قدیمی‌ترین نسخه نسبتا کامل عهد عتیق بیش از ۳۸ میلیون دلار فروش رفت

قدیمی‌ترین مجموعه کتاب‌های مقدس یهودیان، همچنین معروف به تناخ یا عهد عتیق، که تقریبا کامل است در حراجی ساتبیز نیویورک به قیمت ۳۸.۱ میلیون دلار به فروش رفته است. این گرانترین نسخه خطی فروخته‌شده در یک حراجی است.

گمان می‌رود این کتاب معروف به «دفترنامه ساسون» حدود ۱۱۰۰ سال پیش نوشته شده باشد.

این قدیمی‌ترین نمونه باقی مانده از یک نسخه خطی منفرد شامل همه ۲۴ کتاب مقدس عبری (شامل تورات) با اعراب‌گذاری و حروف صدادار است.

آلفرد موزس، وکیل آمریکایی و سفیر سابق، این کتاب را برای «موزه مردم یهود» در تل آویو اسرائیل خریداری کرد.

آقای موزس در بیانیه‌ای نوشت: «کتاب مقدس عبری تاثیرگذارترین کتاب مقدس در تاریخ است و سنگ بنای تمدن غرب را تشکیل می‌دهد.»

«من از دانستن این موضوع خوشحالم که متعلق به مردم یهود است. با توجه به اهمیت تاریخی دفترنامه (کدکس) ساسون، ماموریت من این بود که ببینم در جایی قرار می‌گیرد که همه مردم جهان به آن دسترسی خواهند داشت.»

رقمی که برای این کتاب پرداخت شد بیش از ۳۰.۸ میلیون دلاری است که بیل گیتس، از بنیانگذاران شرکت مایکروسافت، در سال ۱۹۹۴ برای «دفترنامه لِستِر»، یادداشت‌های علمی لئوناردو داوینچی، پرداخت.

اما این به رکورد یک سند تاریخی فروخته‌شده در یک حراجی به قیمت ۴۳.۲ میلیون دلار نرسید. آن سند نسخه اول چاپی قانون اساسی آمریکا بود که دو سال قبل کن گریفین، مدیر سرمایه‌گذاری، آن را خرید.

«دفترنامه ساسون» نامش را از مالک قبلی یعنی دیوید سلیمان ساسون می‌گیرد که آن را در سال ۱۹۲۹ خرید و بزرگترین و مهم‌ترین مجموعه خصوصی از دست نوشته‌های عبری جهان را در خانه خود در لندن گردآوری کرد.

متن کتاب مقدس عبری - شامل ۲۴ کتاب که مسیحیان آن را عهد عتیق می‌نامند - تا اوایل قرون وسطی، زمانی که «علمای سنت» شروع به ایجاد مجموعه‌ای از یاداشت‌ها در قالبی استاندارد کردند، متغیر بود.

دفترنامه حلب که در حدود سال ۹۳۰ گردآوری شد، معتبرترین متن در این زمینه به شمار می‌رود.

با این حال یک آتش‌سوزی در سال ۱۹۴۷ در شهر حلب سوریه باعث شد که فقط ۲۹۵ صفحه از ۴۸۷ صفحه اولیه باقی بماند.

به گفته ساتبیز دفترنامه ساسون - که تاریخ‌گذاری کربنی نشان می‌دهد در حدود سال ۹۰۰ آماده شده است - فقط ۱۲ صفحه کم دارد.

شارون مینتز، کارشناس آثار عتیقه یهودی در این حراجی در ماه مارس گفت: «این قدیمی‌ترین مجموعه تقریبا کامل از کتاب مقدس عبری با حروف صدادار و پانوشت است که به کاتبان می‌گوید نحوه نگارش صحیح متن چیست.»

قرن‌ها حاشیه‌نویسی نشان می‌دهد که این نسخه خطی را شخصی به نام خلف بن‌ابراهیم به اسحاق بن‌حزقیال عطار فروخته است که بعدا مالکیت را به دو پسرش حزقیال و مائیمون منتقل کرد.

در قرن سیزدهم این دفترنامه وقف کنیسه‌ای در ماکیسین، در شمال شرق سوریه، شد.

پس از نابودی این شهر به دست مغول‌ها در اواخر قرن سیزدهم یا توسط تیموریان در آغاز قرن پانزدهم، برای نگهداری به سلامه بن ابی فخر سپرده شد. بعد از آن تا حدود ۵۰۰ سال، ردی از آن در تاریخ نبود.

آخرین مالک آن سرمایه‌گذاری سوئیسی به نام ژاکی سافرا بود که آن را در سال ۱۹۸۹ به قیمت ۲ میلیون پوند (۲.۵ میلیون دلار) در یک حراجی در لندن خرید.