Trump avuga ko azarega BBC ku ihindurwa ryo mu ijambo rye mu kiganiro Panorama

Ifoto ifatanyije mu buryo bwo mu ikoranabuhanga igaragaza Trump yambaye ikositimu y'ubururu na karuvati y'umuhondo ari ibumoso, n'ifoto y'ibiro bikuru bya BBC i London, iburyo.

Ahavuye isanamu, Roberto Schmidt/Getty Images/BBC

    • Umwanditsi, Helen Sullivan
    • Igikorwa, BBC News

Nyuma yuko BBC isabye imbabazi ariko ikanga kumuriha indishyi, Perezida w'Amerika Donald Trump yavuze ko azayirega mu rukiko ku kuntu ijambo rye ryahinduwe mu kiganiro Panorama.

Ubwo yaganiraga n'abanyamakuru ku mugoroba wo ku wa gatanu mu ndege ya Perezida w'Amerika yitwa Air Force One, Trump yagize ati: "Tuzabarega kugira ngo baturihe [indishyi] ari hagati ya miliyari 1 y'amadolari na miliyari 5 z'amadolari, birashoboka ko tuzabarega mu cyumweru gitaha."

Ku wa kane, BBC yavuze ko ihindurwa ry'iryo jambo (mu buryo bwo kurigabanya ngo rikoreshwe buzwi nka 'editing') Trump yavuze ku itariki ya 6 Mutarama (1) mu mwaka wa 2021, mu buryo butagambiriwe ryatumye bifatwa "ukuntu kutari ko ko Perezida Trump yari yahamagariye mu buryo butaziguye ko hakorwa urugomo", ndetse BBC yavuze ko itazongera gutangaza iyo nkuru mbarankuru yo mu kiganiro Panorama yakoreshejwemo iryo jambo.

BBC yasabye imbabazi Perezida w'Amerika ariko ivuga ko itazamuriha indishyi y'amafaranga.

BBC yasohoye iryo tangazo ku wa kane, nyuma yuko abanyamategeko ba Trump bakangishije kurega BBC ngo imurihe indishyi ya miliyari 1 y'amadolari, niba idakuyeho iyo nkuru, ikamusaba imbabazi ndetse ikamuriha indishyi.

Mu kuvuga kuri gahunda ye yo kurega BBC mu rukiko, Trump yabwiye abanyamakuru ati: "Ntekereza ko ngomba kubikora."

"Bakoze uburiganya. Bahinduye amagambo ava mu kanwa kanjye."

Perezida w'Amerika yavuze ko atavuganye na Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza Sir Keir Starmer kuri iki kibazo ariko ko Minisitiri w'intebe w'Ubwongereza yasabye ko bavugana. Trump yavuze ko azahamagara Starmer muri iyi mpera y'iki cyumweru.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Ishakisha mu bubiko bw'ibirego byatangajwe ryemeje ko kugeza ku mugoroba wo ku wa gatanu nta kirego cyari cyatangwa mu rukiko rwo ku rwego rw'igihugu cyangwa ku rwego rwa leta i Florida muri Amerika.

Mu kindi kiganiro cyatangajwe ku wa gatandatu cyafashwe amajwi mbere y'ibyo yatangarije muri Air Force One, Trump yavuze ko afite "inshingano" yo kurega BBC, yongeraho ati: "Utabareze, ntuba ukumiriye ko bizongera kubaho ku bandi bantu."

Yavuze ko iryo hindurwa ry'ijambo rye ari ribi cyane (rikabije), ndetse ni "ribi cyane kurusha bimwe bya Kamala", aho yakomozaga ku bushyamirane Trump yagiranye n'igitangazamakuru CBS cyo muri Amerika, bushingiye ku byatangajwe mu kiganiro 60 Minutes, bijyanye na Kamala Harris bari bahatanye mu matora ya perezida yo mu 2024.

Muri Nyakanga (7) uyu mwaka, kompanyi y'itangazamakuru yo muri Amerika, Paramount Global, yemeye kuriha miliyoni 16 z'amadolari (arenga miliyari 23 uyavunje mu mafaranga y'u Rwanda), mu gucyemura ikirego gishingiye ku byatangajwe muri icyo kiganiro.

Impaka zishingiye ku buryo ijambo rya Trump ryo ku itariki ya 6 Mutarama (1) mu 2021 ryahinduwe na Panorama mu nkuru mbarankuru yatangajwe mu Kwakira (10) mu mwaka wa 2024.

Mu ijambo rye, Trump yabwiye abamushyigikiye ati: "Tugiye kugenda n'amaguru kugera kuri Capitol [inteko ishingamategeko y'Amerika], ndetse tugiye guha impundu [gushimira] intwari zacu z'abasenateri n'abadepite n'abadepitekazi."

Nyuma y'iminota irenga 50 muri iryo jambo rye, yagize ati: "Ndetse turwane. Turwane inkundura."

Mu nkuru mbarankuru yo mu kiganiro Panorama, agace k'ijambo rye kamugaragaza avuga ati: "Tugiye kugenda n'amaguru kugera kuri Capitol... kandi ndaba mpari ndi kumwe namwe. Ndetse turwane. Turwane inkundura."

Impaka ku kuntu ijambo rya Trump ryahinduwe zatumye uwari umuyobozi mukuru wa BBC Tim Davie yegura ndetse n'uwari umukuru w'ishami ry'amakuru Deborah Turness na we yareguye.

Mu gice cyayo cyo gukosora no gutanga umucyo, cyatangajwe ku mugoroba wo ku wa kane, BBC yavuze ko ikiganiro Panorama cyasuzumwe nyuma yo kunengwa ku kuntu ijambo rya Trump ryahinduwe.

Itangazo rya BBC rigira riti: "Twemera ko ihindura ryacu ryatumye mu buryo butagambiriwe bifatwa ko twari turimo kwerekana igice kimwe gikomeje cy'ijambo, aho kuba ibice bikuwe mu bice binyuranye by'ijambo, ndetse ko ibi byatumye bifatwa ukuntu kutari ko ko Perezida Trump yari yahamagariye mu buryo butaziguye ko hakorwa urugomo."

Muri iki cyumweru, umuvugizi wa BBC yavuze ko abanyamategeko ba BBC bandikiye itsinda ry'abanyamategeko ba Trump.

Umuvugizi yagize ati: "Umukuru w'inama y'ubutegetsi ya BBC Samir Shah na we yoherereje ibaruwa bwite White House [ibiro bya perezida w'Amerika] asobanurira Perezida Trump ko we n'ikigo [BBC] bababajwe n'iryo hindura ry'ijambo rya perezida ryo ku itariki ya 6 Mutarama (1) mu 2021, ryanyuze mu kiganiro."

Umuvugizi yongeyeho ati: "Nubwo BBC yicuza by'ukuri uburyo icyo gice cya videwo [y'ijambo rye] cyahinduwe, twanze twivuye inyuma ko hari ishingiro ry'ikirego cyo gusebanya."

Mu ibaruwa yoherereje itsinda ry'abanyamategeko ba Trump, BBC yagaragaje ingingo nkuru eshanu ishingiraho ivuga ko nta byo kwisobanuraho bihari.

Mbere na mbere, iyo baruwa yavuze ko BBC nta burenganzira yari ifite bwo gukwirakwiza, ndetse ko itabikoze, icyo kiganiro cya Panorama kuri shene zayo zo muri Amerika.

Ubwo iyo nkuru mbarankuru yari iri ku rubuga rwa BBC iPlayer, yashyizweho uburyo bwo gutuma irebwa gusa n'abari mu Bwongereza.

Icya kabiri, iyo baruwa yavuze ko iyo nkuru mbarankuru itateje ingaruka Trump, ko n'ikimenyimenyi yongeye gutorwa nyuma gato yuko iyo nkuru itangajwe.

Icya gatatu, iyo baruwa yavuze ko icyo gice cy'ijambo rye kitari kigamije kuyobya, ko ahubwo cyari kigamije kuvuga mu ncamake ijambo rirerire, ndetse ko iryo hindura ritakoranywe umutima mubi.

Icya kane, iyo baruwa yavuze ko icyo gice kitari kigenewe kurebwa cyonyine ukwacyo. Ahubwo, cyari amasegonda 12 ari mu kiganiro kimara isaha imwe, ikiganiro cyari kinarimo amajwi menshi (abantu benshi) y'abashyigikiye Trump.

Icya nyuma, gutanga igitekerezo ku kibazo gihangayikishije rubanda n'ijambo rya politike birarindwa cyane mu mategeko yo muri Amerika ahana gusebanya.

Gusaba imbabazi kwa BBC kwabaye hashize amasaha ikindi gice cya kabiri na cyo cyahinduwe muri ubwo buryo, cyatangajwe mu kiganiro Newsnight cya BBC mu 2022, gihishuwe n'ikinyamakuru the Daily Telegraph cyo mu Bwongereza.