«نتانیاهو، ما از اینجا نمی‌رویم»؛ مقاومت در غزه در برابر برنامه‌های اسرائیل برای تخلیه شهر

اسرائیل به تمام ساکنان شهر غزه دستور داده است که این شهر را ترک کنند، زیرا واحدهای اعزامی ارتش این کشور برای تصرف شمال نوار غزه آماده می‌شوند.

همزمان، نیروی هوایی اسرائیل به تخریب برج‌های بلند ادامه داده است. ارتش می‌گوید اکنون کنترل عملیاتی ۴۰ درصد از شهر را در دست دارد و واحدهای زمینی برای نبرد به منظور تصرف آنچه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر، آن را «آخرین دژ مهم حماس» نامیده است، آماده می‌شوند.

این هفته نتانیاهو گفت که ۱۰۰ هزار نفر شهر را ترک کرده‌اند، اما هنوز هم تا یک میلیون نفر در شهر سکونت دارند؛ اغلب در چادرها یا سرپناه‌ها.

و بسیاری از آنها می‌گویند که نمی‌خواهند، یا نمی‌توانند، این محل را ترک کنند.

عمار سقار، پس از حمله‌ای که روز پنجشنبه به یک ساختمان بلند در نزدیکی خانه‌اش شد از مذاکره‌کنندگان حماس خواست که بیایند و از زیر یک چادر مذاکره کنند، نه از اتاق‌های دارای تهویه مطبوع در قطر. او تاکید کرد که در شهر خواهد ماند.

عمار به یک خبرنگار محلی که برای بی‌بی‌سی کار می‌کند، گفت: «نتانیاهو، چه بخواهید چه نخواهید، ما اینجا را ترک نمی‌کنیم. بروید و با حماس معامله کنید، بروید و آنها را بکشید، ما مقصر نیستیم. و حتی اگر اینجا دفن هم شویم، اینجا را ترک نمی‌کنیم. اینجا سرزمین من است.»

وائل شعبان، که او نیز در نزدیکی یک ساختمان بلند زندگی می‌کند که روز پنجشنبه هدف حمله هوایی اسرائیل قرار گرفت، گفت که قبل از حمله به آنها ۱۵ دقیقه فرصت فرار داده شده بود.

او افزود: «وقتی برگشتیم، چادرها، آرد، همه چیز از بین رفته بود. هیچ چیز باقی نمانده بود. همه این کارها برای تحت فشار قرار دادن ما برای رفتن به جنوب است، اما ما پولی برای رفتن نداریم. ما حتی نمی‌توانیم آرد بخریم، بماند هزینه حمل و نقل به جنوب که ۱۵۰۰ شِکِل است.»

ارتش اسرائیل به ساکنان شهر غزه گفته است که در «مناطق بشردوستانه» در جنوب، سرپناه، غذا و آب فراوان در اختیارشان خواهد بود.

اما سازمان‌های امدادی می‌گویند مناطقی که قرار است این افراد به آنها اعزام ‌شوند، در حال حاضر بسیار شلوغ و فاقد امکانات کافی غذایی و درمانی پزشکی هستند.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ گفته است که در حال حاضر هیچ کجای غزه نمی‌تواند چنین تعداد عظیمی از مردم را بپذیرد و طرح تخلیه گسترده را اقدامی «غیرعملی» و «غیرقابل درک» توصیف کرده است.

در حال حاضر، ارتش اسرائیل در حال ساخت یک مرکز جدید توزیع کمک‌های بشردوستانه در نزدیکی رفح، ۳۰ کیلومتری جنوب غزه است. ارتش گفته است که هزاران چادر اضافی نیز فراهم شده و یک خط لوله جدید انتقال آب از مصر در دست احداث است.

بی‌بی‌سی به عنوان همراه با یک گروه نظامی برای بازدید از محل جدید به این منطقه سفر کرد. این اولین بار از دسامبر ۲۰۲۳ است که به بی‌بی‌سی اجازه ورود به غزه داده شده است.

همراهی خبرنگاران همراه واحدهای نظامی به غزه توسط اسرائیل سازماندهی می‌شود، بازدید با کنترل شدید همراه است و خبرنگاران نمی‌توانند به فلسطینیان در مناطقی که تحت کنترل امنیتی ارتش اسرائیل نیست دسترسی داشته باشند. اما در حال حاضر، این تنها راه ورود خبرنگار بی‌بی‌سی به غزه است.

اسرائیل به سازمان‌های خبری، از جمله بی‌بی‌سی، برای تهیه گزارش مستقل اجازه ورود به غزه بدون همراهی را نمی‌دهد.

رفح یادآور آخرین باری است که نخست‌وزیر اسرائیل نیروهای خود را برای درهم شکستن «آخرین دژ» حماس به این شهر فرستاد.

با رانندگی در امتداد جاده نظامی تازه آسفالت شده در امتداد مرز غزه با مصر، از بقایای ویران شده گذرگاه مرزی قدیمی رفح عبور می‌کنیم، سقف یکی از ساختمان‌ها ترک خورده و روی زمین پخش شده است.

در امتداد جاده‌ای که به «کریدور فیلادلفی» شهرت دارد، انبوهی از مصالح ساختمانی و فلزات خردشده، جای پیشین یک خانه یا مزرعه را نشان می‌دهد.

شهر رفح، در نزدیکی محل جدید کمک‌رسانی، تقریباً در دل بیابان محو شده است. سکوت و سکون همه‌جا را فرا گرفته و نشانی از زندگی در آن دیده نمی‌شود؛ تنها چند سازه پراکنده در میان دریایی از آوار که کیلومترها بر پهنه شن‌ها گسترده است به چشم می‌آید.

به راحتی می‌شد تل‌های خاک تازه و بلوک‌های بتنی پراکنده ناشی از انفجار را در کنار آوار قدیمی در نزدیکی اردوگاه آوارگان تل السلطان تشخیص داد.

در فاصله کوتاهی از گذرگاه اصلی کرم شالوم، گوشه‌ای از منطقه بشردوستانه المواسی در بالای ساحل دیده می‌شود. بسیاری از ییجاشدگان جنگ در اینحا پناه گرفته‌اند.

سرهنگ دوم ناداو شوشانی، سخنگوی ارتش اسرائیل، گفت: «در مجموع، کل طرح شامل ایجاد یک مسیر امن و سریع است، حتی‌الامکان کوتاه‌ترین فاصله ممکن برای کامیون‌ها و افرادی که وارد می‌شوند به نحوی که بتوانیم تضمین کنیم که کمک‌های ارسالی غارت نمی‌شوند.»

دو منطقه جداگانه، هر یک به عرض حدود ۱۰۰ متر به ما نشان داده شد و نیروهای اسرائیلی گفتند در این نقاط می‌توان تخلیه اقلام کمکی از کامیون‌ها و توزیع آن‌ها را به‌طور پیوسته انجام داد.

در داخل یکی از دیوارهای پیرامون محل، دو کامیون آمریکایی روی شن‌ها پارک شده بودند. اسرائیل می‌گوید که مراکز جدید توزیع کمک در روزهای آینده به بنیاد بشردوستانه غزه که تحت حمایت اسرائیل است، تحویل داده خواهد شد و امنیت اینجا، مانند سایر مراکز این بنیاد، را موسسات خصوصی امنیتی آمریکایی برعهده خواهند داشت و ارئش اسرائیل مسئول امنیت منطقه اطراف آنها است. اما سازمان ملل می‌گوید از زمان شروع فعالیت مراکز بنیاد بشردوستانه غزه در ماه مه، بیش از ۱۱۰۰ نفر در تلاش برای دسترسی به کمک‌های این مراکز کشته شده‌اند.

سرهنگ شوشانی گفت از نحوه‌ استقرار و فعالیت مراکز کمک‌رسانی درس‌های بسیاری گرفته شده است.

او گفت: «شما می‌توانید شن‌ریزی و دیوارهای بتنی را ببینید که کاملا مشخص می‌کنند برای دریافت کمک باید به کجا بروید و مطمئن شوید که مردم نزدیک نیروهای نظامی و در موقعیت خطرناک قرار نمی‌گیرند. نکته مهم دیگر نزدیکی این مراکز به مردم است؛ فقط یک پیاده‌روی بسیار کوتاه تا محل استقرار مردم فاصله دارد و این باعث می‌شود کار آسان‌تر و در عین حال محل امن‌تر شود.»

اما برخی از کسانی که به آنها گفته شده شهر غزه را ترک کنند، می‌گویند که پس از حملات مکرر اسرائیل به اهدافی در داخل پناهگاه‌ها، چادرها و مناطق بشردوستانه‌ی تعیین‌شده، این محل‌ها چندان امن‌تر از غزه نخواهند بود.

سرهنگ شوشانی گفت: «اظهاراتی از این گونه نشانه روش حماس است که به مردم می‌گوید: نه، نباید بروید، شما سپر ما هستید! به سمت جنوب حرکت نکنید!»

او گفت: «یک سال پیش، ما عملیات مشابهی را [در رفح] انجام دادیم که موفقیت‌آمیز بود. غیرنظامیان توانستند از خط آتش فرار کنند، اکثر تروریست‌های حماس کشته شدند، این همان چیزی است که ما می‌خواهیم در شهر غزه به آن دست یابیم.»

ساکنان رفح پیش از آغاز عملیات زمینی در ماه مه ۲۰۲۴، به گفته ارتش به‌طور «موقت»، به مناطق اسکان آوارگان در امتداد ساحل منتقل شدند. منطقه‌ای که آن‌ها ترک کردند هنوز تحت کنترل کامل نظامی قرار دارد.

اما تخلیه شهر غزه، و مبارزه با حماس در تونل‌ها و خیابان‌های شهر، کاری دشوارتر و خطرناک‌تر از عملیات رفح خواهد بود.

نفرات حماس به طور فزاینده‌ای به تاکتیک‌های پارتیزانی و حملات چریکی روی آورده‌اند. اوایل این هفته، چهار سرباز اسرائیلی در حمله حماس در حومه شهر غزه جان خود را از دست دادند.

در همین حال، رهبران اسرائیل تحت فشار شدید خانواده‌های گروگان‌ها در داخل کشور هستند که می‌گویند برنامه تصرف شهر غزه به منزله صدور حکم اعدام برای بستگان زنده‌ آنها است که همچنان در دست حماس در شهر نگهداری می‌شوند.

بنیامین نتانیاهو، که در برابر انتقادها در داخل کشور مقاومت کرده است، پیش از این به عزم خود در سرکوب مخالفت‌های بین‌المللی در جریان حمله رفح مباهات کرده است.

اکنون، با از میان رفتن چشم‌انداز توافق آتش‌بس و گرفتار شدن تا یک میلیون شهروند خسته غزه در خط آتش، او به منتقدانش می‌گوید تنها یک عملیات تهاجمی دیگر میان او و پیروزی بر حماس فاصله است.