خشم و اضطراب در مورد طرح ژاپن برای رهاسازی فاضلاب نیروگاه اتمی فوکوشیما در دریا

طرح جنجالی دولت ژاپن برای رهاسازی فاضلاب تصفیه شده از نیروگاه اتمی فوکوشیما به دریا، باعث خشم و نگرانی در داخل و خارج از این کشور شده است.

از زمان وقوع سونامی در سال ۲۰۱۱، که به‌شدت به این نیروگاه آسیب رساند، بیش از یک میلیون تن فاضلاب تصفیه‌شده در آنجا انبار شده است. ژاپن حالا می‌خواهد تخلیه این آب در اقیانوس آرام را شروع کند.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، وابسته به سازمان ملل متحد، گزارشی در حمایت از طرح ژاپن منتشر کرده است.

اما این طرح که دو سال پیش اعلام شد به‌شدت در ژاپن بحث‌انگیز شده است.

صنایع ماهیگیری و غذاهای دریایی در ژاپن و مناطق اطراف نگرانی‌ خود را در مورد تاثیر آن بر امرار معاش خود ابراز کرده‌اند، چون می‌ترسند مصرف‌کنندگان از خرید غذاهای دریایی خودداری کنند.

همسایگان ژاپن هم خوشحال نیستند. چین، با سروصدای زیاد، ژاپن را متهم می‌کند که با اقیانوس به عنوان «فاضلاب شخصی» خود برخورد می‌کند.

پکن، روز سه‌شنبه، از گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انتقاد کرد و گفت که نتیجه‌گیری آن «یک جانبه» است.

از زمان وقوع فاجعه، شرکت نیروگاه تپکو برای خنک کردن میله‌های سوخت راکتورهای فوکوشیما، آب پمپاژ می‌کند. در نتیجه این نیروگاه هر روز آب آلوده تولید می‌کند که در مخازن عظیم ذخیره می‌شود.

تاکنون بیش از هزار مخزن پر شده و ژاپن می‌گوید که این روش راه‌حلی پایدار و درازمدت نیست. این کشور می‌خواهد آب را طی ۳۰ سال آینده به‌تدریج در اقیانوس آرام رها کند و مصرانه می‌گوید که تخلیه آن بی‌خطر است.

رها کردن فاضلاب تصفیه‌شده در اقیانوس روشی معمول برای نیروگاه‌های هسته‌ای است - اما از آنجا که این آب محصول جانبی یک حادثه است، این زباله هسته‌ای معمولی به حساب نمی‌آید.

تپکو آب فوکوشیما را با سامانه پردازش مایع پیشرفته خود (ALPS) تصفیه می‌کند، که به غیر از تریتیوم و کربن ۱۴، میزان اکثر مواد رادیواکتیو را به معیارهای ایمن در سطح قابل قبول کاهش می‌دهد.

تریتیوم و کربن ۱۴ به ترتیب اشکال رادیواکتیو هیدروژن و کربن هستند و به‌سختی از آب جدا می‌شوند. این مواد به طور گسترده در محیط طبیعی، آب و حتی در انسان وجود دارند، زیرا در جو زمین تشکیل می‌شوند و می‌توانند وارد چرخه آب شوند. هر دو مقدار خیلی کمی تشعشعات دارند، اما اگر به مقدار زیاد مصرف شوند شاید‌ خطر داشته باشند.

آب تصفیه‌شده از صافی‌های دیگری عبور می‌کند و سپس با آب دریا رقیق می‌شود تا غلظت مواد باقی‌مانده را کم کند و نهایتا در اقیانوس رها شود. تپکو می‌گوید که دستگاه‌های این شرکت تضمین می‌کند که آب رقیق‌نشده تصادفی آزاد نشود.

دولت ژاپن می‌گوید سطح نهایی تریتیوم - حدود ۱۵۰۰ بکرل در لیتر - بسیار ایمن‌تر از مقداری است که مقررات حاکم بر تخلیه زباله‌های هسته‌ای تعیین می‌کنند، یا سازمان بهداشت جهانی برای آب خوردن اعلام کرده است. تپکو گفته که سطح کربن ۱۴ هم مطابق ضوابط جهانی است.

تپکو و دولت ژاپن پژوهش‌هایی را سازمان داده‌اند تا نشان دهند که آب تخلیه شده خطر کمی برای انسان و آبزیان دارد.

بسیاری از دانشمندان هم از این طرح حمایت کرده‌اند. جری توماس، متخصص آسیب‌شناسی مولکولی، که با دانشمندان ژاپنی در این تحقیقات رادیواکتیو همکاری کرده و در مورد فوکوشیما به آژانس اتمی سازمان ملل مشاوره داده گفت: «آب‌آزاد شده قطره‌ای در اقیانوس خواهد بود، هم از نظر حجم و هم از نظر تشعشعات رادیواکتیو. شواهدی وجود ندارد که این سطوح بسیار پایین رادیو ایزوتوپ‌ها آثار زیانباری برای سلامتی داشته باشد."

کارشناسان حقوق بشر که سازمان ملل آنها را تعیین کرده و فعالان محیط زیست با این طرح مخالفت کرده‌اند. گروه «صلح سبز» گزارش‌هایی را منتشر کرده که در مورد فرآیند تصفیه آب توسط تپکو تردیدهایی را مطرح کرده و مدعی است که این روش در حذف مواد رادیواکتیو به اندازه کافی موثر نیست.

منتقدان می‌گویند ژاپن باید فعلا آب تصفیه‌شده را در مخازن نگه دارد. آنها استدلال می‌کنند که این امر فرصتی ایجاد می‌کند تا فناوری‌های جدید تصفیه توسعه یابد و همزمان هر گونه مواد رادیواکتیو باقی‌مانده به طور طبیعی در آب کم شود.

دانشمندانی هم هستند که در مورد این طرح ابراز نگرانی می‌کنند. آنها می‌گویند که مطالعات بیشتری لازم است تا تاثیر رهاسازی این آب آلوده بر بستر اقیانوس و آبزیان روشن‌تر شود.

رابرت ریچموند، زیست‌شناس دریایی و استاد دانشگاه هاوایی، به برنامه «نیوزدی» بی‌بی‌سی گفت: «ما هنوز شاهد ارزیابی‌های کافی درباره اثرات زیست‌بوم‌شناختی نبوده‌ایم. این خیلی ما را نگران می‌کند که ژاپن نه تنها قادر به تشخیص آنچه وارد آب، رسوبات و ارگانیسم‌ها می‌شود نخواهد بود، بلکه اگر تشخیص هم داد، هیچ راه‌چاره‌ای برای پاک‌سازی آن وجود نخواهد داشت. هیچ راهی برای بازگرداندن جن به چراغ جادو وجود ندارد.»

تاتسوجیرو سوزوکی، استاد مهندسی هسته‌ای از مرکز تحقیقات ترک تسلیحات هسته‌ای در دانشگاه ناکازاکی، به بی‌بی‌سی گفت که این طرح «لزوما منجر به آلودگی جدی نخواهد شد یا به آسانی به مردم آسیب نمی‌رساند - اگر همه چیز خوب پیش برود.»

اما او گفت با توجه به اینکه تپکو نتوانست از فاجعه سال ۲۰۱۱ جلوگیری کند، همچنان نگران انتشار تصادفی آب آلوده است.

همسایگان ژاپن چه گفته‌اند؟

چین از ژاپن خواسته است قبل از رهاسازی آب با کشورهای منطقه و نهادهای بین‌المللی به توافق برسد.

پکن همچنین توکیو را به نقض «تعهدات اخلاقی و حقوقی بین‌المللی» متهم کرده و هشدار داده است که اگر این طرح را اجرا کند «باید تمام پیامدهای آن را به عهده گیرد.»

دو کشور با توجه به گسترش اخیر توانایی‌های نظامی ژاپن و تحرکات تحریک‌آمیز چین در اطراف تایوان روابط متشنجی دارند.

توکیو در حال مذاکره با همسایگان خود بوده و در ماه مه میزبان کارشناسان کره جنوبی بود که از نیروگاه فوکوشیما دیدن کردند. اما معلوم نیست این کشور پیش از اجرای طرح، تا چه اندازه برای جلب موافقت همسایه‌هایش تعهد دهد.

بر خلاف پکن، سئول - که مشتاق ایجاد روابط با ژاپن بوده است - نگرانی‌های خود را با آرامش مطرح کرده و روز سه‌شنبه گفت که به یافته‌های آژانس «احترام» می‌گذارد.

اما این رویکرد خشم مردم کره جنوبی را برانگیخته است. براساس یک نظرسنجی تازه ۸۰ درصد آنها نگران انتشار این آب‌ها هستند.

پارک هی جون، یک ماهیگیر کره جنوبی به بی‌بی‌سی گفته است: «دولت سیاستی جدی برای جلوگیری از انتشار زباله در دریا دارد... اما حالا در مورد فاضلابی که به اقیانوس می‌ریزد، حتی یک کلمه هم (به ژاپن) چیزی نمی‌گوید.»

«بعضی از مسئولان می‌گویند که بهتر است سکوت کنیم تا مصرف‌کنندگان بیش از این مضطرب نشوند. به نظر من این حرف بی‌معنی است.»

هزاران نفر در تظاهراتی در سئول شرکت کرده‌اند تا خواستار اقدام دولت شوند. عده‌ای از مردم هم از ترس اخلال در عرضه مواد غذایی، نمک و سایر مایحتاج را ذخیره می‌کنند.

مجلس کره جنوبی هفته گذشته در واکنش به این اعتراضات قطعنامه‌ای را در مخالفت با طرح رهاسازی آب تصویب کرد. هرچند مشخص نیست این موضوع چه تاثیری بر تصمیم ژاپن خواهد داشت.

مقام‌ها همچنین «نظارت‌های شدیدی» را بر تولید غذاهای دریایی اعمال می‌کنند و به ممنوعیت فعلی واردات محصولات دریایی ژاپن از مناطق اطراف نیروگاه فوکوشیما عمل می‌کنند.

نخست وزیر کره جنوبی، هان داک سو، برای کاهش نگرانی‌های مردم گفت که حاضر است خودش آب فوکوشیما را بخورد تا نشان دهد که سالم است. در حالی که یک مقام هفته گذشته گفت که تنها بخش کوچکی از این تخلیه به آب‌های کره ختم می‌شود.