Akanu Ibiam: Nwoke ọma zuru ụwa ọnụ

- Onye dere ya, Chimamaka Ihenacho
- Ndị mere akụkọ a, Broadcast Journalist, Igbo
29 Nọvemba 2019

Aha ya dị n'ọdọụgbọelu, dịrị n'okporoụzọ nakwa ebe ndị ọzọ, mana onye ka Maazị Akanu Ibiam bụ?

Ọtụtụ ndị ahụla aha nwoke a ma n'ụlọakwụkwọ nakwa ebe ndị ọzọ, mana ha amaghị maka nwoke a so n'otu okeosisi ndị Igbo.

A bịa n'ala Igbo kpọọ aha ndị tozuru etozu mgbe gboo ghara ịgụnye ya n'ime mmadụ iri mbụ a kpọpụtara, mara na a gụwabeghi.

Makana taa bụ ụbọchị 29 nke ọnwa Nọvemba 2019 gaara abụ ụbọchị ncheta ọmụmụ ya maọbụrụ na ọ ka dị ndụ, BBC Igbo ga-akọwara gị ihe ị kwesịrị ịma maka ya.

Akanu-Ibiam Airport Enugwu — Nkọwa foto, Akanu Ibiam Airport Enugwu

Ihe ị kwesịrị ịma maka Akanu Ibiam

A mụrụ ya n'obodo Unwana dị n'Afikpo dị n'Ebọnyi steeti n'ụbọchị 29 nke ọnwa Nọvemba, afọ 1906
Ọ gara akwụkwọ sekọndrị na Hope Waddell Training Institute ebe ya na ndị dị ka Nnamdi Azikiwe, Alvan Ikoku, Eni Njoku nakwa ndị ọzọ gara akwụkwọ.
Ọ gakwara Kings College tupu ọ gaa gụọ maka Ahụike na University of St.Andrews dị na mba Skọtlandị
Ọ bụbu gọvanọ ebe a ma dịka "Eastern Region"
O mechara bụrụ onyeisi ụlọakwụkwọ Hope Waddell ahụ, n'afọ 1957, ruo afọ 1959 oge e mere ya onyeisi mahadum Ibadan
Oge ọ dị ndụ, ọ katara ụka ọfụma, mere e ji mara ya amara ma n'ụka Church of Scotland. O nwetakwara ọkwa n'ọgbakọ ndị ụka na Naịjirịa
O nwetara nturuugo Order of the British Empire
O si na ihe gbasara agụmakwụkwọ banye ndọrọndọrọ ọchịchị bụ ihe e ji anụ aha ya ugbua
Ọ rụrụ dịka onye ọchịchị ime obodo, n'ụlọomeiwu nke mpaghara ọwụwa-anyanwụ
Ka Naịjiria nwetara nnwereonwe n'aka ndị mba Briten n'afọ 1960, e mere ya gọvanọ na-achị mpaghara ọwụwa-anyanwụ bụ ebe ọ nọ ruo afọ 1966 mgbe ndịagha ji ike weghara ọchịchị, mere ka Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu bụ onye agha Naịjiria mgbe ahụ chụpụ ya n'oche ọchịchị
Ibiam nyerela ndị Biafra aka dị egwu mgbe a na-alụ agha; site n'isi n'aka ndị ọ ma n'ụka na-ewetara ha ihe enyemaka n'ime abalị
O ji maka enyemaka ndị Briten na-enyere ndị Naịjiria n'agha ahụ kwuo sị na ọ gaghị azazị agha Bekee ya bụ 'Francis'
Ọ nwụrụ n'ụbọchị mbụ nke ọnwa Julaị n'afọ 1995, mgbe ọ dị afọ 88
A gụrụ ọdọụgbọelu dị n'Enugwu steeti aha ya, ụzọ dị n'Ụmụahịa nakwa n'Ebọnyị, mahadum dị n'Ebọnyị bụ ebe o si, nakwa ọgbọegwuregwu dị n'ime mahadum Nsụka.