အီရန်မှာ ဘာတွေဖြစ်နေလဲ

အီရတ်နိုင်ငံ ဘဂ္ဂဒက်မြို့မှာ အမေရိကန်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသွားတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကာဆန် ဆူလေမန်နီရဲ့ ရုပ်အလောင်း နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း အာဗာဇ်မြို့ကို ရောက်လာချိန်မှာပဲ သိန်းနဲ့ချီတဲ့ အနက်ရောင်ဝတ် အီရန်တွေက လမ်းပေါ်ထွက်ပြီး ပူဆွေးမှုကို ပြသခဲ့ပါတယ်။

ဒီကနေ့အရုဏ်ဦး မတိုင်မီမှာ ဒီမြို့ကို ဆူလေမန်နီ ရုပ်အလောင်း ရောက်ရှိ လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆူလေမန်နီဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ သြဇာလွမ်းမိုးမှုကြီးတဲ့ အီရန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတဦး ဖြစ်ပြီး သူ့ကိုလုပ်ကြံလိုက်တာဟာ အီရန်နဲ့ အမေရိကန်အကြား တင်းမာမှု အခြေအနေက အဆိုးဆုံးကို ရောက်ရှိသွားပါတယ်။

ဆူလေမန်နီရုပ်အလောင်း အီရန်ကို ဘယ်လိုရောက်လာလဲ။

အီရတ်မှာ လုပ်ကြံခံရတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆူလေမန်နီအလောင်းကို ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုနဲ့ သေဆုံးသွားတဲ့ တခြား အီရန် ၅ဦးနဲ့ အတူ အီရန်ကို ပြန်လည် သယ်ဆောင် လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီအထဲမှာ အီရန်က ထောက်ခံတဲ့ ကတာအိုင် ဟစ်ဇဘိုလာ အဖွဲ့ကို ညွှန်ကြား နေတဲ့ အက်ဘူ မာဒီအယ်မူ ဟန်ဒစ်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းမှာ သူတို့ ရုပ်အလောင်းတွေကို တီဟီရန်မြို့ကို သယ်ဆောင် သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

နောက်တနေ့ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက်နေ့မှာ တီဟီရန် တက္ကသိုလ်မှာ ခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ ခါမေနီက ဆူလေမန်နီရဲ့ ရုပ် အလောင်းနဲ့ ဆုတောင်းတဲ့ အခမ်းအနားကို ကျင်းပမှာ ဖြစ်ပြီး မြို့အတွင်း လှည့်လည်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနောက် သူ့ရဲ့အလောင်းကို တီဟီရန်ကနေ ၇၅ မိုင်ကွာတဲ့ မြင့်မြတ်တဲ့ Qomမြို့ကို သယ်ဆောင်သွားပြီးတဲ့နောက် သူရဲ့ ဇာတိမြို့ ကာမန်ကို ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်မှာ သယ်ဆောင်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိအီရန်မှာ ဘာတွေ ဖြစ်နေလဲ။

အီရန်ရဲ့ အစိုးရပိုင်သတင်းဌာန Iribမှာ အက်ဗာဇ်မြို့ကို ဒီရုပ်အလောင်း မသယ်ဆောင်လာမီ အီရန်အလံနဲ့ ရစ်ပတ်ထားတဲ့ ဆူလေမန်နီရဲ့ အခေါင်းတလားနဲ့ စစ်တပ်တီဝိုင်းက တီးခတ်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကို ထုတ်လွှင်ပြသနေပါတယ်။

ဒါ့အပြင် မိုလာဗီရင်ပြင်မှာ လူအုပ်က စုရုံးပြီး အလံတွေ ဝှေ့ယမ်းနေတာ၊ ဆူလေမန်နီ ပုံတူကို ကိုင်ဆောင်ထား တာတွေကို ပြသခဲ့ပါတယ်။

ပူဆွေးနေတဲ့ လူအုပ်က ရင်ဘတ်တွေကို ထုပြီး အမေရိကန်ကျဆုံးပါစေလို့ အော်ဟစ်ကြပါတယ်။

အီရန်မြို့တော် တီဟီရန်မှာ ပါလီမန် အဖွဲ့ဝင်တွေက အမေရိကန် ကျဆုံးပါစေလို့ လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ် မိနစ်အနည်းငယ်အကြာ အော်ဟစ်ခဲ့တယ်လို့ အိုင်အက်စ်အန်အေ သတင်းမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

ဒါ့အပြင် လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အလီလာရီဂျန်နီကလည်း ထရမ့် ဒါဟာ အီရန်နိုင်ငံက အသံတွေ ဖြစ်တယ်၊ နားထောင်ဆိုပြီး ပြောနေတာကို ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ပါတယ်။

ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆူလေမန်နီရဲ့သေဆုံးမှုကြောင့် အီရန်မှာ လူတွေပူဆွေးနေချိန်မှာပဲ အီရတ် အရှေ့ပိုင်းနဲ့ ဆီးရီးယားမှာ သူသေဆုံးမှု အပေါ် အောင်ပွဲခံနေကြပါတယ်။

ဆီးရီးယား သမ္မတ ဘာရှားအယ်လ်အာဆတ်ကို တော်လှန်ပုန်ကန်မှုကို ချေမှုန်းရာမှာ သူက ကူညီခဲ့တယ်လို့လည်းဆိုပါတယ်။

အီရန်၊ အမေရိကန်နဲ့ ဒေသတွင်းအဖွဲ့တွေရဲ့ တုံ့ပြန်ချက်

ဆူလေမန်နီနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အရနီးစပ်တဲ့ အီရန်ခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ ခါမေနီက ဒီတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် လက်စား ခေျမယ်လို့ သတိပေးထား ပါတယ်။

အီရန်အရေး လေ့လာသူတွေက အီရန်က အမေရိကန်ကို ဆိုင်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်လာနိုင်သလို အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသမှာရှိတဲ့ အမေရိကန်ရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို တိုက်ခိုက်လာနိုင်တယ်လို့လည်း သုံးသပ်နေပါတယ်။

သမ္မတထရမ့် မတိုင်မီက အမေရိကန်သမ္မတတွေ ဖြစ်တဲ့ အိုဘားမားနဲ့ ဘုရှ်တို့ လက်ထက်က ဆူလေမန်နီကို လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ဖို့ဆိုတဲ့ နည်းလမ်းကို သူတို့က လက်မခံခဲ့ပါဘူး။

ဆူလေမန်နီကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ညွှန်ကြားခဲ့တဲ့ အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က အီရန်နဲ့ အီရန်ရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအတွက် အရေးပါတဲ့ နေရာ ၅၂ ခုကို တိုက်ခိုက်ဖို့ အမေရိကန်က အသင့် ဖြစ်နေပြီလို့ ပြောပါတယ်။

၁၉၇၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း တီဟီရန်မှာရှိတဲ့ အမေရိကန် သံရုံးကနေ တနှစ်ကြာ ပြန်ပေးဆွဲသွားတဲ့ အမေရိကန် ၅၂ဦးကို ရည်ရွယ်ပြီး ၅၂ နေရာကို ပစ်မှတ်ထားရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အမေရိကန်အခြေစိုက်တဲ့စခန်းတွေနဲ့ တပ်ဖွဲ့တွေကို အီရန်က တိုက်ခိုက်မယ်ဆိုရင် အီရန်ကို အမြန်ဆုံးနဲ့ အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခိုက်သွား မယ်လို့ မစ္စတာ ထရမ့်က ပြောဆိုထားပါတယ်။

လူမှုကွန်ရက် တွစ်တာပေါ်မှာ အီရန်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး မစ္စတာ ထရမ့်ရဲ့ ရေးသားချက်တွေကြောင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား စစ်ဖြစ်မလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ် ပူပန်မှုတွေလည်း ရှိနေပါ တယ်။

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက် ဂျာဗက် ဇာရစ်က ဆူလေမန်နီကို လုပ်ကြံ တာဟာ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်တာ ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် နေရာတွေကို ပစ်မှတ်ထားတာက စစ်ရာဇဝတ်မှုသင့်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ကတာအိုင် ဟစ်ဇဘိုလာအဖွဲ့ကလည်း ဇန်နဝါရီ ၅ ရက် ညနေကနေ စလို့ အီရတ်မှာ ရှိတဲ့ အမေရိကန် အခြေစိုက် စခန်းတွေနဲ့ အနည်းဆုံး ၁ဝဝဝ မီတာ အကွာမှာနေဖို့ အီရတ်လုံခြုံရေးအဖွဲ့တွေကို သတိပေးထားတယ်လို့ အယ်မိုင်ယာဒင်း ရုပ်သံမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

အမေရိကန်ကလည်း တပ်ဖွဲ့ဝင် အင်အား ၃ဝဝဝ ကျော်ကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ ထပ်တိုးချထားပြီး နိုင်ငံသားတွေကိုလည်း အီရတ်ကနေ အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာဖို့ အကြံပြုထားပါတယ်။

အမေရိကန် ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ တုံ့ပြန်ချက်

သမ္မတထရမ့် အစိုးရအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆူလေမန်နီကို လုပ်ကြံဖို့ ကွန်ဂရက်ကို ကြိုအသိပေးခဲ့တာ မရှိပါဘူး။

၂ဝ၁၁ခုနှစ် ပါကစ္စတန်မှာ အိုစမာဘင်လာဒင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တုန်းကလည်း သမ္မတ အိုဘားမားက ပါလီမန်ကို အသိမပေးခဲ့ပါဘူး။

ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှာ အိမ်ဖြူတော်က ဒီလုပ်ကြံမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကွန်ဂရက်ကို တရားဝင် အသိပေး အကြောင်းကြားခဲ့တာ ဖြစ်ပါ တယ်။ အမေရိကန် ဥပဒေအရ တိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်မယ်ဆိုရင် ကွန်ဂရက်ကို ၄၈ နာရီအတွင်း အကြောင်းကြားဖို့ သတ်မှတ် ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီမိုကရက်တစ်လည်းဖြစ် အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်တဲ့ နန်စီပါလိုစီက အိမ်ဖြူတော်ရဲ့ သတိပေးချက်နဲ့ အီရန်ကို ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်ဖို့ အစိုးရ အဖွဲ့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

နိုင်ငံရဲ့ လုံခြုံရေး အတွက် ကွန်ဂရက်နဲ့ အမေရိကန် လူထုကို အမှောင်ချထား တယ်လို့လည်း သူက ဝေဖန်သွား ပါတယ်။