وجیهه سیار از پروژه های آموزشی بی بی سی ویژه نوجوانان افغانستان

لالو ماما خنديده می گويد: " کسی با ما کاری ندارد، برای پادشاه تيلفون است." بعدش نذير در مورد تيلفون می گويد که سهولت زيادی را برای صرفه جويی از وقت به بار آورده است.

برنامه راديويی را در اينجا بشنويد

لالو می پذيرد. مينه و نذير پرسشهای زيادی را در مورد اختراع، انواع و آمدن تيلفون به افغانستان از لالو ماما می پرسند. لالو ماما برای بهتر فهمانيدن هردو مهمانش دريچه در مورد تيلفون می گشايد.

دريچه

نذير، مينه و لالو ماما از دريچه قصر نرگس دختری نوجوان را می بينند که با پدرش صحبت می کند.

پدر نرگس که تازه از بازار شهر رسيده، پس از احوال پرسی بسته يی را به دخترش می دهد. نرگس با باز کردن بسته، سيتی تيلفون را می يابد وچنان بهت زده می شود، که گويی نيمه يی از آرزو هايش برآورده شده باشد.

نرگس از پدرش می پرسد آيا او می تواند با کاکايش در خارج حرف بزند؟ پدرش می گويد البته که او می تواند ذريعه تيلفون در هر گوشه از دنيا حرف بزند. نرگس می پرسد: "خدا داند تيلفون برای اولين بار توسط که اختراع شده باشد"؟

آمدن تیلفون در افغانستان  اولين لين تيلفون که توسط يک سيم يک لينه مسی کار می کرد بين مقر حبيب الله خان و سردار نصرالله خان که حدود يک کيلو متر فاصله داشت تمديد کرد. به همين ترتيب لين دوم از مقر حبيب الله خان تا قوماندانی کوتوالی کشيده شد و لين سوم از دروازه ارگ تا باغ بابر و بعدش به باغ بالا کشيده شد. سپس لين طويل تری تيلفون از مقر نصرالله خان تا چهل تن و پغمان ولسوالی های کابل امتداد يافت. اما بعد ها از هندوستان يک دستگاه سوچبورد ۲۵ لينه تيلفون خريداری شد. ديری نگذشت که در سال ۱۹۰۹ اولين لين تيلفون از کابل تا جلال آباد و بعد از آن لين ديگر از جلاآباد تا لغمان تمديد يافت. ولی اين همه تيلفونها درخدمت اشخاص بلند رتبه دولت بود و مردم عام به سادگی به آن تيلفون ها دسترسی نداشتند

اما ديری نگذشت که درسال ۱۸۹۱ شکل مدرنتر تيلفون (آتومات) به بازار عرضه شد که تا حدی سهولت در سيستم مخابراتی تيلفون به ميان آمد. ولی امروزه انواعی تيلفون ها با ديزاين های پيشرفته تر و مرغوب تر، برای سهولت بشر به وجود آمده است".

نرگس از پدرش در مورد اينکه تيلفون چه زمانی به افغانستان آمد، می پرسد. پدر باز هم با مهربانی و حوصله مندی تمام به توضيحاتش ادامه داده می گويد: " آمدن تيلفون در افغانستان قصه جالب دارد. در زمان حکمروايی امير عبدالرحمن خان، درسال ۱۸۹۵ پسر عبدالرحمن خان به نام نصرالله خان به انگلستان سفر کرد. پس از برگشت علاوه بر ساير تحايف يک دستگاه تيلفون هم برايش اهدا شده بود. نصرالله خان پس از بازگشت، تيلفون را در تحويلخانه انداخته بود"

نرگس می پرسد: مگر چرا؟ پدر می گويد برای اينکه در مورد اهميت آن چيزی نمی دانست. تا اينکه پس از چندين سال انجنير هندی به نام نرنداس جهت ماموريتی به کابل آمد. او در خلال کار هايش دستگاه تيلفون را در تحويل خانه ديد.

انجنير هندی با گرفتن اجازه از وليعهد سردار حبيب الله خان، اولين لين تيلفون که توسط يک سيم يک لينه مسی کار می کرد بين مقر حبيب الله خان و سردار نصرالله خان که حدود يک کيلو متر فاصله داشت تمديد کرد.

به همين ترتيب لين دوم از مقر حبيب الله خان تا قوماندانی کوتوالی کشيده شد و لين سوم از دروازه ارگ تا باغ بابر و بعدش به باغ بالا کشيده شد. سپس لين طويل تری تيلفون از مقر نصرالله خان تا چهل تن و پغمان ولسوالی های کابل امتداد يافت.

	درسال ۱۸۹۵ پسر عبدالرحمن خان به نام نصرالله خان به انگلستان سفر کرد. پس از برگشت علاوه بر ساير تحايف يک دستگاه تيلفون هم برايش اهدا شده بود. نصرالله خان پس از بازگشت، تيلفون را در تحويلخانه انداخته بود

ولی اين همه تيلفونها درخدمت اشخاص بلند رتبه دولت بود و مردم عام به سادگی به آن تيلفون ها دسترسی نداشتند". نرگس می پرسد: "پدر پس چه وقت تيلفون در تمام ولايت های افغانستان زياد شد و رواج يافت"؟

پدر نرگس برای بهتر فهمانيدن دخترش با توضيحاتش چنين ادامه می دهد: "دخترم در آغاز حکمروايی اعليحضرت شاه امان الله خان به تعداد دو سوچبورد يکی ۲۵ لينه و بعدها ديگرش ۱۰۰ لينه از خارج خريداری شد.

البته با نصپ سوچبورد ها، شبکه سيمهای تلفون در تمام ولايات افغانستان امتداد يافت و افغانستان تحت پوشش وسيع شبکه های تيلفون قرار گرفت و رفته رفته همين بود که برعلاوه ولايات کشور، ارتباط تيلفونی با تمام ممالک خارج هم برقرار شد" .با همين گفته های پدر نرگس، دريچه قصر هم بسته می شود.

مهمانان از شنيدن معلومات در مورد تيلفون خيلی خوشحال می شوند و به بحث بيشتری در رابطه می پردازند. در همين هنگام باز هم صدای زنگ تيلفون به صدا در ميآيد و لالو ماما برای کاری نزد پادشاه خواسته می شود، بنابرين لالو ماما تا ديدار بعدی با مهمانانش خدا حافظی کرده نزد پادشاه می رود.