قطر و مصر با مشارکت آمریکا تا اینجا هیچ پیشرفتی نداشته است.

اما در روزهای اخیر گزارش‌های بیشتری از پیشرفت «جدی» در مذاکرات غیرمستقیم با هیات‌های اسرائیل و حماس منتشر شده است.

همزمان رسانه‌های اسرائیلی به نقل از مقام‌هایی در این کشور که از آنها نام برده نشد گفته‌اند که همچنان شکاف «خیلی بزرگی» در مورد مسائل مهم وجود دارد.

براساس آنچه بی‌بی‌سی دریافته به نظر می‌رسد که مانع اصلی به چگونگی پایان کامل جنگ مربوط می‌شود.

یک مقام ارشد فلسطینی که با مذاکرات جاری آشناست به بی‌بی‌سی گفت که قاهره چارچوب پنج مرحله‌ای جدیدی را در اختیار مقام‌های حماس گذاشته است.

گفته می‌شود که این با یک آتش‌بس بشردوستانه آغاز می‌شود که براساس آن حماس باقی‌ گروگان‌های غیرنظامی اسرائیلی از جمله زنان، کودکان و افراد مسن را آزاد می‌کند.

در ازای آن، برخی از فلسطینی‌ها از زندان‌های اسرائیل آزاد می‌شوند و میزان کمک‌های ضروری به غزه افزایش می‌یابد.

در نهایت یک آتش‌بس طولانی و توقف کامل درگیری‌ها اجرا خواهد شد.

به گفته منبع آگاهی که با ما صحبت کرد تحویل گروگان‌های باقی مانده اسرائیلی با رهایی زندانیان فلسطینی بیشتری همراه خواهد بود.

نشانه‌هایی هست که در ازای آزادی شمار بیشتری از زندانیان شناخته شده‌تر فلسطینی، سربازان اسیر اسرائیلی بیشتری آزاد خواهند شد.

به گفته مقام فلسطینی، اسرائیل اصرار دارد که نیروهای خود را تا آخرین مرحله از این روند در کارزار نگه دارد.

براساس شنیده‌های بی‌بی‌سی حماس درخواست کرده خروج کامل نیروهای اسرائیلی و بازگشت ساکنان آواره به خانه‌هایشان زودتر انجام شود.

به گزارش رسانه‌های دیگر بین‌المللی، درحالی که حماس خواستار آتش‌بس کامل است، مذاکره‌کنندگان اسرائیلی فقط آماده پذیرش وقفه‌ای چندین هفته‌ای هستند، اما امکان تمدید آن در صورت تغییر شرایط را رد نمی‌کنند.

ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر، روز سه‌شنبه در یک کنفرانس خبری گفت: «ما ایده‌هایی را به هر دو طرف ارائه کرده‌ایم، و پاسخ‌ها بی‌وقفه به دست ما می‌رسد که خود مایه خوشبینی است.»

بعدا جان کربی سخنگوی کاخ سفید گفت که برت مک‌گورک، فرستاده آمریکا در خاورمیانه، در قاهره به سر می‌برد و به گفت‌وگو برای رسیدن به یک توافق جدید برای آزادی گروگان‌ها و تضمین وقفه‌ای انساندوستانه در نبردها ادامه خواهد داد.

آقای کربی به خبرنگاران گفت: «این گفت‌وگوها بسیار جدی و با وقوف به واقعیات انجام می‌شود.»

در جریان آتش‌بس یک هفته‌ای در اواخر نوامبر، ۱۰۵ گروگان اسرائیلی و خارجی از میان بیش از ۲۵۰ گروگان ربوده شده در حملات تکان‌دهنده روز ۷ اکتبر حماس که آغازگر جنگ در غزه بود، آزاد شدند.

در مقابل حدود ۲۴۰ زندانی فلسطینی آزاد شدند.

اسرائیل و حماس هر کدام دیگری را متهم کردند که با رد شرایط تمدید آزادی روزانه گروگان‌ها در ازای بازداشتی‌های فلسطینی، باعث فروپاشی توافق شده اند.

مساله اجتناب‌ناپذیر اکنون این است که در هر دو طرف، اختلافی عمده‌ میان آنچه که علنا اعلام می‌شود و آنچه ممکن است قابل مذاکره باشد وجود دارد.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، این هفته تکرار کرد که چیزی جز «پیروزی مطلق» در غزه قابل قبول نیست.

اما بسیاری از صاحب‌نظران معتقدند که نابودی کامل حماس - که حدود ۱۵ سال است در غزه حکومت می‌کند - واقع‌بینانه نیست.

با این حال بعید به نظر می‌رسد که اسرائیل و متحدان غربی‌اش در مورد برکناری رهبران حماس از قدرت در غزه مصالحه کنند، چون می‌خواهند اطمینان حاصل شود که حملات سه ماه پیش که منجر به کشته شدن بیش از ۱۲۰۰ نفر در اسرائیل شد تکرار نخواهد شد.

جالب است که این هفته گزارش‌های تایید نشده‌ای در رسانه‌ها منتشر شد دایر بر اینکه اسرائیل به عنوان بخشی از پیشنهاد آتش‌بس و آزادی گروگان‌ها، پیشنهاد داده است تا به رهبران ارشد حماس در غزه اجازه دهد به کشورهای دیگر نقل مکان کنند. حماس مدعی شد که چنین پیشنهادی را رد کرده است.

سازمان ملل می‌گوید وضعیت بشردوستانه در غزه «وحشتناک» است و ۲.۲ میلیون فلسطینی در «شرایط غیرانسانیِ فلاکت‌باری» زندگی می‌کنند.

با توجه به کشته شدن بیش از ۲۵۰۰۰ نفر در غزه - براساس آمار مقام‌های بهداشتی حماس - و وضعیت فاجعه‌بار انسانی، نادیده گرفتن درخواست‌های بین‌المللی برای آتش‌بس خیلی سخت‌تر شده است.

از طرف دیگر تظاهرات و تجمعات پر سروصدا از سوی خانواده‌های گروگان‌های اسرائیلی موجب شده که درخواست آنها برای بازگرداندن عزیزانشان به اولویتی در سیاست داخلی بدل شده است. آنها از همدردی گسترده مردم برخوردارند.

تازه‌ترین گزارش‌ها در اسرائیل که منکر پیشرفت مذاکرات با حماس بر سر توافق بالقوه آزادی گروگان‌هاست، دلیلی برای نگرانی عمومی خواهد بود.

رسانه های مختلف در اسرائیل به نقل از مقام‌های دیپلماتیک گفته‌اند که پیشنهادات درباره تحولات مثبت «ساختگی» است. آنها حماس را به دلیل شکست در مصالحه سرزنش می‌کنند.

در این میان دلگرم‌کننده‌ترین نشانه شاید این باشد که نه اسرائیل و نه حماس هنوز اعلام نکرده‌اند که قصد ترک آخرین دور مذاکرات غیرمستقیم را دارند.

توضیح: در چندین مورد از مطالب منتشر شده در سایت بی‌بی‌سی شمار کشته‌شدگان در حمله حماس به اسرائیل در روز هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) حدود ۱۳۰۰ نفر ذکر شده است. این آمار نتیجه یک اشتباه در هنگام تفسیر و بررسی داده‌‌های ارائه شده از سوی «واحد ملی دیپلماسی عمومی» اسرائیل بود که مسئول ارائه آمار رسمی گروگان‌ها و جان‌باختگان است. در ماه میلادی ژانویه، این نهاد با به روزرسانی آمار آن را به این صورت اعلام کرد «بیش از ۱۲۰۰ تن از قربانیان که در کشتار هفتم اکتبر به قتل رسیدند» و همچنین «۱۳۹ نفر که مجروح شده و برای درمان منتقل شده بودند» و سپس در بیمارستان فوت کردند. با در نظر گرفتن شمار کسانی که بعد از این واقعه، در اثر شدت جراحات جان باختند، آمار رسمی کشته‌شدگان بیش از ۱۲۰۰ است، نه ۱۳۰۰ که در بعضی این مطلب ما عنوان شده بود. ما مطالبی را که رقم بالاتری را عنوان کرده بودند تصحیح و این توضیح را برای اطلاع مخاطبان اضافه کرده‌ایم. برای این اشتباه از مخاطبان خود پوزش می‌خواهیم.