FARDC ivuga ko 'yafashe' Uvira... Byifashe bite muri uyu mujyi?

Igisirikare cya Leta ya Congo (FARDC) cyatangaje ko cyafashe umujyi wa Uvira mu ntara ya Kivu y'Epfo muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo, ko abasirikare babo ari bo bahagenzura kuva ku cyumweru tariki ya 18 Mutarama 2026.

FARDC yemeje ibi mu itangazo, nyuma y'uko umutwe wa M23 uvuye muri uyu mujyi ku wa gatandatu, abarwanyi bawo ubu bakaba bavugwa mu gace ka Sange na Luvungi mu birometero birenga gato 10 mu majyaruguru ya Uvira.

Oscar Balinda, umuvigizi wa M23 ku wa mbere yirinze kwemerera BBC aho abarwanyi ba M23 bavuye muri Uvira bakambitse, yavuze ko "bakiri mu rugendo".

Umwe mu batuye mu mujyi wa Uvira yabwiye BBC Gahuzamiryango ko "abantu bishimiye kongera kubona ingabo z'igihugu FARDC", yongeraho ariko ko "kuva bahageze dukomeza kumva amasasu, kugeza n'uyu munsi turacyumva amasasu".

FARDC yashinje abarwanyi ba M23 - ivuga ko bafatanyije n'ingabo z'u Rwanda, gusenya no gusahura mbere yo kuva muri Uvira, ibyo Balinda mu kiganiro na BBC yahakanye, avuga ko ibyo bashinjaga M23 gusahura byose byerekanywe ko bigihari.

Igisirikare cya Leta cyavuze ko abaturage bagera kuri 20 bagaragaye mu bikorwa by'ubusahuzi no guhungabanya umutekano, bamaze gufatwa kandi bakaba bazagezwa imbere y'ubutabera.

Umuturage wo muri Uvira wavuganye na BBC ku wa mbere yavuze ko habayeho gusahura ku nzu za leta, ku biro by'umujyi, ku rukiko rwa gisirikare kuri hoteli yitwa Suzanna y'umuntu uzwi nka Muchepe, n'ahandi.

Uyu muturage utifuje gutangazwa amazina yagize ati: "Ubusahuzi muri uyu mujyi bwakozwe mu byiciro bibiri. Ubwa mbere AFC/M23 basahuye hafi ibintu byose mu mujyi, imodoka n'ibindi by'agaciro.

"Igice cya kabiri cyo gusahura cyakozwe na Wazalendo n'abaturage".

Ku birego bishinja M23 gusahura, Balinda yabwiye BBC ati: "Ibyo ni ukubeshya. Batangiye bavuga ngo ni ingunguru z'amavuta akora imihanda ariko barabyerekanye birahari byose birahari nta kintu na kimwe cyahavuye".

Muri iri tangazo kandi FARDC ivuga ko ikomeza ibikorwa byo guhamya ibirindiro muri ako gace ka Uvira ndetse no mu nkengero zako, kugira ngo barusheho gucunga neza umutekano w'abantu n'ibyabo.

Lawrence Kanyuka, umuvugizi wa AFC/M23 avuga ko kuva Wazalendo na FARDC bakwinira muri Uvira "uyu mujyi wahindutse isibaniro ry'imirwano, ihohotera n'ubusahuzi ndetse n'imvugo z'urwango".

Abategetsi ku ruhande rwa leta bahamagariye rubanda kwitwararika no kwirinda ibikorwa byose by'urugomo bishingiye ku bwoko.

Byifashe bite mu mujyi wa Uvira

Umuturage uri muri uyu mujyi yabwiye BBC ko amashuri atarafungura, ko wenda ubutegetsi bw'igihugu nibuhagera ari bwo azafungura.

Avuga ko ubucuruzi, amasoko, urujya n'uruza rw'abantu n'ibinyabiziga byongeye kuba ibisanzwe.

Yongeraho ati: "Gusa igiteye umutima uhagaze ni uko dukomeza kumva amasasu avuga, washaka kujya mu mujyi ukumva amasasu aravuga. Ntibyumvikana impamvu amasasu akomeza kuvuga kandi M23 itakiri muri Uvira."

Mu mpera z'umwaka ushize, AFC/M23 yafashe umujyi wa Uvira, ibintu byateye impaka cyane kuko byabaye nyuma yo gusinya amasezerano y'amahoro ya Washington hagati ya Leta y'u Rwanda n'iya Congo, mu muhango wari uyobowe na Perezida wa Amerika Donald Trump.

Nyuma y'iminsi itanu M23 yavuze ko ibisabwe n'umuhuzu - Amerika - yemeye kuva muri uwo mujyi ariko ko hagomba gusigara hagenzurwa n'abantu badafite aho babogamiye.

Leta ya Kinshasa n'umuhuza ntibemeye ibyo M23 yatangaje ko yahavanye ingabo.

Ku wa gatandatu ni bwo M23 yatangaje ko ivanye umutwe w'ingabo zawo w'indorerezi wari usigaye ucunga umutekano muri Uvira, basaba ko MONUSCO yohereza ingabo kurinda uyu mujyi.

Ku cyumweru mu gitondo, abarwanyi bo mu mitwe izwi nka Wazalendo bahise bagaruka muri Uvira, ku mugoroba w'uwo munsi ingabo za FARDC na zo zatangiye kwinjira muri uwo mujyi.

Mu cyumweru gishize, umuvugizi wa leta ya Congo yatangaje ko hateganyijwe ibiganiro bihuza Abanyekongo ubwabo kugira ngo bashake amahoro.

Ku rundi ruhande, ibiganiro kuri RD Congo biteguwe n'abahuza b'Ubumwe bwa Afurika mu mpere z' icyumweru gishize byakomereje i Lomé muri Togo.

Ubu byitezwe ko uwo muhuza, utari mushya muri iki kibazo, ahuriza hamwe imihate yo kugera ku mahoro mu biganiro bishya bigamije kugera ku mahoro arambye muri DR Congo.