|
معرفی کتاب: 'بیجاشدگان، مهاجرین و پناهندگان' | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
"بیجاشدگان، مهاجرین و پناهندگان - از دیدگاه حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بین المللی"، کتابی است که از سوی شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر افغانستان منتشر شده است. این اثر که با شیوه جدید آموزشی و با نمادها و طرحهای جالب آراسته شده، به تشخیص و تفسیر واژه های پناهنده، بیجاشده و مهاجر پرداخته است. به باور ملک ستیز، نویسنده کتاب، این واژه ها در افغانستان به گونه درست استفاده نمی شوند و باعث سوء تفاهمها در میان مردم، دولت و رسانه ها شده و این سوء تفاهمها سبب شده تا گردانندگان امور نتوانند به این مبحث بسیار مهم، به گونه صحیح بپردازند. در این کتاب، در مورد نقش دولت، جامعه مدنی و جامعه بین المللی، در تامین حقوق بشری قربانیان، بحث شده است. نویسنده این اثر را به استقبال سال مولانا جلال الدین محمد بلخی، به دست نشر سپرده است. پناهندگی و مهاجرت نویسنده، قربانیان جنگهای فکری و جنگهای مسلحانه را زیر چتر حقوق بشر و حقوق بشرخواهانه بین المللی، به بحث گرفته است. او به این باور است که پناهندگان، هم پناهندگان سیاسی و هم پناهندگان اجتماعی و گروهی، باید براساس موازین قبول شده حقوق بشر، به مطالعه گرفته شوند؛ بدین سان نقش دولت، به عنوان رهبر سیاسی جامعه و نقش نهادهای جامعه مدنی، به عنوان پیوندگر این رابطه با شهروند، مورد بحث قرار می گیرد. نویسنده، در نبود دولت کارای متکی به ارزشهای دموکراسی و حاکمیت قانون، طرح و تامین حقوق بشر را، غیرقابل تصور می پندارد.
در بخش مهاجرین، بحث حقوق اقتصادی و اجتماعی شهروند بررسی شده است. در اینجا نیز دولت نتوانسته شهروندش را چنانی که می بایست، حمایت کند و همین اصل باعث شده است تا شهروند، خانه اش را ترک گوید و جایگاه مناسبی برای رفاه اجتماعی اش برگزیند. یکی از مباحث با اهمیت این کتاب را پرداخت درست به حقوق بشرخواهانه، در پیوند با حقوق بیجاشدگان و قربانیان ِ منازعات قومی، زبانی و گروهی دربر می گیرد. نویسنده، بیجاشدگان را به دو بخش دسته بندی می کند: بیجاشدگان داخلی و بیجاشدگان بین المللی. در این کتاب آمده است، حقوق بشرخواهانه زمانی مورد اجرای حقوقی در می آید که دولتها، به دلیل مناقشات و درهم ریختگیهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، منزوی شده، به حالت انفعال قرار گیرند. اینجا است که حقوق بشرخواهانه فعال می شود و جامعه جهانی، دولتها و نهادهای بین المللی، به حل معضله بیجاشدگان داخلی و بین المللی می پردازند. 'تفسیر نامهای گریزان' نویسنده، در پایان چنین نتیجه گرفته که: افغانستان، در زمینه بیجاشدگان، یکی از آسیب پذیرترین کشورهای جهان است.
در این کتاب، دکتر اسدالله حبیب، در مقدمه ای زیر نام "دور از دیاری و غربت به نامها و عنوانها" بر اهمیت راه اندازی این گفتمان تاکید کرده و آن را یک کارزار سازنده، برای نهادینه شدن فرهنگ شهروندی، خوانده است. دکتر سمیع حامد، که خود یکی از قربانیان مبحث این کتاب است، نیز در آغازین برگهای کتاب، نوشته ای زیر نام "تفسیر نامهای گریزان" دارد که در قسمتی از آن می خوانیم: "نخستین بار که نام ما از "مسافر" به "مهاجر" دگر گشت - و چه تلخ بود آن ثانیه های شوکرانی - دهلیز تقویمی بود که در آن با یک گام کوتاه "بیگانه" شدم: زمین همان زمین بود امّا دیگر سرزمین من نبود... زمین همان زمین بود امّا دیگر زمینه من نبود...". حقوق بشر و هنجارهای ناشی از آنها، به ویژه حقوق پناهندگان و بیجاشدگان، در محور اکادمیک افغانستان، پیشینه زیادی ندارد. از سوی دیگر این ارزشها در مکانیسم دولت نیز ناشناخته باقی مانده اند. هرچند نشر این کتاب برای این گفتمان بزرگ، کافی نیست؛ ولی درب مباحثه را از همین طریق، به ویژه برای نهادهای جامعه مدنی، باز می کند. از نویسنده کتاب، ملک ستیز، تا به حال آثار متعددی در زمینه گفتمان حقوق بشر و جامعه مدنی منتشر شده است و این تازه ترین اثر او در این زمینه است. شناسنامه کتاب نام کتاب: مهاجرین، پناهندگان و بیجاشدگان نویسنده: ملک ستیز ویراستار: محمد نعیم نظری نمادپرداز: علی بابا اورنگ ناشر: شبکه جامعه مدنی و حقوق بشر شمارگان: ۵۰۰۰ نسخه سال چاپ: ۱۳۸۶ خورشیدی |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||