Sgrìobhadh breithneachail air bàrdachd
Dreach luath
Bheir na sgilean a tha thu a' cleachdadh ann an leughadh - a' dèanamh mion-sgrùdadh agus luachadh - taic dhut le sgrìobhadh breithneachail air litreachas.
Tha a' bhàrdachd Srath Nabhair le Ruaraidh MacThòmais mu dheidhinn sgìre ann an ceann a tuath na Gàidhealtachd air an tug na Fuadaichean buaidh eagalach.
Anns an earrann seo tha cothrom:
- bàrdachdSrath Nabhair a leughadh
- sgrùdadh a dhèanamh air sgilean a chleachd am bàrd airson a' bhàrdachd a dhèanamh soirbheachail
- luachadh a dhèanamh air mar a tha cuspair agus teachdaireachd na bàrdachd air an cur fa chomhair an leughadair
Tron earrainn, bidh thu a' freagairt cheistean air a' bhàrdachd. Bidh na freagairtean sin an uair sin a' toirt taic dhut gus aiste litreachais a sgrìobhadh. Dh'fhaodadh diofar bheachdan no puingean a bhith agad fhèin ann an aiste litreachais. Tha na freagairtean nan eisimpleirean air na dh'fhaodadh tu togail air.
Bàrdachd Srath Nabhair
LeughSrath Nabhair le Ruaraidh MacThòmais. Gheibhear barrachd a-mach mun eachdraidh a tha air cùl na bàrdachd air BBC Làrach nam Bàrd.
Srath Nabhair
Anns an adhar dhubh-ghorm ud,
àirde na sìorraidheachd os ar cionn,
bha rionnag a' priobadh ruinn
's i freagairt mireadh an teine
ann an cabair taigh m' athar
a' bhliadhna thugh sinn an taigh le bleideagan sneachda.
Agus siud a' bhliadhna cuideachd
a shlaod iad a' chailleach don t-sitig,
a shealltainn cho eòlach 's a bha iad air an Fhìrinn,
oir bha nid aig eunlaith an adhair
(agus cròthan aig na caoraich)
ged nach robh àit aicese anns an cuireadh i a ceann fòidhpe.
A Shrath Nabhair 's a Shrath Chill Donnain,
is beag an t-iongnadh ged a chinneadh am fraoch àlainn oirbh,
a' falach nan lotan a dh'fhàg Pàdraig Sellar 's a sheòrsa,
mar a chunnaic mi uair is uair boireannach cràbhaidh
a dh'fhiosraich dòrainn an t-saoghail-sa
is sìth Dhè 'na sùilean.
Ionnsaich barrachd
Tha na ceistean agus na freagairtean san earrainn a' togail air brìgh a' phìos litreachais:
adhbhar - carson a sgrìobh am bàrd an dàn?
cuspair - fiosrachadh a tha am bàrd airson a thoirt seachad no an rud a tha a' cur dragh orra, mar gaol no nàdar no bàs cultair
teachdaireachd - bun-chiall no bun-bheachd, far am faodar rudeigin ionnsachadh às an teacsa, no far a bheil an sgrìobhadair airson ciall nas doimhne a thoirt seachad
agus air sgilean sgrìobhaidh a chleachd am bàrd airson a' bhàrdachd a dhèanamh soirbheachail, a leithid:
| Sgil sgrìobhaidh | Brìgh |
|---|---|
| ìomhaigheachd | Nuair a bhios sgrìobhadair a' tarraing dealbh le facail gus an leughadair a chuideachadh ann a bhith a' dèanamh dealbh dhen chuspair nan inntinn. |
| coimeas | Bidh sgrìobhadair uaireannan a' dèanamh coimeas eadar dà rud gus suidheachadh aon dhiubh a shoilleireachadh. |
| meatafor | Ann am A' coimeas gun a bhith a' cleachdadh 'mar' no 'cho ri', me 'a' dol fodha ann am fiachan'. bidh ceangal eadar dà rud nach eil idir coltach a dh'aona ghnothach airson buaidh a thoirt air an leughadair bhon a tha ceangal eadar iad. |
| pearsanachadh | Bidh an sgrìobhadair a' ceangal bhuadhan no ghnìomhan dhaoine ri rudeigin eile, me beathach, sìde, beachd. |
| ìoranas | Rud a leughas tu ann an dòigh 's gun tuig thu gu bheil e a' ciallachadh rudeigin eile. |
| taghadh-facail | Tha Faclan sònraichte a thaghas sgrìobhadair airson buaidh a thoirt air an leughadair. glè chudromach gus beachdan a thoirt seachad. Carson a chleachd an sgrìobhadair facal sònraichte? Dè am feum a rinn an taghadh seo? |
| uaim | Sreath de dh'fhaclan a' tòiseachadh leis an aon fhuaim, mar is trice airson barrachd cuideim a chur air na tha an sgrìobhadair ag ràdh. |
Image source, Ian Paterson / ALAMYCeistean air a' bhàrdachd Srath Nabhair
Leugh agus freagair na ceistean a leanas le bhith a' cleachdadh fianais às an dàn. Tha na h-eisimpleirean de fhreagairtean a' sealltainn na dh'fhaodadh togail air ann an aiste litreachais. Dh'fhaodadh diofar bheachdan no puingean a bhith agad fhèin.
Cuspair
- Cò mu dheidhinn a tha a' bhàrdachd seo, nad bheachd? Inns carson a tha thu den bheachd seo.
Eisimpleirean de fhreagairtean:
mu na Fuadaichean
mu chreideamh
mu eachdraidh nan Gàidheal
agus na ceanglaichean a tha eatarra
Nuair a bhios sgrìobhadair a' tarraing dealbh le facail gus an leughadair a chuideachadh ann a bhith a' dèanamh dealbh dhen chuspair nan inntinn.
- Dè cho soirbheachail 's a tha an loidhne "àirde na sìorraidheachd os ar cionn"?
Eisimpleirean de fhreagairtean
'S e deagh ìomhaigh a tha seo a tha a' ceangal meudachd nan speuran (farsaingeachd nach gabh tomhas) agus àite na h-eachdraidh aca ann an sgeul na sìorraidheachd.
Tha na daoine beag, meanbh an taca ris.
Tha a h-uile duine fo na speuran agus fo smachd na tha an dàn dhaibh - tha gnothaichean os an cionn gan stiùireadh.
Bidh an sgrìobhadair a' ceangal bhuadhan no ghnìomhan dhaoine ri rudeigin eile, me beathach, sìde, beachd.
- Carson a bha an rionnag "a' priobadh" riutha san treas loidhne?
Eisimpleirean de fhreagairtean
Tha pearsanachadh ga chleachdadh an seo; an ìomhaigh bheothail de phriobadh na rionnaig gu spòrsail a' freagairt na lasairean ann an taigh athar, (ceanglaichean ri ìomhaigheachd a' Bhìobaill).
Tha am pearsanachadh is dòcha a' sealltainn dhuinn gu bheil rudeigin neo cuideigin a' cumail sùil air na tha tachairt neo fiù 's a' stiùireadh ghnothaichean - an ìre mhath a' tarraing asta.
Dh'fhaodadh seo a bhith na thaic dhaibh neo na adhbhar uallaich dhaibh - a' dèanamh tàire orra nach eil smachd aca idir air na thachras dhaibh.
'S e Rud a leughas tu ann an dòigh 's gun tuig thu gu bheil e a' ciallachadh rudeigin eile. a th' ann gu bheil na h-ìomhaighean seo cho tarraingeach ach na tha iad a' riochdachadh cho uabhasach.
Rud a leughas tu ann an dòigh 's gun tuig thu gu bheil e a' ciallachadh rudeigin eile.
- Mìnich mar a tha am bàrd a' cur ìoranas gu feum ann an loidhne 6.
Eisimpleirean de fhreagairtean
Tha barrachd ìoranais anns an t-siathamh loidhne far a bheil an teine na smàl agus an taigh air a thughadh ann am "bleideagan sneachda." Tha tughadh a' dìon taigh bho dhroch shìde, a' toirt cofhurtachd dha na daoine a' fuireach ann.
Chan eil mullach air an taigh tuilleadh leis gun do loisg luchd-taic nan uachdaran e le fòirneart. Chan eil aca an seo ach taigh gun mhullach. Tha iad san fhuachd - gun dachaigh.
Tha e annasach cho brèagha is cho socair 's a tha an sneachd a' laighe air an tobhta 's e geal neoichiontach. 'S e dealbh brèagha a th' ann airson tachartas uabhasach.
Caractaran
5(a). Nad bheachd-sa, cò an "iad" san dàrna rann den bhàrdachd?
Eisimpleirean de fhreagairtean
Is iad an t-uachdaran is am maor a dh'iarr air na daoine an dachaighean fhàgail – daoine a bha còir a bhith a' coimhead às an dèidh/daoine anns an robh còir gum b' urrainn earbs' a chur.
5(b). Mìnich, nad fhaclan fhèin, na bha "iad" a' dèanamh an latha ud.
Eisimpleirean de fhreagairtean
Bha iad a' cur ruaig air na daoine bhon dachaighean agus a' cur nan taighean nan teine gus nach deigheadh aca tilleadh annta.
A' toirt air daoine lag an dachaighean fhàgail gun àite aca ri dhol.
Faclan sònraichte a thaghas sgrìobhadair airson buaidh a thoirt air an leughadair.
- Carson, nad bheachd-sa, a tha litir mhòr air F san fhacal "Fhìrinn"?
Eisimpleirean de fhreagairtean
'S e am Bìoball air a bheil iomradh ga dhèanamh an seo sna facail "an Fhìrinn". Bidh litir mhòr air a' Bhìoball agus air Dia ann an sgrìobhadh agus mar sin tha litir mhòr air "an Fhìrinn".
Facal Dhè a' stiùireadh dhaoine gu coibhneas/gràdh/iochd/gu bhith gan giùlan fhèin gu dòigheil mar Chrìosdaidhean.
'S e tha ceàrr nach eil iad idir a' sealltainn tuigse dhen chreideamh. Tha am bàrd a' cleachdadh Rud a leughas tu ann an dòigh 's gun tuig thu gu bheil e a' ciallachadh rudeigin eile.. Chan e gràs Dhè a tha seo. Tha iad a' dèanamh olc na ainm.
Taghadh-facail
"oir bha nid aig eunlaith an adhair"
- Beachdaich air an t-seòrsa cainnt a tha am bàrd a' cleachdadh an seo agus an ìre 's gu bheil i iomchaidh.
Eisimpleirean de fhreagairtean
Tha e a' cleachdadh an seòrsa cainnt a gheibheadh tu anns a' Bhìoball. Tha na facail coltach ri na thuirt Ìosa ann am Mata 8:20.
An seòrsa cainnt a gheibheadh tu ann an searmon neo bàrdachd spioradail/mar gun robh cuideigin a' cuimhneachadh na chuala e ann an searmon uair.
Tha seo a' freagairt air creideamh a bha air ainmeachadh roimhe.
Tha an eunlaith saor ach tha na daoine ann an grèim aig na h-ùghdarrasan. Tha e ceàrr nach do sheall iad spèis dhaibh.
Iomradh air mar a tha dà rud coltach no eu-coltach ri chèile.
- Dèan coimeas eadar a' chailleach agus na beathaichean a tha am bàrd ag ainmeachadh sa bhàrdachd. Dè a' bhuaidh a th' aig a' choimeas seo air an leughadair?
Eisimpleirean de fhreagairtean
Tha fasgadh aig gach beathach fiù 's an fheadhainn a fhuair àrach air an oighreachd. Tha barrachd chòirichean acasan na tha aig a' chaillich. Tha dachaigh aca.
Chan eil suim sam bith aca do bheatha na caillich.
Tha gach beathach na àite, is àite aige mar a tha nàdarra, is tha e a' briseadh lagh nàdair nach eil seo aig a' chaillich.
Tha truas againn rithe, is fearg gun deach dèiligeadh rithe mar seo.
Bidh an sgrìobhadair a' ceangal bhuadhan no ghnìomhan dhaoine ri rudeigin eile, me beathach, sìde, beachd.
- Nad bheachd-sa, carson a tha e a' bruidhinn gu pearsanta ris na srathan aig toiseach rann 3?
Eisimpleirean de fhreagairtean
Mar a labhrar ann an searmon eaglais, a' pearsanachadh a-rithist rud nàdarra, mar eisimpleir mar a tha Ierusalem ga pearsanachadh ann am Mata 23:37.
Tha am fearann fhathast ann a dh'aindeoin na thachair ann an eachdraidh.
Tha e a' toirt sùil orra mar gur ann air a bheulaibh a bha iad. Tha e a' bruidhinn riutha gu pearsanta mar gu bheil iad air fulang mar dhuine.
Iomradh air mar a tha dà rud coltach no eu-coltach ri chèile. agus A' coimeas gun a bhith a' cleachdadh 'mar' no 'cho ri', me 'a' dol fodha ann am fiachan'.
- Mìnich mar a tha am bàrd a' dèanamh coimeas eadar na Srathan agus sùilean boireannaich aig a bheil creideamh làidir aig deireadh an dàin.
Eisimpleirean de fhreagairtean
Tha "am fraoch àlainn" mar gum biodh a' leigheas "nan lotan" air an dùthaich. Tha meatafor brèagha ann a tha ag innse sgeul tùrsach - gu bheil an dùthaich air a dhol na fàsach. Far an robh na daoine is fianais dhen bheatha is an strì aca tha i a-nis falamh.
Tha Ceart-aghaidhean air an cleachdadh ann an teacsa litreachais. ann, gur e rud a tha a-nis cho brèagha a tha a' falach rud a bha cho uabhasach.
Is iad na lotan an cron a rinneadh air na daoine, teaghlaichean/coimhearsnachd. (Chan eil seo follaiseach tuilleadh ach ann an duilleagan eachdraidh). Tha am fearann fhathast ann mar fhianais air na thachair a dh'aindeoin sin.
Tha creideamh na caillich cho làidir 's gun lean i oirre a dh'aindeoin 's mar a dh'èirich dhi - coltach ris na srathan a chunnaic rudan cho uabhasach aig àm nam Fuadaichean. Tha iad air sin a chur air falach.
Adhbhar agus Bun-chiall no bun-bheachd, far am faodar rudeigin ionnsachadh às an teacsa, no far a bheil an sgrìobhadair airson ciall nas doimhne a thoirt seachad.
11(a). Cò tha am bàrd a' càineadh san dàn seo, nad bheachd fhèin? Thoir adhbhar airson a' bheachd agad.
Eisimpleirean de fhreagairtean
Tha am bàrd ag ainmeachadh "Pàdraig Sellar 's a sheòrsa". Le seo, tha sinn a' tuigsinn gu bheil am bàrd a' cur coire air Pàdraig Sellar fhèin agus air feadhainn eile a bha an sàs ann am Fuadaichean Srath Nabhair, a leithid uachdaran na sgìre.
Dh'fhaodadh gu bheil am bàrd a' cleachdadh na thachair ann an Srath Nabhair mar eisimpleir air na thachair air feadh na Gàidhealtachd agus gu bheil a chàineadh mar sin ag amas air uachdarain agus an fheadhainn a dh'obraich dhaibh a dh'adhbhraich na Fuadaichean.
11(b). Dè an Bun-chiall no bun-bheachd, far am faodar rudeigin ionnsachadh às an teacsa, no far a bheil an sgrìobhadair airson ciall nas doimhne a thoirt seachad. a tha sa bhàrdachd seo? Seall mar a bha am bàrd soirbheachail ann a bhith a' toirt aire an leughadair don teachdaireachd seo.
Eisimpleirean de fhreagairtean
"boireannach cràbhaidh" - tha am bàrd gu math soirbheachail ann a bhith a' toirt oirnn smaoineachadh air an fhaothachadh a bheir creideamh do dhaoine a tha ann an èiginn, is gum bithear a' faighinn neart bho chreideamhan làidir.
"a' falach nan lotan" - tha MacThòmais a' togail beachd làidir gu bheil cunnart ann gun dìochuimhnich sinn na tha air tachairt do dhaoine/àiteachan is ged a dh'atharraicheas na rudan seo, gum bi buaidh orra gu bràth.
Feuch dè na dh'ionnsaich thu
Quiz
Ath-shùil air na dh'ionnsaich thu
Tha a' bhàrdachd Srath Nabhair le Ruaraidh MacThòmais a' sealltainn ri tachartas ann an Cataibh an ceann a tuath na Gàidhealtachd aig àm nam Fuadaichean. Tha fuadachd agus creideamh nan cuspairean sa bhàrdachd.
Sgilean sgrìobhaidh san earrainn air am faodar togail ann an aiste litreachais air bàrdachd Srath Nabhair:
- coimeas
- meatafor
- pearsanachadh
- ìoranas
- uaim
- ìomhaigheachd
- ruitheam
- taghadh-facail
More on Litreachas
Find out more by working through a topic
- count6 of 6
- count1 of 6
- count2 of 6
- count3 of 6
