Tar-shealladh air Breatainn agus an Caribbean
'S e Breatainn agus an Caribbean an dara earrann dhen topaig A' mhalairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd (1770-1807) ann an Eachdraidh Nàiseanta 5.
Tha e a' gabhail a-steach:
- cho cudromach 's a bha barran planntachais, gu h-àraidh siùcar
- buaidh Bhreatainn anns a' Charibbean
- buaidh malairt a' Charibbean air eaconamaidh Bhreatainn
- droch bhuaidh na malairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd air leasachadh eileanan a' Charibbean
Thoir sùil tron tar-shealladh seo airson iùl luath dha na h-earrannan sin, no airson ath-sgrùdadh air na dh'ionnsaich thu mar-thà.
Cliog air na ceangalan agus faigh fiosrachadh nas mionaidiche air gach earrann.
Bhidio - Breatainn agus an Caribbean
Bha puirt agus mòr-bhailtean ann am Breatainn an sàs gu dìreach anns a' mhalairt ann an Afraganaich fo thràilleachd anns a' Charibbean. Faigh a-mach mar a thug a' mhalairt buaidh an dà chuid air Breatainn agus air a' Charibbean.
When European powers first reached the Caribbean islands, they quickly realised they had discovered an asset that could be exploited.
The Caribbean climate was perfect for growing the luxury goods of the time – coffee, tobacco, cotton and sugar.
On the islands that the British had captured such as Trinidad and Tobago, the Bahamas, Barbados and Jamaica, settlers quickly cleared land to create plantations.
The indigenous peoples of the islands – the Arawak and the Taino – were forced to become unpaid labourers, producing goods which, when shipped to European markets, made the plantation owners massive profits.
They were treated with extreme violence by their invaders – and had no resistance to European diseases like smallpox and flu.
As their numbers declined, the plantation owners needed a new source of labour.
The solution they found was to ship captured West Africans to the islands, creating a new workforce of enslaved people.
The cost to the enslaved African workforce was immeasurable.
The people transported to the Caribbean in chains were subject to brutal violence.
Working conditions were so hard that the plantations became mass graveyards for hundreds of thousands of African men, women and children.
As the plantations expanded to occupy all fertile land, the island’s natural ecosystems were destroyed.
But Britain reaped huge benefits…
It wasn’t just the plantation owners who became wealthy.
Cities such as Liverpool and Bristol experienced an economic boom from their part in the slave trade.
Dundee’s linen industry reaped huge profits from exporting garments to clothe enslaved workers and Glasgow was a hub for the European tobacco trade.
75% of sugar production went through London, before being sent on to global markets, making merchants rich.
The British government took its share of the profits in custom duties.
This income fundamentally changed the nation’s finances, and allowed the Treasury to spend vast sums enlarging the Royal Navy – securing Britain’s place as a dominant colonial power all over the world.
Britain’s banks became the richest in the world, with Lloyds of London profiting from insuring the ships that serviced the slave trade routes. Many of those profits were reinvested into new industries – laying the foundations for the Industrial Revolution.
Slavery and sugar changed the world. The trade had a devastating impact on parts of Africa while giving Britain a strong economic future. And it left the Caribbean islands stuck with unstable economies - dependent on the global market price of sugar.
Cho cudromach 's a bha barran planntachais, gu h-àraidh siùcar
- Bha a' chuid bu mhotha de shiùcar na Roinn Eòrpa a' tighinn às a' Charibbean
- Bha an iarraidh mhòr air siùcar a' ciallachadh prothaidean mòra
- Bha feum air mòran luchd-obrach airson siùcar a dhèanamh
- Bha Afraganaich fo thràilleachd nan luchd-obrach nach robh cosgail dha na planntachasan
Bha lionn de shiùcar amh air a phròiseasadh ann am muilnean airson bathar le luach mòr a dhèanamh mar siùcar fìnichte agus ruma. Bha am bathar sin a' dol air ais dhan Roinn Eòrpa air bàtaichean airson a reic.
Am measg nam puirt ann am Breatainn a bha an sàs gu mòr ann am malairt an t-siùcair bha:
- Lunnainn
- Bristol
- Liverpool
Faigh fiosrachadh nas mionaidiche air cho cudromach 's a bha barran planntachais, gu h-àraidh siùcar.
Buaidh muinntir Bhreatainn anns a' Charibbean
Chruthaich Breatainn colonaidhean ann an Ameireaga a Tuath agus anns a' Charibbean anns a' chiad leth dhe na 1600an.
- Chaidh barran luachmhor mar cotan, tombaca agus cofaidh a chur anns na tìrean sin.
- Bha luchd-obrach Afraganach fo thràilleachd air an cleachdadh airson na barran a bhuain.
Mun àm a thàinig na 1700an, b' e siùcar am prìomh bhàrr a bha ga chur anns a' Charibbean. Bha Afraganaich fo thràilleachd ag obrachadh nam planntachasan siùcair.
- Chaidh 12 millean Afraganach fo thràilleachd a thoirt dhan t-Saoghal Ùr.
- Chaidh trì millean Afraganach fo thràilleachd a ghiùlan air bàtaichean tràilleachd Breatannach.
Dh'fhàs a' mhalairt ann an Afraganaich fo thràilleachd riatanach do dh'eaconamaidh Bhreatainn.
- Mun àm a thàinig 1800, bha 60% de mhalairt Bhreatainn a' dol a dh'Afraga agus a dh'Ameireaga a Tuath agus Deas.
Ri linn a' mhalairt ann an Afraganaich fo thràilleachd, dh'fhàs an Cabhlach Rìoghail agus cabhlach chatharra nam marsantan ann am Breatainn.
Faigh fiosrachadh nas mionaidiche air buaidh muinntir Bhreatainn anns a' Charibbean.
Buaidh malairt a' Charibbean air eaconamaidh Bhreatainn
Fhuair eaconamaidh Bhreatainn buannachd bho cholonaidhean a' Charibbean agus a' phàirt a bh' aca anns a' mhalairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd:
- Bha luchd-obrach fo thràilleachd a' dèanamh nan stuthan amh a leig le factaraidhean Bhreatainn fàs.
- Bha margaidean mòra thall thairis airson bathar bho fhactaraidhean Bhreatainn.
- Rinn malairt ann an Afraganaich fo thràilleachd na marsantan beairteach.
- Bha bancaichean Bhreatainn a' toirt iasadan agus àrachas do mharsantan a bha an sàs anns a' mhalairt ann an daoine fo thràilleachd.
- Rinn malairt ann am bathar a rinn Afraganaich fo thràilleachd beairteas do phuirt agus do bhailtean Bhreatainn.
- Dh'fhàs puirt mar Glaschu, Liverpool agus Bristol bho bhith nam bailtean puirt bheaga gu bhith nam mòr-bhailtean air sgàth 's na malairt ann an daoine fo thràilleachd.
- Dh'fhàs gnìomhachasan leithid togail-bhàtaichean ri linn barrachd iarrtais airson bàtaichean a bhith a' malairt bathair a' buntainn ris a' mhalairt ann an daoine fo thràilleachd.
Thàinig marsantan Breatannach agus luchd-seilbh phlanntachasan anns a' Charibbean còmhla agus stèidhich iad buidhnean lobaidh gus tagradh a dhèanamh ri Pàrlamaid na RA airson na h-ùidhean gnothachais aca a dhìon agus a' mhalairt ann an Afraganaich fo thràilleachd a dhìon.
Faigh fiosrachadh nas mionaidiche air buaidh malairt a' Charibbean air eaconamaidh Bhreatainn.
Droch bhuaidh air leasachadh eileanan a' Charibbean
Rinn a' mhalairt ann an Afraganaich fo thràilleachd milleadh maireannach air eileanan a' Charibbean:
Atharrachadh air daoine anns a' Charibbean:
- Cha mhòr nach deach tùsanaich Arawak agus Taino Ameireaga agus an cultar aca à bith.
- Thuinich Eòrpaich anns a' Charibbean agus spàrr iad an cultar air na h-eileanan.
- Thug imrich mhòr a chaidh a sparradh air Afraganaich fo thràilleachd tuilleadh atharrachaidh air cultar a' Charibbean.
Milleadh àrainneachdail:
- Rinn planntachasan aon-bhàrr sgrios air àrainnean agus àrainneachd a' Charibbean.
Milleadh eaconamach:
- Bha ceannas aon-bhàrr a' ciallachadh sgrios eaconamach nan tuiteadh a' phrìs no nam biodh nas lugha iarraidh air a' bhàrr.
- Chaidh sluagh dubh a chumail ann an obraichean air bheag sgilean, air tuarastal beag air tuathanasan fiù 's an dèidh dhan mhalairt ann an daoine fo thràilleachd crìochnachadh.
Milleadh poilitigeach:
- Lean Còdan Tràilleachd a bha air an dealbh airson àireamh-sluaigh na bu mhotha de dhaoine Afraganach a chumail sìos às dèidh do thràilleachd crìochnachadh.
- Dh'fhuirich iomadh eilean anns a' Charibbean fo smachd Eòrpach às dèidh dhan mhalairt ann an daoine fo thràilleachd crìochnachadh.
Faigh fiosrachadh nas mionaidiche air droch bhuaidh na malairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd air leasachadh eileanan a' Charibbean.
More on A' mhalairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd
Find out more by working through a topic
