برآورد جمعیتی افغانستان؛ چهره جوان کشور در چهار نمودار

تازه‌ترین برآورد رسمی دولت افغانستان نشان می‌دهد که جمعیت این کشور به ۳۲ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر رسیده است. بیشتر از ۷۱ درصد جمعیت در دهات زندگی می‌کنند و تنها هشت میلیون نفر یا ۲۴ درصد جمعیت کشور در شهرها ساکن هستند.

همچنین این برآورد نشان می‌دهد که حدود ۶۷ درصد یا ۲۲ میلیون نفر از جمعیت کشور، زیر ۲۴ سال سن دارند. افغانستان در سال‌های اخیر از نظر جوانی جمعیت، جزو ۲۰ کشور اول جهان بوده است. دلیل آن هم افزایش پرشتاب جمعیت بعد از سقوط حکومت طالبان است. جمعیت افراد بالای ۶۵ سال هم حدود ۹۰۰ هزار نفر برآورد شده که کمتر از سه درصد جمعیت کشور است.

حدود چهار دهه جنگ داخلی و بحران‌های سیاسی و اجتماعی در افغانستان، هنوز امکان انجام یک سرشماری سراسری را فراهم نکرده است. اولین سرشماری سراسری تاریخ افغانستان در سال ۱۳۵۸ انجام شد.

در سال‌های اخیر، اداره ملی احصائیه و معلومات هر سال برآوردی از جمعیت و گروه‌های سنتی در افغانستان منتشر می‌کند. این برآورد براساس اطلاعاتی که در اوایل دهه ۱۳۸۰ از فهرست خانوارها به دست آمده، محاسبه می‌شود.

در نگاه اول برآورد‌ها نشان می‌دهد که در مجموع شمار مردها از زنان بیشتر است. البته این برداشت کلی می‌تواند گمراه کننده باشد. اگر گروه‌های سنی را در نظر بگیریم، جمعیت زنان در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال، بیشتر از مردان است (۵۱ درصد زن، ۴۹ درصد مرد). اختلاف بیشتر در گروه سنی بالای ۶۵ سال مشاهده می‌شود. در این گروه سنی جمعیت مرد‌ها حدود یک درصد بالاتر است.

برآورد بانک جهانی از جمعیت افغانستان با برآورد رسمی افغانستان تفاوت قابل توجهی دارد. سازمان ملل متحد جمعیت افغانستان را بیش از ۳۷ میلیون نفر برآورد می‌کند که حدود چهار میلیون نفر از برآورد رسمی افغانستان بالاتر است. دلیل اختلاف احتمالا در روش‌های محاسبه و تفاوت در تعریف‌ها است. در نمودار زیر، برآورد رسمی افغانستان در سه سال اخیر، با برآورد تاریخی بانک جهانی مقایسه شده است.

جمعیت ولایت‌های افغانستان هم نشان می‌دهد که کابل با بیش از پنج میلیون نفر، پرجمعیت‌ترین شهر کشور است و بعد از آن هرات با بیش از دو میلیون نفر و ننگرهار با جمعیت یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر سوم است. نفشه زیر جمعیت ۳۴ ولایت افغانستان را براساس جمعیت نشان می‌دهد، مناطق پررنگ‌تر، جمعیت بیشتری دارند.

جوان بودن جمعیت کشورها، امتیاز بزرگی برای اقتصاد و آینده است. دولت افغانستان، سال‌ها نیروی کار جوان در اختیار دارد و برای پرداخت مستمری بازنشستگی تحت فشار نیست. اما در عین حال، فراهم کردن امکان کار و تحصیل برای این جمعیت جوان، چالش بزرگ دولت‌های افغانستان خواهد بود.