Ukraine: Amerika ivuga ko drone za Iran zirenga ku bihano yafatiwe na ONU

Amerika ivuga ko yemeranya n'inshuti zayo zo mu burengerazuba ko kuba Iran iha Uburusiya indege ntoya z'intambara zitarimo umupilote (drone) birenga ku bihano yafatiwe n'umuryango w'abibumbye (ONU/UN).

Umurwa mukuru Kyiv wa Ukraine ku wa mbere warashweho n'izizwi nka drone z'ubwiyahuzi, cyangwa "kamikaze drones", zoherejwe n'Uburusiya ariko byemezwa ko zakorewe muri Iran.

Zivugwa ko ari drone z'ubwiyahuzi kuko zihita zisandarana n'ibisasu zitwaye.

Minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerika ivuga ko iki gihugu cyemeranya n'isesengura ry'Ubufaransa n'iry'Ubwongereza ko izo drone zirenga ku mwanzuro 2231 w'akanama k'umutekano ka ONU.

Uwo mwanzuro, ufitanye isano n'amasezerano ya nikleyeri ya Iran, ubuza Iran gutanga ikoranabuhanga rimwe na rimwe rya gisirikare.

Ukraine yatahuye ubwoko bw'izo drone - cyangwa ibinyabiziga byo mu kirere bitarimo umuntu ubitwaye, 'unmanned aerial vehicles' (UAVs) - ivuga ko ari intwaro za Iran zizwi nka Shahed-136.

Zitwa 'kamikaze' drones hagendewe ku izina ry'abapilote b'Ubuyapani b'indege z'intambara bo mu gihe cy'intambara ya kabiri y'isi, babaga bari mu butumwa bwo kugaba ibitero by'ubwiyahuzi.

Vedant Patel, umuvugizi wungirije wa minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Amerika, yagize ati:

"Twemera ko izi UAVs zoherejwe mu Burusiya zivuye muri Iran zigakoreshwa n'Uburusiya muri Ukraine ziri mu ntwaro zakabaye zikomanyirijwe bijyanye na [n'umwanzuro] 2231".

Iran ihakana koherereza Uburusiya izo ntwaro, ariko Patel yavuze ko Amerika "yashyize ku karubanda ko Uburusiya bwakiriye drone zivuye muri Iran, ko ibi biri muri gahunda y'Uburusiya yo gutumiza UAVs zibarirwa mu magana zivuye muri Iran zo mu bwoko butandukanye".

Yongeyeho ko hari "gihamya isesuye [nyinshi]" ko Uburusiya buzikoresha muri Ukraine.

Ibikorwa-remezo by'ingenzi byarashweho ku wa mbere mu turere twa Ukraine twa Kyiv, Dnipro na Sumy, umuriro w'amashanyarazi urabura mu mijyi n'ibyaro byose hamwe bibarirwa mu magana, nkuko byatangajwe na leta ya Ukraine.

Abantu batari munsi y'umunani barishwe - bane i Kyiv na bane mu mujyi wa Sumy. Amerika yavuze ko "izaryoza [Uburusiya] ibyaha byabwo byo mu ntambara".

Anton Gerashchenko, umujyanama wa Minisitiri w'ubutegetsi bw'igihugu wa Ukraine, yatangaje videwo kuri Twitter avuga ko yerekana abapolisi ba Ukraine bahanura drone ya Iran, yongeraho ati: "Ducyeneye ubwirinzi bwo mu kirere!"

Patel yavuze ko umubano ukomeje gukomera hagati y'Uburusiya na Iran ari ikintu isi yose ikwiye kubona nk'igiteye inkeke.

Uburusiya na Iran byahaye ubufasha bukomeye bwa gisirikare Perezida Bashar al-Assad mu ntambara yo muri Syria.

Patel yagize ati: "Umuntu uwo ari we wese ukorana ubucuruzi na Iran, ushobora kuba hari aho ahuriye aho ari ho hose na UAVs cyangwa ibyo gukora misile zo mu bwoko bwa ballistic cyangwa ibyo kuvana intwaro muri Iran zerekeza mu Burusiya, akwiye kwitonda cyane agakurikiza inzira zituma yirinda gukora amakosa.

"Amerika ntizazuyaza mu gukoresha ibihano".

Igitero cyo ku wa mbere cyabaye hashize icyumweru Uburusiya burashe za misile zibarirwa muri za mirongo kuri Kyiv no ku yindi mijyi imwe yo muri Ukraine, nyinshi muri izo misile zikaba zaribasiye ibikorwa-remezo by'amashanyarazi.

Abasesenguzi bamwe bo mu burengerazuba (Uburayi n'Amerika) bemeza ko izo drone za Iran zirimo gufasha Uburusiya gukomeza gukora ibitero bigeza mu ntera ndende nubwo misile zidahusha zirimo kuba nkeya ku Burusiya.

Josep Borrell, umukuru w'ububanyi n'amahanga mu muryango w'Ubumwe bw'Uburayi (EU/UE), avuga ko EU na yo "irimo gukusanya ibimenyetso" kuri drone za Iran kandi ko yiteguye kugira icyo ikora - asa nk'uwumvikanisha ko EU ishobora gukaza kurushaho ibihano isanzwe yarafatiye Uburusiya.

Ibiganiro byo kuzahura amasezerano kuri nikleyeri hamwe na Iran yo mu mwaka wa 2015 kuri ubu byarahagaze.

Bijyanye n'ayo masezerano yagiranye n'ibihugu bikomeye byo mu burengerazuba, Iran yemeye kugabanya ibikorwa bya nikleyeri no kwemera ko amahanga akora ubugenzuzi muri Iran, Iran na yo igakurirwaho ibihano byazahaje ubukungu bwayo.