حمله مرگبار در منطقه محبوب گردشگری کشمیر به جدال دیپلماتیک هند و پاکستان کشید

در پی حمله مرگبار افراد مسلح به گروهی از گردشگران در منطقه تحت کنترل هند در کشمیر، نارندرا مودی،‌ نخست‌وزیر هند وعده داد که همه کسانی را که در این حمله دست داشتند و حامیان آنها را مجازات خواهند کرد.

این بدترین حمله به غیرنظامیان طی ۲۵ سال اخیر در این منطقه مورد مناقشه ارزیابی شده است. حمله اخیر رابطه دو همسایه را به شدت تیره کرده است.

در تازه‌ترین تحول، دو کشور که هر دو دارای سلاح هسته‌ای هستند،‌ صدور روادید برای شهروندان یکدیگر را متوقف کردند. اسلام آباد تعلیق یک معاهده مهم آب را از سوی هند،‌ یک «اقدام جنگی» ارزیابی کرد.

حمله روز سه‌شنبه در منطقه گردشگری و زیبای پهلگام کشمیر تحت کنترل هند،‌ که به کشته شدن ۲۶ نفر منجر شد،‌ بدترین حمله به غیرنظامیان طی ربع قرن گذشته دراین منطقه مورد مناقشه ارزیابی شده است. اکثریت ساکنان این منطقه مسلمان هستند.

هند، پاکستان را به حمایت از «تروریسم فرامرزی» متهم کرد و رابطه دو کشور دارای سلاح هسته‌ای به تیره ترین سطح در سال‌های اخیر رسید. هند گذرگاه اصلی مرزی خود را با پاکستان بست و دیپلمات‌های نظامی خود را از این کشور خارج کرد.

هند در همین حال یک معاهده بسیار مهم درباره تقسیم آب میان دو کشور را هم به حالت تعلیق درآورده است.

دولت پاکستان دست داشتن در این حمله را قویا رد کرده است.

روز سه‌شنبه ۲۲ آوریل در نزدیکی شهر زیبای توریستی پهلگام، مردان مسلح از جنگل‌ بیرون آمدند و با سلاح‌های خودکار به سوی توریست‌ها آتش گشودند.

مسئولان هندی می‌گویند که حال بسیاری از مجروحان وخیم است. این حمله در منطقه کوهستانی اتفاق افتاده است که فقط با پای پیاده می‌توان به آن رسید. پهلگام از نقاط دیدنی هیمالیا است که به «سوئیس هند» شهرت دارد.

آقای مودی،‌ روز پنجشنبه ۲۴ آوریل، چهارم اردیبهشت ماه در اولین سخنرانی خود پس از این حمله مرگبار گفت: «به تمام جهان اعلام می‌کنم که هند همه تروریست‌ها و حامیان آنها را شناسایی،‌ تعقیب و مجازات خواهد کرد.»

او افزود: «ما تا آخر دنیا هم آنها را تعقیب خواهیم کرد.»

پلیس هند سه شبه‌نظامی را به ظن دست داشتن در حمله روز سه‌شنبه در این منطقه معرفی کرده است. این سه نفر، شهروند پاکستان هستند.

پلیس هند همچنین برای ارائه اطلاعاتی درباره این حمله،‌ حدود ۲۰ هزار دلار جایزه تعیین کرده است.

یک مقام ارشد پلیس به بی‌بی‌سی گفت که حدود ‍۱۵۰۰ نفر در سراسر کشمیر بازداشت و بازجویی شدند.

با انتقال اجساد کشته‌شدگان به ایالت‌های خود، خانواده‌ها برای عزیزانشان سوگواری کردند.

همچنین گزارش‌هایی از نقاط مختلف هند منتشر شده که در پی این حمله دانش‌آموزان اهل کشمیر با مواردی از آزار و اذیت روبرو شدند.

رهبران جهان از جمله دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین،‌ روسای جمهور آمریکا و روسیه این حمله را محکوم کردند.

واکنش دولت پاکستان چیست؟

از یک روز پس از حمله مرگبار در کشمیر تحت کنترل هند،‌ دولت هند و پاکستان جدال دیپلماتیکی را علیه یکدیگر به راه انداختند.

هند پس از این حمله دولت پاکستان را به دخالت غیرمستقیم در این حمله متهم کرد و گذرگاه مرزی اصلی خود را با پاکستان بست.

وزارت خارجه هند، روز پنجشنبه اعلام کرد که ویزاهایی که برای شهروندان پاکستانی صادر شده است لغو می‌شود. بر این اساس این قانون از روز یکشنبه هفته آینده به اجرا گذاشته خواهد شد. وزارت خارجه هند همچنین از شهروندان هندی خواست که به پاکستان سفر نکنند.

پاکستان هرگونه دخالت در این حمله را قویا رد کرده است.

روز پنجشنبه ۲۴ آوریل،‌ دولت پاکستان برای تصمیم‌گیری درباره اقدامات متقابل در مقابل هند،‌ جلسه کمیته امنیت ملی را برگزار کرد. این جلسه به ندرت تشکیل می‌شود.

اسلام‌آباد اقدامات دیپلماتیک هند علیه پاکستان در روز چهارشنبه را «غیرمسئولانه» خواند و حریم هوایی خود را به روی پروازهایی که از هند انجام می‌شود،‌ یا به شرکت‌های هندی تعلق دارد، بست.

پاکستان کلیه روابط تجاری را با هند قطع کرد و همچنین در اقدامی متقابل صدور ویزا برای شهروندان هندی را متوقف کرد و ویزاهای صادر شده را لغو کرد. این دستور بلافاصله به اجرا گذاشته شد.

آزاده مشیری،‌ خبرنگار بی‌بی‌سی در پاکستان می‌گوید: «پاکستان هند را به سوءاستفاده از حمله پهلگام برای پیشبرد اهداف سیاسی خود متهم کرد.»

مقامات پاکستان،‌ در نشست خبری که از تلویزیون این کشور پخش شد،‌ اعلام کردند که تعلیق یک معاهده مهم آب از سوی هند،‌ نقض یک توافق بین‌المللی است و «هر گونه تلاش برای متوقف کردن یا منحرف کردن جریان آب را یک اقدام جنگی تلقی می‌کنند.»

پاکستان همچنین تعداد دیپلمات‌های هند را در کمیسیون عالی هند در اسلام‌آباد به ۳۰ نفر کاهش داد و از مشاوران دفاعی،‌ دریایی و هوایی هند خواست که تا قبل از ۳۰ آوریل (حدود یک هفته دیگر) خاک پاکستان را ترک کنند.

درباره حمله‌کنندگان چه می‌دانیم؟

هیچ مقام رسمی این را که چه گروهی مسئولیت این حمله مرگبار را بر عهده گرفته،‌ تایید نکرده است.

اما رسانه‌ها به نقل از منابع امنیتی دولت هند گزارش دادند که گروهی به نام «جبهه مقاومت» (تی آر اف) که شاخه‌ای از گروه شبه‌نظامی «لشکر طیبه» پاکستان است، مسئولیت این حمله را به عهده گرفته است.

دولت هند این گروه را در سال ۲۰۲۳ به عنوان یک گروه تروریستی خارجی طبقه‌بندی کرد و در بیانیه‌ای این گروه را به اجیرکردن جوانان،‌ انتشار محتوای تروریستی در اینترنت و قاچاق اسلحه به جامو و کشمیر متهم کرده است.

در بیانیه دولت هند آمده: «فعالیت‌های گروه تی آر اف به ضرر امنیت ملی و حاکمیت هند است.»

سرینات راغوان، مورخ امور نظامی به بی‌بی‌سی گفت: «به نظر می‌رسد که این گروه که از زیرشاخه‌های لشکر طیبه است،‌ در عین حال که سعی دارد فاصله خود را با لشکر طیبه حفظ کند،‌ می‌خواهد نشان‌دهد که لشکر طیبه همچنان فعال است.»

گزارش‌ها حاکی از آن است که این گروه پس از آن تشکیل شد که مقامات هند در سال ۲۰۱۹ اعلام کردند اصل ۳۷۰ قانون اساسی هند را که اصل امتیازات ویژه به دولت کشمیر تحت کنترل هند بود را لغو کرد. بنابر گزارش‌ها، این گروه در ابتدا شاخه تبلیغاتی آنلاین درباره استقلال کشمیر بود اما بعدها به یک شبکه فعال شبه نظامی تبدیل شده است.

اصل ۳۷۰ به ایالت جامو و کشمیر هند نوعی خودمختاری می‌داد، طوری که این ایالت به جز در مسائل روابط خارجی، دفاعی و ارتباطات و مخابرات که در کنترل دولت مرکزی هند بود، قانون اساسی مستقل و پرچم خودش را داشت و آزاد بود قانون وضع کند.

لغو این اصل در سال ۲۰۱۹ به اعتراضات گسترده در کشمیر تحت کنترل هند منجر شد.

در طول ۷۰ سالی که از استقلال هند و پاکستان می گذرد، دو کشور سه بار با هم جنگیده‌اند (حتی می‌توان گفت چهار بار، چون آخرین باری که هند و پاکستان در سال ۱۹۹۹ در جنگ با یکدیگر درگیر شدند به طور رسمی اعلام جنگ نکردند).

کشمیر محور اصلی اختلافات این دو کشور است و دو جنگ تمام عیار بین این دو همسایه بر سر کشمیر بوده است که هریک ادعای مالکیت بر سر آن را دارند.

به دنبال جنگ سال ۱۹۷۱ یک خط مرزی «دی فاکتو» موسوم به خط کنترل این منطقه را بین دو کشور جدا می‌کند.