قاضی‌القضات طالبان رئیس هیات مذاکره‌کننده و عباس استانکزی معاون او تعیین شد

ذبیح‌الله مجاهد، یک سخنگوی گروه طالبان در حساب توییتر خود نوشته که هبت‌الله آخوندزاده، رهبر این گروه ترکیب تیم مذاکراتی آن را تایید کرده و ریاست آن را به عهده شیخ مولوی عبدالحکیم که قاضی‌القضات این گروه به شمار می‌رود، گذاشته و شیر محمد عباس استانکزی هم معاون تیم مذاکره‌کننده تعیین شده است.

آقای مجاهد نوشته که تیم مذاکراتی گروه طالبان ۲۱ نفر هستند و محمد نعیم وردک به عنوان سخنگوی دفتر سیاسی این گروه در قطر تعیین شده است.

پیش از او سهیل شاهین سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر بود.

آقای شاهین پیشتر گفته بود که یک هیأت ارشد این گروه به منظور آغاز مذاکرات صلح امروز شنبه به دوحه قطر سفر کرده است. او در گفتگو با بی‌بی‌سی تایید کرد که هیأت مذاکره‌کننده این گروه به شهر دوحه قطر رسیده است.

آقای شاهین گفته که مشکلات فنی باعث به تاخیر افتادن روند مذاکرات شده است. او جزییات زیادی در این مورد ارایه نکرد. اما گفته که پس از حل این مشکلات، تاریخ شروع مذاکرات صلح مشخص خواهد شد.

اما مقام‌های افغان در وزارت دولت در امور صلح می‌گویند، دلیل تاخیر در سفر هیأت دولت افغانستان به دوحه، نرسیدن هیأت کامل طالبان به این کشور است.

ناجیه انوری، سخنگوی وزارت دولت در امور صلح افغانستان به بی‌بی‌سی گفته که هیأت دولت افغانستان آمادگی کامل برای سفر و آغاز مذاکرات بین‌الافغانی را دارد اما تا زمانیکه هیأت مذاکره کننده طالبان به قطر نرسد، تیم مذاکره کننده دولت افغانستان به دوحه نخواهد رفت.

سخنگوی این وزارت گفته که براساس اطلاعات آنها سران هیأت مذاکره کننده طالبان هنوز در پاکستان هستند.

تغییرات در تیم مذاکره‌کننده طالبان به چه معنی است؟

علی حسینی - بی‌بی‌سی

یک منبع طالبان به بی‌بی‌سی گفته است که مولوی عبدالحکیم قبلا قاضی القضات این گروه و از نزدیکان ملا اختر محمد منصور بود. آقای منصور مدتی پس از آن‌که رهبری طالبان را برعهده گرفت، در حمله هوایی نیروهای آمریکایی کشته شد. مولوی عبدالحکیم از قوم اسحاق‌زی است. گفته شده است که پس از کشته‌شدن آقای منصور، یکی از گزینه‌ها برای رهبری طالبان، مولوی عبدالحکیم بوده است. از دید طالبان، او از جایگاه علمی خاصی برخوردار است.

‏اگر این صحبت‌ها را درست بدانیم، نشان‌دهنده آمادگی هرچه بیشتر طالبان برای مذاکرات بین‌الافغانی است. پیش از این محمد عباس استانکزی، ریاست تیم مذاکره‌کننده با آمریکایی‌ها را برعهده داشت؛ مذاکراتی که بیش از یک‌سال دوام کرد و نتیجه آن برای طالبان "مطلوب" خوانده شده است. حالا با تغییر میدان مذاکره، ریاست مذاکره‌کنندگان طالبان هم تغییر کرده است.

به‌ نظر می‌رسد که تغییر ریاست تیم به سمتی حرکت کرده که محتوای ماهیت طالبان در آن برجسته‌تر دیده می‌شود.

یکی از ویژگی‌های محمدعباس استانکزی از نظر ابزار، تسلط او بر زبان انگلیسی بود که در زمینه مذاکره با امریکایی‌ها کمکش می‌کرد. اما حالا در مذاکرات بین‌الافغانی، گروه طالبان، فردی را فرستاده که دارای ویژگی‌های طالبانی منحصر به‌فرد است و می‌تواند از ماهیت طالبان و باورهای این گروه در برابر افرادی که چندان با اصلیت طالبان موافق نیستند یا حتی مخالف هستند، در پشت میز مذاکره دفاع کند.

به معنای دیگر، میز مذاکرات بین‌الافغانی میدان جنگ دیگری است بین ارزش‌های ۲۰‌ سال اخیر افغانستان با ارزش‌هایی که گروه طالبان به آن باورمند هستند. با نگاهی به ۲۰ سال گذشته، موارد مشترک بین دو طرف مذاکره کمتر پیدا می‌شود و این وضعیت را دشوارتر ساخته است.

از طرف دیگر به نظر می‌رسد ریاست یک فرد در سطح مولوی، با پیشینه قاضی‌القضات و "دارای پتانسیل رهبرشدن" برای طالبان، اهمیت هیئت مذاکره‌کننده را بیش از پیش، بیشتر کرده است.

احتمالا طالبان برای تایید یا رد برآیند مذاکرات و بحث‌وجدال‌های مذاکرات بین‌الافغانی، مسیری را تعریف کرده باشند؛ مسیری که کمتر پیچیده باشد و نیازمند ارجاع لحظه‌ای آن به ملا هیبت‌الله آخوندزاده که کمتر در دسترس قرار دارد، نباشد.

قرار بود هیأت مذاکره کننده دولت افغانستان به روز پنج‌شنبه به دوحه قطر سفر کنند ولی سفر این هیأت تا کنون انجام نشده است.

پیش از این دولت افغانستان گفته که یک هیأت پنج نفری به هدف فراهم‌سازی محل اقامت و امور تدارکاتی و ایجاد تسهیلات برای هیأت مذاکره‌کننده دولت به شهر دوحه، پایتخت قطر سفر کرده است.

منابع در دولت افغانستان از شرکت عبدالله عبدالله، رئیس شورای مصالحه ملی افغانستان و محمدحنیف اتمر، سرپرست وزارت خارجه این کشور در مراسم افتتاحه این روند خبر داده و گفته که این موضوع نهایی شده است.

براساس اطلاعات تازه از دوحه، موانع فنی و مشکلاتی که بر سر راه آغاز مذاکرات بین‌الافغانی تا حالا مطرح بوده، در حال برطرف شدن است.

دو روز پیش دولت افغانستان و گروه طالبان از تکمیل شدن روند تبادل زندانیان دو طرف خبر دادند.

چهارصد زندانی "خطرناک" طالبان به جز هفت تن از آن‌ها، آزاد شدند، مساله رهایی این زندانیان مانع عمده آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی شده بود. یک منبع در حکومت افغانستان به بی‌بی‌سی گفته که تنها هفت زندانی گروه طالبان نزد دولت باقی مانده است که قرار است در دوحه قطر تحت نظر باشند.

این هفت زندانی کسانی‌اند که متهم به قتل اتباع آسترالیا و فرانسه‌اند و قرار است در قطر زیر نظر باقی بمانند. فرانسه و آسترالیا رسما با رهایی آنها مخالفت کرده‌اند. ذبیح‌الله مجاهد، از سخنگویان طالبان نیز تایید کرده که روند آزادی زندانیان دو طرف به پایان رسیده است.

رهایی پنج هزار زندانی طالبان و یک هزار زندانی دولت از سوی این گروه از مواد اصلی موافقتنامه صلح است که به تاریخ دهم حوت/اسفند سال گذشته به امضا رسید.