Trump yasabye BBC kuvuguruza ibyo yamuvuzeho cyangwa ikamwishyura Miliyari y'amadorari

Donald Trump yaburiye BBC ko azayirega, nyuma y'uko iki kinyamakuru gishyizwe mu majwi kubera uburyo ijambo ry'uyu perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika ryahinduwe rigatambuka mu kiganiro Panorama.

Itsinda ry'abanyamategeko rya Perezida Trump ryahaye BBC igihe ntarengwa kugeza ku wa 14 Ugushyingo(11) ngo ikosore ibyo icyo kiganiro cyahinduye maze babivuguruze kandi batangaze ukuri.

Bitabaye ibyo, bagahurira mu rukiko aho bifuza indishyi ya miliyari y'amadorari ya Amerika, nk'impozamarira ku mukiriya wabo.

Amakuru y'imbere muri BBC yagiye hanze, avuga ko iki kiganiro cyateje urujijo mu bafatanyabikorwa, kuko cyahuje ibice bibiri by'ijambo rya Trump ryo ku wa 6 Mutarama 2021, bigatuma bisa n'aho asaba abantu kugaba igitero ku Ngoro y'Inteko Ishinga Amategeko nyuma yo gutsindwa amatora.

Umuyobozi ushinzwe amakuru muri BBC, Deborah Turness, wamaze kwegura ku nshingano ze, yavuze ko BBC "ikora kinyamwuga kandi itabogama".

Uku kwegura k'umuyobozi ushinzwe amakuru kwakurikiranye n'uk'umuyobozi mukuru wa BBC nyuma y'igitutu cyiyongereye kubera inyandiko ya Michael Prescott, wahoze ari umujyanama wigenga mu nama ishinzwe ubuziranenge bwa BBC, yasohotse mu cyumweru gishize.

Iyo nyandiko ishinja BBC ibibazo mu nkuru zayo ku ntambara ya Gaza, ubusumbane bwo kurwanya Trump no kurwanya Israel, ndetse no kubogama mu nkuru zerekeye abahindura igitsina, hamwe n'ibindi "bibazo biteye inkeke". Yagarutse kandi ku guhindura ijambo rya Trump muri Panorama.

Ku wa Mbere, Samir Shah, Perezida wa BBC, yemeye ko habaye "ikosa mu gufata umwanzuro" muri icyo kiganiro, kandi uko guhindura ijambo rya Trump byatanze ishusho y'uko "hafatwa ingamba zihutirwa" – BBC ikaba yifuza gusaba imbabazi.

Trump yandikiye BBC ibaruwa, ayibwira ko yamusaba imbabazi ikanamwishyura indishyi ikwiye.

Muri iyo baruwa abunganira Trump bavuga ko BBC yamuvuzeho "ibinyoma, ikamusebya, ikamuharabika, ikamusesereza, ikayobya n'abasomyi bayo."

Yongeraho ko ibyo binyuranye n'ukuri kandi byamuteye "uburakari".

Umwunganizi wa Trump, Alejandro Brito, nawe yashinje BBC gusebanya agendeye ku amategeko ya leta ya Florida muri Amerika.

Mu ibaruwa Shah yandikiye Inteko Ishinga Amategeko, yavuze ko BBC yakiriye ibirego birenga 500 kuva iyo nyandiko yasohoka.

Yavuze ko uburyo ijambo ryahinduwe muri Panorama bwaganiriweho n'Inama y'Ubuziranenge bwa BBC muri Mutarama(1) no muri Gicurasi(5) uyu mwaka, mu isuzuma ryagutse ku nkuru z'amatora ya Amerika.

Yongeyeho ko Prescott n'abandi bari bagize inama bagaragaje impungenge icyo gihe.

Shah yavuze ko "yumvise kandi BBC News ivuga ko intego yo guhindura amashusho yari ugutanga ubutumwa bw'ijambo".

Ibi byari bigamije gufasha abarebye Panorama "gusobanukirwa neza uburyo ryakiriwe n'abashyigikiye Trump n'ibyari biri kuba icyo gihe".

Yongeyeho ati: "Iyo dusubije amaso inyuma, byari kuba byiza gufata ingamba zikwiye icyo gihe."

Mu ijambo rya Trump ku wa 6 Mutarama 2021, yavuze ati: "Tugiye kugana ku Ngoro y'Inteko Ishinga Amategeko, kandi tugiye gushimira abasenateri n'abadepite bacu b'intwari."

Muri Panorama, yagaragajwe avuga ati: "Tugiye kugana ku Ngoro y'Inteko Ishinga Amategeko… kandi nzaba ndi kumwe namwe. Turarwana. Turarwana kugeza ku mwuka wa nyuma."

Ibice byahujwe byari bitandukanyijwe n'iminota irenga 50 mu ijambo ry'umwimerere.

Davie, umuyobozi mukuru wa BBC, yavuze ku Cyumweru, ko "impaka ziriho ubu" atari zo zonyine zatumye yegura, ariko "zabigizemo uruhare".

Deborah Turness, wari ushinzwe amakuru n'ibiganiro kuva muri 2022, yavuze ku wa Mbere mu magambo ye ya mbere kuva atangaje ko yegura, ko BBC "mu mikorere yayo itabogama."

Yabwiye abanyamakuru ba BBC ati: "Amakosa yabayeho, ariko abanyamakuru ba BBC ni abakozi b'imena bashaka gukora kinyamwuga".

Umuvugizi wa Minisitiri w'Intebe Sir Keir Starmer yavuze ko Minisitiri w'Intebe atemera ko BBC "ibogama".

No 10 yanahakanye ko BBC yabaswe na 'ruswa', ijambo Trump yakoresheje ashinja bamwe mu banyamakuru bayo.

Kemi Badenoch, umukuru w'ishyaka rya Conservatives mu Bwongereza yavuze ko "hari ibibazo bikomeye byari bimaze igihe" muri BBC kandi bikeneye gufatirwa ingamba, kandi ko ikibazo cya Panorama ari "kimwe muri ibyo bibazo bikomeye".

Naho Sir Ed Davey ukuriye ishyaka Liberal Democrats yavuze ko Trump ashaka "kurimbura BBC no gufata amafaranga yacu", kandi ashinja Nigel Farage, umuyobozi wa Reform UK, "kubimushyigikiramo".

Farage yavuze ko yavuganye na Trump ku wa Gatanu, abwira itangazamakuru i Londres ko yamubajije ati: "Ni uku mugaragaza umufatanyabikorwa wanyu ukomeye?"

Prescott yagaragaje impungenge ku kutagira igikorwa mu gukemura ibyo yise "ibibazo byimbitse" by'ubusumbane no kubogama mu nkuru za BBC Arabic ku ntambara ya Israel na Gaza.

Ikindi yashyize ahagaragara ni impungenge ku bijyanye n'uko BBC itangaza amakuru ku nkuru z'abahinduye igitsina, avuga ko "byahagaritswe" n'abanyamakuru b'inzobere mu bya LGBT bashyigikiye ingengabitekerezo y'abahinduye igitsina.

Ibaruwa ya Shah yagaragaje ko ibi bibazo byaganiriweho n'inama y'ubuziranenge, harimo impungenge ku bijyanye na BBC Arabic.

Yavuze ko isuzuma ry'inkuru zerekeye igitsina n'indangamuntu ryagaragaje ko "nyinshi mu nkuru za BBC zujuje ubuziranenge no kutabogama".

Yongeyeho ko inama "yemera ko hari igihe BBC ikora amakosa" kandi igafata ingamba zikenewe, zirimo ibihano, kuvugurura amabwiriza no gutanga ibisobanuro.

"Prescott ashobora kuba yarabonye ko izi ngamba zidahagije."

Ni igitekerezo cye, kandi afite uburenganzira bwo kugifata. Ariko si byo kuvuga ko impungenge zirengagijwe cyangwa nta cyakozwe."

Perezida wa Amerika afite amateka maremare yo gutangiza cyangwa gutera ubwoba ibitangazamakuru ndetse bimwe akanabirega kandi bigahura n'ingaruka zitandukanye.

Mu kwa Karindwi, BBC n'umufatanyabikorwa wayo wo muri Amerika CBS News hamwe na Paramount bemeye kwishyura miliyoni 16 z'amadolari nyuma y'uko Trump areze ko bahinduye ikiganiro yagiranye na Kamala Harris, wari Visi Perezida n'umukandida w'Abademokarate mu matora ya 2024.

The New York Times, CNN na Des Moines Register nabo bahuye n'ibirego bya Trump.