FARDC ishinja M23 kubeshya ko yavuye muri Uvira igamije 'kwigaragaza mu itangazamakuru'

Ingabo za Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC) zashinje umutwe w'inyeshyamba wa AFC/M23 kubeshya ko wavuye mu mujyi wa Uvira, nyuma yuko utangaje ko wari kuba warangije kuwuvamo bitarenze ku wa kane.

Mu itangazo ryo mu buryo bwa videwo yasomeye kuri televiziyo y'igihugu (RTNC) ku wa gatandatu, umuvugizi w'ingabo za DRC (FARDC) Jenerali Majoro (Maj Gen) Sylvain Ekenge yavuze ko "ibyo bivugwa byo kuhava nta ho bihuriye na gato n'ukuri kw'uko ibintu bimeze ku rubuga".

Yongeyeho ko ibyo ari gihamya y'"uburyarya bugaragara bw'u Rwanda mu kubahiriza ibyo rwiyemeje mu masezerano y'amahoro y'i Washington" yo muri uku kwezi, yashyizweho umukono na Perezida w'u Rwanda Paul Kagame na Perezida wa DRC Félix Tshisekedi, bahagarikiwe na Perezida w'Amerika Donald Trump.

Maj Gen Ekenge yavuze ko M23 itasubiye mu birindiro yari isanzwemo mbere, avuga ko ibyo ubundi ari byo byajyaga kumvikana ko koko yavuye muri uwo mujyi. M23 ishimangira ko yahavuye.

Kinshasa n'inzobere za ONU bashinja u Rwanda gufasha umutwe wa M23 mu kuwuha imyitozo, abasirikare, ibikoresho no kuwuha amategeko. U Rwanda rurabihakana, rukavuga gusa ko rwashyizeho "ingamba z'ubwirinzi". Kinshasa n'Amerika bakomeje gusaba ko u Rwanda rukura ingabo zarwo ku butaka bwa DRC.

Kigali n'izo raporo za ONU banashinja Kinshasa gukorana n'umutwe w'inyeshyamba wa FDLR urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda ukorera mu burasirazuba bwa DRC. Kinshasa irabihakana, ikavuga ko nta gahunda ya leta iriho yo gukorana na FDLR, ndetse mu gihe cyashize yaburiye ko umusirikare wayo uzafatwa akorana n'uwo mutwe azabihanirwa.

Oscar Balinda, umwe mu bavugizi ba M23, yabwiye BBC News Gahuzamiryango mu kiganiro kuri telefone ku wa gatanu mu gitondo ko uwo mutwe wari warangije kuva mu mujyi wa Uvira, ashinja FARDC n'abo bafatanyije, kugaba ibitero byinshi ku nyeshyamba z'uwo mutwe ubwo zari ziri mu rugendo ziwuvamo mu gitondo cyo kuri uwo munsi.

Nta cyo FARDC yatangaje kuri icyo kirego, gusa Maj Gen Ekenge yavuze ko imirwano yakomeje mu nkengero za Uvira.

Mbere, M23 yatangaje ko yari kuba yamaze kuva muri uwo mujyi ku wa kane w'iki cyumweru.

Ubwo yari abajijwe ku bivugwa na FARDC ko M23 itarava mu mujyi wa Uvira, Balinda yagize ati: "Ibyo ni bo [babivuga], bazaze babyerekane.

"Ariko twe tuzi ko twavuyemo, kandi hariyo itangazamakuru ririyo, hari ba Al Jazeera, hari ba BBC, hari ba AFP, bose bariyo. Rero barimo barareba, babonye ingabo zacu zivayo, ziri ku rugendo, ubu ngubu hari aho ziri, zirimo zirashaka ikindi cyicaro."

Ku mpamvu z'umutekano, Balinda ntiyavuze aho hantu abo barwanyi ba M23 bari kuri ubu.

Mu itangazo rye, Maj Gen Ekenge yavuze ko ibyo ari "ukujijisha". Yagize ati: "Ingabo za Repubulika ya Demokarasi ya Congo zamenyeye mu bitangazamakuru ikivugwa ko ari ukuva kw'ingabo z'u Rwanda n'igikoresho cyazo cya AFC/M23 mu mujyi wa Uvira no mu nkengero zawo.

"Uko kujijisha, mu by'ukuri kugamije gusa kwigaragaza mu bitangazamakuru mu rwego rwo kubeshya abanyagihugu n'abanyamahanga ndetse ni [n'] amayeri agamije gukoresha icyizere cy'abayoboye ibiganiro b'Abanyamerika n'Abanya-Qatar mu rwego rwo kwikuraho igitutu cy'amahanga gikomeje kwiyongera kuri leta nshotoranyi n'ingabo zayo zigaruriye ubutaka [bwacu]."

Ku wa gatanu, mu nama y'Akanama k'Umutekano ka ONU, Amerika yasabye ko M23 iva "aka kanya" mu mujyi wa Uvira ikajya nibura mu ntera ya kilometero 75 uvuye muri uwo mujyi, yongera kwamagana u Rwanda mu gufasha uwo mutwe.

Umusesenguzi w'Umunyamerika Profeseri Jason Stearns yari yabwiye BBC ko gufata Uvira ku itariki ya 10 y'uku kwezi, kwari kwo "kwagura ubutaka kwa mbere kunini cyane" M23 ikoze kuva ifashe umujyi wa Bukavu, umurwa mukuru w'intara ya Kivu y'Epfo, muri Gashyantare (2) uyu mwaka.

Bukavu yaje yiyongera kuri Goma, umurwa mukuru w'intara ya Kivu ya Ruguru, M23 yafashe mu mpera ya Mutarama (1) uyu mwaka.

M23 yatangaje ko ivuye mu mujyi wa Uvira nyuma yuko Amerika yamaganye ibikorwa by'u Rwanda mu burasirazuba bwa DRC, ivuga ko ari "ihonyorwa rigaragara" ry'amasezerano y'amahoro y'i Washington, isezeranya kugira icyo ikora kugira ngo ayo masezerano yubahirizwe.

Iyi ntambara yongeye kwaduka mu mpera y'umwaka wa 2021, nubwo imaze imyaka hafi 30 ihagarara ikongera ikubura. Amasezerano y'amahoro hagati y'u Rwanda na DRC agamije kuyirangiza.