गधाको दूधबाट बनेको चीजको मूल्य एक केजीकै १ लाख ८० हजार रुपैयाँ

यो चीजको एक केजीको मूल्य सर्बियामा कुनै व्यक्तिले हात पार्ने औसत मासिक तलबभन्दा बढी छ। गधाको दूधबाट बनाइने 'प्यूल चीज'को मूल्य १,२०० यूरो अर्थात् एक लाख ८० हजार नेपाली रुपैयाँभन्दा बढी पर्छ।

यो दुर्लभ खाद्यपदार्थ राजधानी बेल्ग्रेडबाट झन्डै ८० किमि पश्चिममा अवस्थित जासाभिचा प्रकृति आरक्षमा मात्र किन्न पाइन्छ।

"एक केजी चीज बनाउन गधाको २५ लिटर दूध चाहिन्छ। एउटा गधालाई त्यति दूध दिन डेढ वर्ष लाग्छ," उक्त आरक्षका प्रबन्धक भुक सिमिचले बीबीसी न्यूज सर्बियनलाई भने।

तर प्यूल चीज सबैभन्दा महँगो चीज भने हैन। अहिले सबैभन्दा महँगो चीजको शीर्षस्थानमा स्प्यानिश काब्रालेस ब्लू चीज छ।

गिनिस बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्सका अनुसार सन् २०२४ मा उक्त चीजको २.५ केजी ३६ हजार यूरोमा बिक्री भएको थियो। त्यस हिसाबले एक केजीको मूल्य १,४४० यूरो पर्‍यो अर्थात् दुई लाख १६ हजार नेपाली रुपैयाँभन्दा बढी।

जोकोभिचले रुचाएको चीज

प्यूल चीज 'विलासिताको वस्तु' बनेको छ। धेरै पैसा हुने मानिसले मात्र यो किन्न सक्छन्। सर्बियाका विश्वविख्यात टेनिस खेलाडी नोभाक जोकोभिच पनि यो चीजप्रति आकर्षित देखिन्छन्।

उनले आफूले सञ्चालन गरेका रेस्टुराँहरूका लागि भनेर पूरै एक वर्ष उत्पादित प्यूल चीज किनेको विवरण आएको थियो।

जासाभिचा प्रकृति आरक्षका पूर्वप्रबन्धक स्लोबोदान सिमिचका अनुसार जोकोभिचले आधा केजी चीजका लागि ४८० यूरो तिरेका थिए।

ठूलो गधा फार्म

जासाभिचा प्रकृति आरक्ष ३६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको छ। त्यहाँ विभिन्न प्रजातिका दुर्लभ वनस्पति र जीवहरू, जङ्गली घोडा र सयौँ जातका चराचुरुङ्गी पाइन्छन्।

तर त्यहाँ पालिएका ३०० वटा गधाले निकै चर्चा पाउने गरेका छन्। जासाभिचामा दक्षिणपूर्वी यूरोपकै सबैभन्दा ठूलो गधा फार्म छ।

त्यहाँ भर्खर जन्मिएका बच्चाहरूले चार खुट्टा टेकेर उभिन सङ्घर्ष गर्दै गरेको र अरू आफ्ना माउको दूध खान तथा जीउको न्यानो खोज्दै गरेको देखिन्छ। मानिसहरू गधालाई प्रायः मूर्ख जीव भन्ठान्छन् तर तिनीहरू चलाख र सामाजिक जीव हुन्।

"प्रत्येक गधाको आआफ्नै स्वभाव हुन्छ," उक्त फार्मका प्रमुख निकोला निलिचले भने।

"केही निकै चकचके हुन्छन् भने केही गम्भीर स्वभावका हुन्छन। तर ती सबै अरूलाई अलिअलि 'अँगालो' हाल्न मन पराउँछन, धेरै चाहिँ हैन।"

पोथी धेरै

त्यहाँ भएका ३०० गधामध्ये १२ वटाजति मात्र भाले छन्। "यहाँ पोथीको वर्चस्व छ," भुक सिमिच ठट्ट्यौलो पारामा भन्छन्।

ब्याएको नौ दिनमै पोथीहरू समागम गर्न थाल्छन्। ती प्रायः सधैँभरि लैना हुन्छन्।

तर तिनले बच्चा आफूनजिकै हुँदा मात्र दूध दिन्छन्। अनि उत्पादन हुने दूधको मात्रा निकै कम हुन्छ।

"एउटा पोथीले एक दिनमा झन्डै ३०० मिलिलिटर अर्थात् एक गिलास दूध मात्रै दिन्छ," सिमिच भन्छन्।

त्यसमध्ये आधा बच्चाले खान्छ। पर्याप्त मात्रामा दूधको जोहो नहुँदा प्यूल चीज उत्पादन गर्न निकै समय लाग्छ।

प्यूल चीजको विशेषता

प्यूल चीजलाई किन विशेष मानिन्छ त?

त्यसमा हुने रहस्यमय तत्त्वबारे सोध्दा निकोला निलिच हाँस्दै भन्छन्, "म त्यो तपाईँलाई बताउन सक्दिनँ।"

गधाको दूधबाट चीज बनाउने अवधारणा भुक सिमिचका पिता स्लोबोदान सिमिचको हो। उनले पहिलो पटक एक दशकअघि प्यूल चीज बनाउने विचार गरेका थिए।

तर गधाको दूध मान्छेको दूधजस्तै हुन्छ, त्यो हतपत बाक्लो हुँदैन।

उनी धेरै पटक विफल भए तर जासाभिचाका खाद्य प्राविधिकहरूले अन्ततः एउटा विधि निखारे।

"प्यूल चीजको स्वाद निकै भिन्न छ," सिमिच भन्छन्, "म त यसको स्वादै महँगो छ भन्छु।"

निकै चर्चा कमाएको भए पनि प्यूल चीज सर्वसाधारण ग्राहकले किन्न पाउँदैनन्, न त यो विदेश निर्यात नै हुन्छ।

यो किन्न जासाभिचा नै जानुपर्छ।

"हामी एक वर्षमा २५ देखि ३० किलोग्राम चीज मात्र उत्पादन गर्छौँ, त्यसैले यो निकै दुर्लभ बनेको छ," सिमिच भन्छन्।

ढिलो उत्पादन

सर्बियामा केही अरू गधा फार्महरू पनि छन्। तर तिनको ध्यान चीज उत्पादन गर्नभन्दा पनि दूध बेच्न हुने गरेको बस्तुभाउ पाल्ने किसानहरूको सङ्गठनले जनाएको छ।

सर्बियाको उद्योग वाणिज्य सङ्घका अनुसार गधाको दूध उत्पादन निकै न्यून मात्रामा हुने भएकाले त्यसले देशको अर्थतन्त्रलाई खासै केही प्रभाव पार्दैन।

"ठूलो मात्रामा चीज उत्पादन गर्न दूध किन्दा पटक्कै फाइदा हुँदैन," उनीहरू भन्छन्।

चीज निर्यात गर्न विशेष नियमावली चाहिन्छ। प्यूल चीज बनाउने विधि जासाभिचासँग मात्र छ।

"अहिले हामी त्यो अरूलाई दिने पक्षमा छैनौँ," सिमिच भन्छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि प्यूल चीजका सम्भावित ग्राहक छन्। तर सिमिच विदेश निर्यात गर्ने आफ्नो योजना नभएको बताउँछन्।

"विश्वभरि मानिसहरूले हामीबारे सुनेका छन्। हामी आफूले उत्पादन गरेको सबै चीज बेच्छौँ," उनी भन्छन्।

धनी विदेशीहरू यो दुर्लभ खाद्यवस्तुका लागि पैसा तिर्न तयार भएको उनलाई पनि थाहा छ।

बीबीसी न्यूज नेपाली यूट्यूबमा पनि छ। हाम्रो च्यानल सब्स्क्राइब गर्न तथा प्रकाशित भिडिओहरू हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्। तपाईँ फेसबुक, इन्स्टाग्राम र ट्विटरमा पनि हाम्रा सामग्री हेर्न सक्नुहुन्छ। अनि बीबीसी नेपाली सेवाको कार्यक्रम बेलुकी पौने नौ बजे रेडिओमा सोमवारदेखि शुक्रवारसम्म सुन्न सक्नुहुन्छ।