سالگرد هفت اکتبر؛ «غزه قبرستان گورهای پراکنده است»
- نویسنده, بخش عربی بیبیسی، امیره محذبی
- شغل, تیم روزنامهنگاری بصری، سرویس جهانی بیبیسی
روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳، حماس به حمله بیسابقهای در جنوب اسرائیل دست زد و شماری اسرائیلی عمدتا غیرنظامی را کشت و ۲۵۱ نفر را به گروگان گرفت.
این حمله آغازگر یک جنگ همه جانبه بین اسرائیل و حماس بوده که یکی از پرتلفاتترین جنگها در تاریخ اخیر منطقه توصیف شده است.
بیبیسی نیوز در طول جنگ دادهها را جمعآوری و با برخی از کسانی که تحت تأثیر درگیری قرار گرفتهاند گفتگو کرده است تا داستان پشت آمار را کشف کند.
فاطمه العدمه و خانوادهاش همیشه ساکن شمال غزه بودهاند. آنها ماههاست که شاهد کشتار، ویرانی و گرسنگی هستند.
فاطمه شرایط زندگی خود را «خفتآور و باعث شرمساری» توصیف میکند.
او احساس میکند یک سال است که در یک کمای عمیق به سر برده است و یک روز از خواب بیدار میشود و غزهای را میبیند که زمانی برایش آشنا بود: «زیبا و سرزنده.»
فاطمه به آینده امیدوار است. او با قاطعیت میگوید: «ما غزه را بازسازی میکنیم و زندگی را به آن باز میگردانیم.»
مرگ و زندگی در غزه
از نظر اشرف العطار، جنگ زندگی او را برای همیشه تغییر داده است.
اشرف به عنوان پرستار در بیمارستان اروپایی در شهر خان یونس در جنوب غزه کار میکند.
او به بیبیسی گفت که همسر و شش فرزندش در حمله اسرائیل به دیرالبلح در مرکز غزه «ظرف چند ثانیه، یکجا» کشته شدند.
هاله، همسر اشرف کارمند آژانس امدادرسانی و کار سازمان ملل – آنروا - بود.
پسر بزرگ آنها، احسان، ۱۵ سال داشت و کوچکترین فرزندشان - دختری ۲۰ ماهه بود.
اشرف و هاله چهار فرزند چهارقلو هم داشتند - دو پسر و دو دختر - ۱۰ ساله که آنها را «هدایای خدا» میدانست.
ارتش اسرائیل به ندرت در مورد موارد خاص حملات نظامی اظهار نظر میکند، بنابراین به درخواست برای ارائه اطلاعاتی در مورد حمله منجر به کشته شدن خانواده اشرف در اوایل صبح وز ۱۸ اوت پاسخ فوری نداد.
اما در اطلاعیهای که روز بعد در اختیار ما قرار داد آمده است که در آن روز ارتش عملیاتی را در حومه دیرالبلح با هدف اعلام شده «از بین بردن تروریستها و انهدام مجتمعهای رزمی مستقر در رو و زیر زمین» انجام داده است.
هاله و شش فرزندش شماری از بیش از ۴۰ هزار فلسطینی هستند که از زمان آغاز جنگ در غزه کشته شدهاند.
همچنین از ۷ اکتبر، بروز خشونت در کرانه باختری اشغالی هم افزایش یافته است.
سازمان ملل گفته است که تا ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۴، تعداد ۶۹۳ فلسطینی در کرانه باختری اشغالی از جمله بیتالمقدس شرقی کشته شدهاند. از این افراد ۶۷۶ نفر توسط نیروهای اسرائیلی و ۱۲ نفر توسط شهرک نشینان اسرائیلی کشته شدند.
اسرائیل میگوید هدف از عملیات کرانه باختری، جلوگیری از حملات مرگبار فلسطینیان به اسرائیلیها در کرانه باختری و داخل اسرائیل است. در زمان تصدی دولت کنونی اسرائیل شهرکهای غیرقانونی در این منطقه گسترش یافته است.
فلسطینیها نگرانند که دولت راستگرای اسرائیل میکوشد با ایجاد شهرکها درکرانه باختری، تغییر در ساخت منطقه را غیرقابل بازگشت کند.
وضعیت در اسرائیل
بر اساس آخرین آماری که مقامات اسرائیل در اوایل نوامبر ۲۰۲۳ منتشر کردند، حمله ۷ اکتبر، مرگبارترین عملیات در تاریخ اسرائیل تلقی میشود که در آن بیش از ۱۲۰۰ نفر کشته شدند.
در نوامبر ۲۰۲۳، بیبیسی شواهدی را جمعآوری کرد که نشان میدهد پنج گروه فلسطینی مسلح پس از آموزش مشترک در تمرینهای نظامی از سال ۲۰۲۰ به بعد ، در حمله ۷ اکتبر به اسرائیل، به حماس پیوستند.
در همان روز ۲۵۱ نفر توسط حماس و گروههای وابسته به آن به گروگان گرفته شدند.
در سال گذشته تعدادی از این گروگانها، بعضی از طریق مذاکرات دیپلماتیک و برخی در طی عملیات نظامی ارتش اسرائیل، آزاد شدند.
یاردن بیباس، ۳۴ ساله، به همراه همسرش، شیری و دو فرزندشان از جمله گروگانهای حماس بودند.
در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳، حماس مدعی شد که شیری و دو فرزندش هنگام اسارت در حمله هوایی اسرائیل کشته شدهاند. دولت اسرائیل گفته است که این ادعا را بررسی میکند.
اوریفی بیباس لوی خواهر یاردن است. او از سرنوشت برادر و خانوادهاش ناراحت اما همچنان امیدوار است که آنها هنوز زنده باشند.
او میگوید مطمئن نیست که آنها برای چه مدت میتوانند در اسارت زنده بمانند و اسیر کردن آنها به خصوص کودکان خردسال را اقدامی «غیر انسانی» توصیف میکند.
اوریفی به بیبیسی گفت که تلاش میکند تا همچنان به زنده ماندن آنها باور داشته باشد.
آدا ساغی، ۷۵ ساله از فعالان اسرائیلی صلح با فلسطینیان در ۷ اکتبر در خانهاش در کیبوتص نیر عوز به اسارت حماس در آمد و به مدت ۵۳ روز در غزه گروگان بود.
او یکی از ۱۰۵ گروگان اسرائیلی است که طی یک آتشبس متزلزل یک هفتهای که از ۲۴ نوامبر ۲۰۲۳ برقرار شده بود آزاد شدند.
آزادی این افراد در چارچوب تبادل با زندانیان فلسطینی صورت گرفت که طبق آن ۲۴۰ زندانی فلسطینی از زندان های اسرائیل آزاد شدند.
او میگوید: «من دیگر به صلح اعتقاد ندارم.»
تلاشهای دیپلماتیک بعدی برای توقف جنگ تاکنون ناکام مانده است.
جمعیت در حال جابهجایی غزه: جای امنی برای رفتن نمانده است
در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۴، سازمان ملل جمعیت غزه را حدود دو میلیون و ۱۰۰ هزار نفر تخمین زد که ۹۰ درصد آنها آواره شدهاند.
در طول یک سال جنگ، ارتش اسرائیل دستور تخلیه مناطق مسکونی مختلف را صادر و مردم را به سمت «مناطق امن» هدایت کرده است.
گزارش یونیسف در اوت ۲۰۲۴ اعلام کرد که یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر در غزه به منطقهای به مساحت ۴۸ کیلومتر مربع هدایت شدهاند. این به معنی تراکم جمعیت بیش از ۳۵ هزار نفر در هر کیلومتر مربع است.
نجود ابوکلوب ۳۱ ساله یکی از یک میلیون و ۹۰۰ هزار آواره غزه است.
نجود و چهار فرزندش با دستور تخلیه یا در نتیجه حملات اسرائیل ۱۱ بار مجبور به جابهجایی شدهاند.
در مواقعی نیز از ازدحام بیش از حد جمعیت و نگرانی از بیماری گریختهاند.
اکنون او در یک چادر موقت در المواسی، یک منطقه کویری در خان یونس زندگی میکند. این محل قبلا توسط اسرائیل به عنوان منطقه امن تعیین شده بود اما بعدا مورد حمله قرار گرفت. ولی نجود قصد ندارد دوباره از اینجا حرکت کند.
مانند بسیاری از آوارگان غزه، نجود ابوکلوب پس از پایان این جنگ هم جایی ندارد که به آن برگردد.
در ماه مارس امسال، کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند که از آغاز جنگ، بیش از ۷۰ درصد خانههای غزه آسیب دیده یا ویران شده است.
تنها در شش روز اول جنگ، نیروی هوایی اسرائیل بیش از شش هزار بمب بر روی غزه ریخت.
عملیات اسرائیل در غزه از بخش شمالی نوار غزه آغاز شد و در سراسر منطقه تا رفح در مرز با مصر پیش رفت و خسارات زیادی در سراسر نوار غزه به بار آورد.
در اوایل ژوئیه ۲۰۲۴، سازمان ملل تخمین زد که بیش از ۴۰ میلیون تن آوار ناشی از تخریب سازهها در غزه انباشته شده است.
این مقدار به معنی آن است که هر متر مربع از زمین غزه را ۱۱۵ کیلوگرم آوار میپوشاند.
سازمان ملل تخمین میزند که پاکسازی آوارهایی که برای مردم غزه خطر مرگ دارد، ممکن است ۱۵ سال طول بکشد و بیش از ۵۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد زیرا این آوار میتواند حاوی مهمات منفجر نشده و مواد خطرناک باشد.
برنامه توسعه سازمان ملل تخمین زده است که «حداقل تا سال ۲۰۴۰ طول می کشد تا واحدهای مسکونی که در طول جنگ به طور کامل ویران شدهاند» بازسازی شوند، و این تخمین «در چارچوب سناریوهای خوش بینانه» است که توسط برنامه توسعه سازمان ملل ارزیابی و در گزارش آن در ماه مه ۲۰۲۴ ارائه شده است.
اسیل برادرش را در این جنگ از دست داد. مادرش مبتلا به سرطان است و تلاش خانوادهاش برای اعزام او به خارج از غزه برای معالجه بینتیجه مانده است.
پدرش مبتلا به بیماری کلیوی است.
او به بیبیسی گفت که در روزهای دشوارتر احساس میکند چیزی برای ادامه دادن زندگی ندارد.
اسیل گفت در روزهایی که خوشبینتر است، تنها آرزویش این است که مادر و پدرش درمان شود و بتواند پس از پایان جنگ غزه را ترک کند و به نامزدش در قبرس بپیوندد.
یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ با یک آتش بس پایدار به طور روز افزونی دشوار به نظر میرسد هرچند کسانی که در این درگیری آسیب دیدهاند، به آن امیدوارند.
در عوض، وضعیت هر روز پیچیدهتر میشود و خشونت به سرعت در حال افزایش و گسترش به سراسر خاورمیانه است.
طراحی گرافیکها از رئیس حسین، کیت گِینور و جری فلچر
