وضعیت ۴۰۰ هزار نابینا در افغانستان چگونه است؟

امروز ۱۵ اکتبر مصادف با روز جهانی نابینایان است. در افغانستان براساس آمارهای غیررسمی بیش از ۴۰۰ هزار نفر معلولیت بینایی دارند.

بخش عمده این افراد با مشکلات فقر، بیکاری و محرومیت از آموزش دست و پنجه نرم می‌کنند.

تعداد انگشت شمار از افراد نابینا در افغانستان جا برای حضور در اجتماع باز کرده‌اند.

افغانستان کشور درگیر بحران است که در آن دنیای اکثریت نابینایان تاریک‌تر است.

آمارهای غیر رسمی نشان می‌دهد سالانه حدود ۲۰ هزار تن به شمار کنونی ۴۰۰ صد هزار نابینا افزوده می‌شود.

همایون حیکمی، عضو انجمن نابینایان افغانستان، می‌گوید دغدغه اصلی هم سرنوشتان او فقر و بیکاری و هم چنین محرومیت از آموزش است.

او که حالا عضو پارلمان آموزشی جوانان افغانستان است، به امید پیدا کردن شغل مناسب، در یکی از دانشگاه‌های خصوصی در مقطع ماستری یا کارشناسی ارشد درس ‌می‌خواند.

آقای حکیمی می‌گوید: "نابینایان با مشکلات عدیده‌ای روبرو هستند؛ از مشکلات تعلیم و تربیه گرفته، تا تحصیل، معیشت، امور زندگی از لحاظ مالی و معنوی و جایگاه اجتماعی شان. آنها در تنگنا قرار دارند و نیازمند این هستند که برایشان کار شود، زمینه‌سازی و فرهنگ سازی شود تا اینکه نابینایان هم در اجتماع به عنوان انسان‌های عادی قبول و شناخته شوند."

موانع زیادی بر سر راه این گروه وجود دارد.

نعیم نظری، رئیس جامعه مدنی، مجما، می‌گوید با بلند بردن ظرفیت‌های افراد دارای معلولیت، آنها به یک نیروی موثر تبدیل خواهند شد.

او می‌گوید: "معلولیت ناتوانی نیست. معلولیت یک محدودیت است و باید توسط پالیسی‌ها، قوانین و استراتژی‌ها معلولان حمایت شوند تا از ظرفیت آنها برای توسعه جامعه استفاده شود."

هرچند دولت با توجه نسبی به معلولان، سهم اختصاصی برای آنها در استخدام در ادارات دولتی در نظر گرفته و برای بخش کوچک شان مکاتب اختصاصی ایجاد کرده است.

مطیع الله صافی ۲۵ سال پیش در انفجار مین بینایی‌اش را از دست داده و به لطف خانواده و حمایت دولت توانسته راه آموزش را در پیش گیرد. او حالا در یکی از مکاتب نابینایان در کابل معلم است.

به گفته اقای صافی شرایط زندگی معلولان اندکی تغیر کرده، البته برای تعداد که شاید خوش شانس بوده اند.

آقای صافی می‌گوید: "در گذشته وقتی یک نابینا می خواست تحصیلات عالی فرا بگیرد، باید تیپ ریکوردر (ضبط و صوت) و کاست همراه می‌داشتند، با مشکلات زیاد درس‌ها را ضبط می‌کردند. اما حالا ماشاالله کامپیوتر است، سوند ریکور (ضبط صدا) است و به آسانی می‌توانند تحصیلات خود را فرا بگیرند."

آمار دقیق از افراد دارای معلولیت بینایی در افغانستان وجود ندارد، اما آنان به دسته‌های نابینایان مادرزاد و نابینایان حوادث تقسیم شده‌اند.

به رغم برنامه‌های حمایتی دولت و نهادهای کمک کننده، در افغانستان وضعیت معلولان به صورت عموم و وضعیت نابینایان نامناسب است.