آیا چین در حال فروش موشک و جنگنده به ایران است؟
منبع تصویر، Getty Images
- نویسنده, بخش مانیتورینگ
- شغل, بیبیسی
سفارت چین در اسرائیل، روز ۸ ژوئیه گزارش رسانههای خارجی را درباره اینکه ایران بهتازگی سامانه موشکی پدافند هوایی دوربرد اچکیو-۹بی را از چین دریافت کرده، رد کرد.
وبسایت خبری و انگلیسیزبان میدلایستآی مستقر در لندن، روز ۷ ژوئیه به نقل از یک مقام عربی ناشناس و «آگاه»، گزارش داد که سامانههای موشکی زمین به هوای ساخت چین مدت کوتاهی پس از اعلام آتشبس ایران و اسرائیل در روز ۲۴ ژوئن، تحویل ایران شده و آمریکا و متحدان عرب آن از تلاشهای تهران برای تقویت پدافند هواییاش «اطلاع داشتهاند.»
در واکنش به این گزارش، سفارت چین در تلآویو به روزنامه «اسرائیل هیوم» گفت که محتوای این گزارش «نادرست» است.
این سفارتخانه تاکید کرد که «چین بهشدت با اشاعه سلاحهای کشتار جمعی و سامانههای پرتاب آن مخالف است و پیوسته توانمندیهای اجرایی خود را در زمینه مقابله با اشاعه افزایش میدهد.»
اسرائیل هیوم به نقل از سفارت چین نوشت: «چین هرگز به کشورهایی که درگیر جنگ هستند سلاح نمیفروشد و بر صادرات اقلام با کاربرد دوگانه کنترل سختگیرانه اعمال میکند. چین به عنوان یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، رویکردی محتاطانه و مسئولانه در قبال صادرات کالاهای نظامی در پیش میگیرد.»
با این حال نه وبسایت رسمی سفارت چین و نه رسانههای دولتی این کشور این بیانیه را منتشر نکردهاند.
همزمان سونگلین کان شیجیه، وبلاگنویس چینی غیر مرتبط با دولت، روز ۱۰ ژوئیه در پلتفرم وبلاگنویسی بایدو بایجیاهائو نوشت که گزارش خبرگزاری نیمهرسمی مهر ایران درباره تحویل سامانه پدافند هوایی از سوی چین، «بیشتر شبیه به یک جنگ اطلاعاتی برنامهریزیشده از طرف تهران» است.
این وبلاگ با اشاره به دشواریهای مربوط به انتقال و آموزش پرسنل برای سامانه پدافندی اچکیو-۹ در مدت زمانی کوتاه، این احتمال را مطرح کرد که ایران ممکن است از نام چین برای بازدارندگی در برابر اسرائیل و آمریکا استفاده کرده باشد تا نشان دهد از طرف یک قدرت مهم پشتیبانی میشود.
احتمال فروش جنگندههای جی-۱۰ به ایران؟
رسانهها بیش از هر چیز به گزارشهایی توجه نشان دادند که از شروع مجدد مذاکرات ایران برای خرید جنگندههای جی-۱۰سی ساخت چین حکایت داشت؛ جنگندههایی که پس از عملکردشان در درگیری اخیر پاکستان و هند در ماه مه، توجه زیادی را در سطح جهانی جلب کرده بودند.
روزنامه هنگکنگی سینگتائو دیلی در گزارشی در ۲۷ ژوئن، با اشاره به پیشینه تاریخی این پرونده نوشت که چین و ایران در ۲۰ سال گذشته در موارد متعدد نتوانستهاند بر سر این معامله به توافق برسند.
این نشریه به نقل از روزنامه روسی کامرسانت نوشت که تهران در سال ۲۰۱۵ تا آستانه خرید ۱۵۰ فروند جنگنده جی-۱۰سی پیش رفت، اما به نتیجه نرسید، زیرا چین روش پرداخت به صورت نفت یا گاز طبیعی را نپذیرفت و ایران هم با کمبود ارز خارجی و تحریم تسلیحاتی سازمان ملل مواجه بود. مذاکرات پس از لغو این تحریمها در سال ۲۰۲۰ از سر گرفته شد، اما به همان دلایل به توافق نهایی منجر نشد.
رسانه تایوانی نیوتاک هم در گزارش ۵ ژوئیه خود نوشت که عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع ایران، در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در شهر چینگدائو در تاریخ ۲۶ ژوئن، خواهان خرید جنگندههای جی-۱۰سی شده است. این رسانه همچنین به نقل از بعضی منابع در ایران اعلام کرد که ایران به حدود ۴۰۰ فروند جنگنده نیاز دارد.
روز ۸ ژوئیه، وزارت دفاع چین در واکنش به پرسشهایی درباره «برخی کشورها» که در حال مذاکره با چین برای خرید جنگندههای جی-۱۰ هستند، پاسخی کلی داد و اعلام کرد که پکن «در صادرات محصولات نظامی رویکردی محتاطانه و مسئولانه دارد و مایل است دستاوردهای خود در توسعه تجهیزات چینی را با کشورهای دوست به اشتراک بگذارد و نقش سازندهای در صلح و ثبات منطقهای و جهانی ایفا کند.»
علاوه بر گزارشهای تاییدنشده درباره تمایل ایران به وارد کردن جنگندههای جی-۱۰، گفته میشود اندونزی هم در حال مذاکره برای خرید این جنگندههاست.
ریسکهای ژئوپلیتیک
روز ۱۰ ژوئیه، داوو لانیجیانگ، وبلاگنویس نظامی و عضو سابق ارتش چین، در مقالهای در رسانه دولتی گوانچا، در مورد سودمندی خرید جنگندههای جی-۱۰سی در شرایط فعلی ابراز تردید کرد. او استدلال کرد آنچه تهران حالا به آن نیاز دارد، نه جنگندههای پیشرفته، بلکه رادارهای ضد هواپیماهای پنهانکار واقعی و سامانههای پدافند هوایی قابل اعتماد برای مقابله با جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ اسرائیل است.
او همچنین هشدار داد که اسرائیل ممکن است بلافاصله پس از آغاز تحویل جنگندههای پیشرفته به ایران، «حمله پیشگیرانه» انجام دهد، چرا که به نوشته او اسرائیل حتی تحمل نکرد که امارات یا عربستان نسخهای تضعیف شده از اف-۳۵ را در اختیار داشته باشند.
روزنامه تایوانی چاینا تایمز، که از مواضع پکن حمایت میکند، در شماره ۲۷ ژوئن به نقل از سرتیپ بازنشسته لی چنگچی نوشت که چین احتمالا تمایلی به فروش جنگنده به ایران ندارد، چرا که چنین اقدامی ممکن است روابط اقتصادی پکن با اسرائیل را به خطر بیندازد.
سونگلین کان شیجیه، وبلاگنویس چینی، نیز به این نکته اشاره کرد که اگر چین اقدام به فروش تسلیحاتی مانند اچکیو-۹ به ایران کند، از نظر راهبردی با ریسکهایی مواجه خواهد شد.
به گفته او این اقدام درگیری ایران با اسرائیل و آمریکا را تشدید میکند؛ موج جدیدی از تحریمها را به دنبال داشته باشد، توازن نظامی در خاور میانه را بر هم بزند و واکنشهای زنجیرهای از طرف کشورهایی چون عربستان را برانگیزد.
او همچنین افزود که ضعفهای موجود در سامانه پدافند هوایی ایران، شاید برای اعتبار تجهیزات نظامی چین هم زیانبار باشد؛ موضوعی که نه به نفع پکن است، نه تهران.
