مصرف زغال سنگ در حمام‌های هرات، عامل آلودگی هوا

اداره حفاظت محیط زیست هرات در غرب افغانستان، نسبت به مصرف گسترده زغال سنگ در حمام‌های هرات ابراز نگرانی کرده و آن را یکی از عوامل اصلی آلودگی هوا در این ولایت خوانده است. این اداره از تمامی حمام‌های هرات خواسته تا فیلتر تصفیه دود تهیه و نصب کنند.

هرات بیش از یکصد و نود حمام دارد. حمام‌هایی که تنها زغال سنگ مصرف می‌کنند. این حمام‌ها را از فاصله های دور با دودی سیاه و غلیظی که از بام آن بلند می‌شود می‌توان شناخت.

هرات دستگاه سنجش میزان آلودگی هوا ندارد، اما اداره حفاظت محیط زیست هرات می گوید از قرائن پیداست که حمام ها در کنار وسایط نقلیه دودزا از عمده ترین عوامل آلودگی هوا در هرات هستند.

شماری از ساکنان محلات پرجمعیت هرات هم نگرانند.

غلام نبی یکی از ساکنان هرات می‌گوید: "محیط زیست اگر آلوده باشد، امکان مبتلا شدن به هر مرض هست. اکثریت مردم به دلیل آلودگی هوا به نفس‎تنگی دچار می‌شوند. صبح‎ها و عصرها این حمام‎ها مثل تانک غول پیکر دود می کنند!"

عزیز احمد یک باشنده دیگر هرات می‌گوید: " کمی خودشان باید فکر کنند و مراعات کنند. این کاری نیست که به زور انجام شود."

وقتی به این حمام‌ها جواز کتبی کار داده می‌شود، تعهد اینکه تنها برق و گاز مصرف می‌کند شرط است. در عمل اما تنها زغال سنگ مصرف می‌شود.

نصیر احمد فضلی، رئیس اداره حفاظت محیط زیست هرات، می گوید اگر مصرف برق و گاز در حمام‌ها عملا اجباری شود، تاوانش را مردم فقیر باید بپردازند.

آقای فضلی می‌گوید: "اگر این حمامها گاز مصرف کنند، ممکن است روزی یک تن مصرف داشته باشند؛ و مردم فقیر که برای تسخین (گرمایش) و آشپزی از گاز استفاده می کننند با فشار بیشتر روبرو خواهند شد. چون اگر حمامها گاز مصرف کنند، تقاضا بالا می‌رود و قیمت بلند می‌رود (افزایش میابد). برق هم وارداتی است و نمی‌توانند مصرف کنند."

در عوض، این اداره از تمامی حمام‌ها خواسته که فیلتر تصفیه دود نصب کنند.

بیست حمام از نزدیک به دوصد حمام تا کنون فیلترهای دست‌ساز و ابتدایی و معمولی نصب کرده اند؛ چیزی که به گفته مقام‌های محلی تا حدی به جلوگیری از آلودگی هوا کمک کرده است.

مالکان برخی از حمام ها نیز می‌گویند که با نصب شدن فیلتر دست ساز، حالا شکایتی ثبت نکرده اند. آنان می گویند این فیلترهای ابتدایی از پخش شدن پُرز آمیخته با دود زغال سنگ جلوگیری می‌کند.

هرات معدن زغال سنگ دارد و گفته می‌شود بدترین زغال سنگ مصرف حمام‌ها می‌شود. فیلتر دست ساز معمولی حدود بیست تا سی هزار افغانی هزینه دارد. فیلتر های مدرن و کارآمد خارجی اما چیزی نیست که حمام ها بخواهند یا بتوانند بابت خرید آن پول بپردازند.