मीराबाई चानूने कॉमनवेल्थमध्ये सुवर्णपदक पटकावत रचला इतिहास

मीराबाई चानूने इंग्लंडच्या बर्मिंगहॅम येथे सुरू असलेल्या कॉमनवेल्थ क्रीडा स्पर्धेत 49 किलो वजनी गटात सुवर्णपदक पटकावलं आहे.

यावेळी चानू सुरुवातीपासूनच आत्मविश्वासाने खेळताना दिसली. तिने एकूण 201 किलो वजन उचलले. तिने स्नॅचमध्ये 88 किलो वजन उचलले. ती क्लीन अँड जर्कमध्ये 113 किलो वजन उचलताना दिसली. या प्रकारात तिने विक्रम केला आहे.

तिने पहिल्याच प्रयत्नात 84 किलो वजन उचलले. दुसऱ्या प्रयत्नात 88 किलो वजन उचलून वैयक्तिक सर्वोत्तम कामगिरी केली.

सुरुवातीपासूनच ती सुवर्णपदकावर कायम राहिली. तिसर्‍या प्रयत्नात तिने 90 किलो वजन उचलण्याचा प्रयत्न केला मात्र तिला यश आले नाही.

मीराबाई ही टोकियो ऑलिम्पिकची रौप्यपदक विजेती आहे. या स्पर्धेत 49 किलो वजनी गटात तिच्याकडून सुवर्णपदकाची अपेक्षा होती.

मीराबाई चानूनं यंदा 'बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द ईयर' या पुरस्कारावरही आपलं नाव कोरलं होतं.

टोकिया ऑलिम्पिकमध्ये रौप्यपदक

टोकियो ऑलिम्पिक स्पर्धेत वेटलिफ्टर मीराबाई चानूने रौप्यपदकावर नाव कोरलं. महिलांच्या 49 किलो वजनी गटात मीराबाईने स्नॅच प्रकारात 87 तर क्लिन अँड जर्क प्रकारात 115 किलो वजन उचललं.

शुक्रवारी टोकियोत कोरोना नियमावलीचं पालन करत ऑलिम्पिक स्पर्धेचं उदघाटन झालं. कोरोनाचा धोका लक्षात घेऊन भारताचं 28 सदस्यीय पथक सोहळ्यात सहभागी झालं होतं.

शनिवारी सलामीच्या दिवशी मीराबाईने रौप्यपदकावर नाव कोरत भारताला दमदार सुरुवात करून दिली. पाच वर्षांपूर्वी रिओ ऑलिम्पिक स्पर्धेत मीराबाईला लौकिकाला साजेशी कामगिरी करता आली नाही. तो कटू अनुभव, दुखापती हे अडथळे बाजूला सारत मीराबाईने पदकाचं स्वप्न प्रत्यक्षात साकारलं.

"पदक पटकावल्याने प्रचंड आनंद झाला आहे. संपूर्ण देश माझा सामना पाहत होता. देशवासीयांच्या अपेक्षा माझ्यावर केंद्रित झाल्या होत्या. मी थोडीशी दडपणात होते. पण सर्वोत्तम प्रदर्शन करण्याचा निर्धार मी केला होता. या पदकासाठी मी अविरत मेहनत घेतली आहे. सुवर्णपदकावर नाव कोरण्याचा कसोशीने प्रयत्न केला. सुवर्णपदक जिंकू शकले नाही. पण मी सगळे प्रयत्न केले. मी दुसऱ्यांदा वजन उचललं तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की माझं पदक पक्कं झालं", अशा शब्दात मीराबाईने आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

26 वर्षं वयाच्या आणि 4 फूट 11 इंच उंचीच्या मीराबाई चानूनं ऑस्ट्रेलियातल्या गोल्ड कोस्ट कॉमनवेल्थ स्पर्धेतही भारताला सुवर्ण पदक मिळवून दिलं होतं.

स्नॅच राऊंडमध्ये 80, 84 आणि 86 किलो वजन उचलत मीराबाईने देशाला सुवर्ण पदक मिळवून दिलं. यासोबतच तिने स्वत:चा विक्रम मोडला होता.

यानंतर क्लीन अँड जर्क राऊंडमध्ये तिने 103 किलोग्राम वजन उचललं होतं. त्यानंतर मात्र मीराबाईने मागील कॉमनवेल्थ स्पर्धेचा 103 किलोग्राम वजन उचलण्याचा स्वत:चा विक्रम मोडीत काढत 107 किलोग्राम वजन उचललं. तिसऱ्यांदा मीराबाईंने 110 किलोग्राम वजन उचलत इतरांपेक्षा 13 किलोग्राम अधिक वजन उचलत बढत मिळवली होती.

दुसऱ्या स्थानावर मॉरिशिसची मारिया हानिट्रा रोलिया आहेत. ज्यांनी 170 किलो इतकं वजन उचललं होतं.

'डिड नॉट फिनिश'

ऑलिम्पिकसारख्या खेळात प्रतिस्पर्ध्याकडून हार पत्करावी लागली तर वेगळी गोष्ट आहे. पण खेळाडू त्याचा खेळ पूर्णच करू शकला नाही तर ती गोष्ट खेळाडूच्या मानसिक धैर्याला धक्का पोहोचवणारी असते.

2016मध्ये मीराबाईबरोबरही असंच झालं होतं. ऑलिम्पिकमध्ये मीराबाई अशी दुसरी खेळाडू होती जिच्या नावासमोर डिड नॉट फिनिश असं लिहिलेलं होतं.

जे वजन मीरा सराव करताना सहजपणे उचलत असत, तेच वजन ऑलिम्पिक स्पर्धेत उचलताना जणू त्यांचे हात जखडले होते. त्यावेळी भारतात रात्र असल्यामुळे खूप कमी भारतीयांनी बघितलं.

सकाळी उठल्यानंतर भारतातल्या क्रीडाप्रेमींनी जेव्हा ही बातमी वाचली तेव्हा मीराबाई त्यांच्या नजरेत व्हिलन ठरली. 2016मध्ये तर त्या डिप्रेशनमध्ये गेल्या आणि दर आठवड्याला त्यांना मानसिक तज्ज्ञांकडून उपचार घ्यावे लागले.

या अपयशानंतर खेळाला रामराम ठोकावा असं एकदा मीराबाईच्या मनात आलं. पण त्यांनी माघार न घेता गेल्या वर्षी चांगली कामगिरी केली.

48 किलोग्राम वजन असणाऱ्या मीराबाईने वजनाच्या 4 पट अधिक म्हणजे 194 किलो इतकं वजन उचलत मागील वर्षी वर्ल्ड वेटलिफ्टिंग चॅम्पियनशिपमध्ये सुवर्ण पदक जिंकलं होतं. मागील 22 वर्षांत असा विक्रम करणारी मीराबाई पहिली भारतीय महिला ठरली होती.

48 किलो वजन कायम राहावं यासाठी मीराबाईने त्या दिवशी जेवणसुद्धा केलं नव्हतं. याच दिवसाच्या तयारीसाठी मीराबाई मागच्या वर्षी सख्ख्या बहिणीच्या लग्नालाही गेल्या नव्हत्या.

बांबू वापरून वेटलिफ्टिंगचा सराव

8 ऑगस्ट 1994ला मणिपूर इथल्या छोट्या गावात मीराबाईचा जन्म झाला. इंफाळपासून तिचं गाव 200 किलोमीटर दूर होतं. त्याकाळी मणिपूरच्याच महिला वेटलिफ्टर कुंजुरानी देवी स्टार होत्या आणि अथेन्स ऑलिम्पिकसाठी खेळायला गेल्या होत्या.

त्यांचा आदर्श मीराबाईने घेतला आणि सहा भावंडांत सर्वांत छोटी असलेल्या मीराबाईने वेटलिफेटर बनण्याचा निश्चय केला.

मीराबाईंच्या जिद्दीपुढे आई-वडिलांनाही माघार घ्यावी लागली. 2007मध्ये त्यांनी सराव सुरू केला तेव्हा लोखंडाचा बार नसल्यानं ती बांबूच्या बारनं सराव करत असे.

गावात प्रशिक्षण केंद्र नसल्यानं सरावासाठी तिला 50-60 किलोमीटर दूर जावं लागायचं. जेवणात चिकन आणि अंडी लागायची. पण सामान्य कुटुंबात जन्मलेल्या मीराबाईला तेही शक्य नव्हतं. पण यामुळे मीराबाई थांबली नाही.

वयाच्या 11व्या वर्षी मीराबाई अंडर 15 चॅम्पियन होती आणि 17व्या वर्षी ज्युनियर चॅम्पियन. ज्या कुंजुरानी यांना बघत मीराबाईच्या मनात चॅम्पियन बनण्याचं स्वप्न जागृत झालं त्याच कुंजुरानी यांचा 12 वर्षं जुना विक्रम मीराबाईने मोडीत काढला. 192 किलो वजन उचलून.

असं असलं तरी प्रवास सोपा नव्हता. कारण मीराबाईच्या आई-वडिलांजवळ पुरेशी साधनसंपत्ती नव्हती. रिओ ऑलिम्पिकसाठी पात्र न झाल्यास खेळ सोडावा लागेल, अशी परिस्थिती उद्भवली होती.

पण ही वेळ आली नाही. वर्ल्ड चॅम्पियनशिप सोडून मीराबाईने ग्लासगो कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये सिल्व्हर मेडल जिंकलं होतं.

डान्सची आवड

वेटलिफ्टिंगऐवजी मीराबाईला डान्स करायला आवडतो. बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत तिने सांगितलं होतं की, "सरावानंतर कधीकधी मी खोलीचं दार बंद करून डान्स करते आणि मला सलमान खान आवडतो."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)