ONU ivuga ko M23 yinjiza $300,000 ku kwezi avuye mu bucukuzi bw'amabuye muri Rubaya

Bintou Keita ageza ijambo ku kanama k'umutekano ka ONU, i New York muri Amerika, ku itariki ya 30 Nzeri (9) mu mwaka wa 2024

Ahavuye isanamu, SCREENGRAB/ UN WEB TV

Insiguro y'isanamu, Bintou Keita yabwiye akanama k'umutekano ka ONU ko gakwiye gufatira ibihano "abungukira muri ubu bucuruzi bugize icyaha"
    • Umwanditsi, Didier Bikorimana
    • Igikorwa, BBC Gahuzamiryango

Intumwa yihariye y'umunyamabanga mukuru w'Umuryango w'Abibumbye (ONU) muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo yavuze ko inyeshyamba za M23 zirwanya ubutegetsi bw'icyo gihugu zinjiza amadolari 300,000 y'Amerika ku kwezi avuye mu bucukuzi bw'amabuye y'agaciro mu gace ka Rubaya mu ntara ya Kivu ya Ruguru.

Mu ijambo yagejeje ku kanama k'umutekano ka ONU ku wa mbere, Bintou Keita yavuze ko gushinga imizi kw'ubutegetsi bwa M23 muri teritwari za Masisi na Rutshuru "byatumye ishobora kugenzura byuzuye umusaruro wa coltan" yaho.

Yavuze ko imitwe yitwaje intwaro mu burasirazuba bwa DR Congo yahindutse "abikorera bitwaje intwaro".

Yagize ati: "Ubucuruzi buva mu gace ka Rubaya, bugereranywa ko butanga ibirenga 15% by'umusaruro wa tantalum ku isi, buha uwo mutwe witwaje intwaro amadolari [y'Amerika] agereranywa ko agera ku 300,000 buri kwezi."

Ayo agera kuri miliyoni 400 ku kwezi uyavunje mu mafaranga y'u Rwanda.

Keita yongeyeho ati: "Ibi birahangayikishije cyane kandi bigomba guhagarikwa."

M23 yafashe Rubaya mu mpera ya Mata (4) uyu mwaka, nyuma y'imirwano ikaze n'ingabo za leta ya DR Congo.

Rubaya icukurwamo amabuye y'agaciro akoreshwa cyane mu gukora ibikoresho bya elegitronike (electronic), nka telefone zigezweho na mudasobwa.

DR Congo ni yo icukurwamo tantalum ya mbere nyinshi ku isi. Amerika n'Ubumwe bw'Uburayi biyifata nk'ibuye ry'agaciro ry'ingenzi cyane.

Inyeshyamba za M23 zafotowe muri Mutarama (1) mu mwaka wa 2023

Ahavuye isanamu, AFP

Insiguro y'isanamu, Kuva intambara yakongera kubura hagati ya M23 n'ingabo za DR Congo mu mpera y'umwaka wa 2021, ubu M23 igenzura ibice binini byo mu ntara ya Kivu ya Ruguru

Ubwo M23 yafataga Rubaya, umuvugizi wa gisirikare wa M23 Liyetona Koloneli Willy Ngoma yabwiye BBC Gahuzamiryango ko batafashe Rubaya bagambiriye inyungu nyinshi iva mu bucukuzi bwa coltan n'andi mabuye y'agaciro yaho.

Umutwe wa M23 uvuga ko uharanira uburenganzira bwawo nk'Abanye-Congo, biganjemo abo mu bwoko bw'abatutsi, uvuga ko bambuwe uburenganzira n'ubutegetsi bw'i Kinshasa.

Ubutegetsi bwa DR Congo, na raporo zitandukanye z'inzobere za ONU, buwushinja gufashwa n'u Rwanda. M23 irabihakana.

Kuva intambara yakongera kubura hagati ya M23 n'ingabo za DR Congo mu mpera y'umwaka wa 2021, ubu M23 igenzura ibice binini byo mu ntara ya Kivu ya Ruguru.

Bintou Keita (wambaye ishati itukura) yicaye mu cyumba kirimo kuberamo inama y'akanama k'umutekano ka ONU, i New York muri Amerika, ku itariki ya 30 Nzeri (9) mu mwaka wa 2024

Ahavuye isanamu, SCREENGRAB/ UN WEB TV

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Keita yavuze ko mu mezi ya vuba aha ashize, guhatanira ubucukuzi n'ubucuruzi bw'umutungo kamere byahuhuye imigendekere y'intambara mu burasirazuba bwa DR Congo.

Yavuze ko mu ntara ya Ituri, urugomo rwiyongereye ahanini bitewe no kuba imitwe yitwaje intwaro igerageza kugenzura ibirombe by'amabuye y'agaciro.

Gutumbagira kw'inyungu ivuye mu bucukuzi bwa zahabu kwatumye "imitwe yitwaje intwaro ihinduka abikorera bitwaje intwaro".

Ati: "Nk'ingaruka [yabyo], abayobozi bo mu nzego z'ibanze n'ingabo za leta zacitse intege, barimo kugorwa no guhagarika imitwe yitwaje intwaro, yarushijeho kugira ingufu za gisirikare n'iz'amafaranga."

Keita yavuze ko iyezankonde rigize icyaha rikorwa ku mutungo kamere wa DR Congo ukurwa mu gihugu mu buryo bwa magendu "ririmo kongerera imbaraga imitwe yitwaje intwaro".

Yavuze ko ibyo bituma hakomeza kubaho "kunyunyuza imitsi abaturage b'abasivile, bamwe muri bo mu by'ukuri bahindutse abacakara, bikabangamira umuhate wo kugera ku mahoro".

Ati: "Keretse amahanga afatiye ibihano abo bungukira muri ubu bucuruzi bugize icyaha, naho ubundi bizakomeza kugorana kugera ku mahoro n'abasivile bazakomeza kuhababarira."