Yn ôl y Rhufeiniaid, roedd y Celtiaid yn colli eu tymer ac yn cweryla yn aml - ond nid ydym yn gwybod os ydi hynny'n wir. Wedi'r cyfan, ni allent ymladd drwy'r amser - byddent wedi blino gormod i ffermio! Roedd yn rhaid i'r ffermwyr fod yn barod i ymladd pan fyddai pennaeth y llwyth yn galw arnynt.

Byddai'r Celtiaid yn aml yn ymladd yn noeth - ac mae haneswyr yn credu bod merched yn ymladd hefyd. Eu prif arfau oedd gwaywffyn a chleddyfau, tebyg i'r cleddyf haearn yn y llun uchod. Weithiau byddent yn ymladd mewn cerbyd rhyfel wedi'i dynnu gyda cheffyl.

Pwer y Rhufeiniaid

Er bod y Celtiaid yn ymladdwyr dewr a medrus, roeddynt braidd yn anhrefnus. Ychydig iawn o obaith oedd ganddynt yn erbyn y Rhufeiniaid pwerus. Ac wrth gwrs yn y pen draw fe'u gorchfygwyd gan y Rhufeiniaid.

Daethpwyd o hyd i'r cleddyf pren yma mewn pwll ar safle bryngaer Breiddin yn Y Trallwng. Roedd yr amgylchfyd gwlyb wedi ei gadw rhag pydru. Gallai'r cleddyf fod yn degan, yn offeryn gwehyddu neu'n rhodd i'r duwiau.

Y Merched

Dywedodd Tacitus fod y merched Celtaidd yr un mor fawr a brawychus â'r dynion. Os yw hyn yn wir, nid yw'n syndod iddynt gymryd rhan yn yr ymladd!

Ymladdwraig enwog oedd gwraig o'r enw Bouddicca, pennaeth llwyth yr Inceni. Fe'i disgrifiwyd fel gwraig a chanddi gwallt coch trwchus i lawr at ei phen-gliniau - tebyg iawn i Ffion Ffyrnig yn yr adran Gemau & straeon efallai!

Gwisgai diwnig liwgar, torch aur am ei gwddw a chlogyn o frethyn trwchus wedi'i chlymu gyda broetsh. Pan fyddai'n mynd i ymladd byddai'n dal gwaywffon yn ei llaw. Nid oedd yn hoffi'r Rhufeiniaid a bu'n ymladd yn eu herbyn.

©AOCC