هارون نجفی زاده در مزار شریف

	ناشران خصوصی به چاپ کتاب تمایلی نشان نمی دهند و دولت افغانستان هم برنامه در این زمینه ندارد

در ولایت بلخ با هر نویسنده، شاعر یا پژوهشگری که روبرو شوید، می گوید به تازگی یکی دو اثر نوشته ولی کسی نیست که آن را چاپ کند؛ سایر شهرهای فرهنگی افغانستان نیز کمابیش در چنین وضعی قرار دارند.

تقی واحدی، داستان نویس در مزارشریف می گوید که ظرف سالهای گذشته توانسته چهار مجموعه داستانهایش را گردآوری و آماده چاپ کند و نوشتن دو مجموعه دیگر را هم تقریبا تمام کرده است.

اما آنچه موجب شده زمان نوشتن دو مجموعه آخری آقای واحدی طولانی تر شود، پیدا نشدن ناشر برای چاپ آثارش بوده است.

آقای واحدی می گوید چه در محل کار یا در خانه بسیاری وقتها فکرش را این مساله خراب کرده که سرانجام چگونه خواهد توانست آثاری را که هر واژه آن را در شرایط "دود و باروت" نوشته شده، چاپ و به دوستداران کتاب عرضه کند؛ پرسشی که او را به بسیاری از انتشارات دور و پیشش، موسسات فعال در زمینه فرهنگ و اجتماع و سازمانهای دولتی کشانده است.

او می گوید: "این دردی است که برای بسیاری از آفرینشگران افغان مشترک است و هیچ راه علاجی هم تاحالا برای آن پیدا نشده است."

	آقای واحدی می گوید نبود ناشر سبب شده کارهای آخری است بدون چاپ باقی بماند

قصاید فانی، دیوان مولانا ناصرعلی شبرغانی/نصرین، دیوان صورت، دستورالعمل (منتخباتی از توزکوک تیموری)، گزینه ای از اشعار تایب بادغیسی، چل تاغ، چل متاغ، مجموعه شعر (به زبان فارسی دری)، مجموعه شعر (به زبان ازبکی)، داستانهایی برای کودکان افغان، داستانهایی به زبان ازبکی، مجموعه فلکلوریک (به زبان فارسی دری)، مجموعه فلکلوریک (به زبان ازبکی)، امیرنامه ذوالفقار، پنج مقاله درباره ناصر خسرو و شش مقاله درباره انوری.

اینها شمار آثاری است که آقای ابراهیم نوشته، بازنویسی، ویرایش یا هم ترجمه کرده و هم اکنون آماده چاپ است، ولی هیچ نشانه ای از علاقه ناشران برای طبع آن پیدا نشده است.

دهها تن از آفرینشگران دیگر ولایت بلخ نیز با اشاره به این نابسامانی از وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان انتقاد می کنند که برنامه "چاپ کتاب" را از چشم انداخته است.

انتقاد از وزارت فرهنگ

وهاب مجیر، شاعر و روزنامه نگار در مزارشریف می گوید: "دولت باید برنامه مشخصی برای چاپ کتابهای نویسندگان یا حداقل زمینه سازی برای چاپ آن داشته باشد، تا این گونه به غنامندی فرهنگ، بلند رفتن آگاهی و دانش همگانی توجه شود و مسئولیت بزرگ خود را ادا کنند."

اما صالح محمد خلیق، رییس اداره اطلاعات و فرهنگ ولایت بلخ که خود نیز یک کتاب پژوهشی زیر نام "تاریخ ادبیات بلخ" در بیش از ۸۰۰ صفحه نوشته ولی توان چاپ آن را ندارد، با منتقدان همنوایی می کند.

آقای خلیق می گوید: "وزارت اطلاعات، فرهنگ و جهانگردی هیچ بودجه معین برای چاپ کتابها ندارد و ما در بلخ نمی توانیم آثار نویسندگان را با پول اداره طبع کنیم. اما ما مانع فعالیت انتشارات خصوصی نشده ایم و حاضریم به آنها مجوز بدهیم تا آثار چاپ ناشده ای نویسندگان را چاپ کند."

نبود ناشر

اما با وجود آنکه در بلخ هیچ ممانعت رسمی برای کار انتشارات وجود ندارد، حتی یک ناشر در این ولایت حضور ندارد.

فقر فرهنگ  از این رو، نویسندگان افغان باورمندند ثروتمندانی که در افغانستان هستند، تمایلی به کتاب و قلم ندارند و فرهنگیان این کشور که به کتاب علاقه دارند، توان مالی خرید آن را ندارند

از سویی هم، کتابفروشی ها با یک "خودکامگی" در زمینه تعین نرخهای کتاب موجب شده است که بازار کتابخوانی و کتابفروشی بیش از پیش کساد شود.

با این حال، آقای خلیق با اشاره به این مشکلات می گوید که همه نویسندگان افغان در یک کشتی مشترک سوار هستند و راهی باید برای رساندن این کشتی به ساحل امن سراغ شود.

از این رو، او به دولت پیشنهاد می دهد که برای چاپ کتابهای نویسندگان افغان بودجه معین به ادارات اطلاعات و فرهنگ ولایات اختصاص یابد و نهادی برای گزینش "کتابهای قابل چاپ" ایجاد شود.

بی سوادی و بی توجهی

اما چه باعث شده که بازار نویسندگان افغان اینگونه بی مشتری باشد؟

افغانستان کشوری است که درصد بالای جمعیت آن را افراد بی سواد یا کم سواد تشکیل می دهد.

فقر از طرف دیگر دامنگیر بسیاری از شهروندان افغان است که در سالهای گذشته کمتر افرادی از فکر پیدا کردن نان رهایی یافته اند تا سراغ کتاب بروند.

از این رو، نویسندگان افغان باورمندند ثروتمندانی که در افغانستان هستند، تمایلی به کتاب و قلم ندارند و فرهنگیان این کشور که به کتاب علاقه دارند، توان مالی خرید آن را ندارند.

همین مساله هم موجب شده که بازار انتشارات کتاب در افغانستان آن چنان خوب نباشد و کتابهای نویسندگان این کشور از چاپ مانده و انبار شود.

فرهنگیان افغان این حالت را اسفبار می دانند و می گویند اگر وضعیت به همین روال ادامه یابد، اثرات سوء جدی بر روند توسعه فرهنگی کشور برجا خواهد گذاشت.

بازگشت به صفحه افغانستان