Tar-shealladh air na thachair dha na daoine glacte agus oidhirpean nan Afraganaich fo thràilleachd an saorsa fhaighinn

Part ofEachdraidhA' mhalairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd

Tar-shealladh air na thachair dha daoine glacte agus oidhirpean saorsa

'S e na thachair dha na daoine glacte agus oidhirpean nan Afraganach fo thràilleachd an saorsa fhaighinn an treas earrann dhen topaig A’ mhalairt ann an daoine Afraganach fo thràilleachd (1770-1807) ann an Eachdraidh Nàiseanta 5.

Tha e a' gabhail a-steach:

  • cor-beatha agus cor-obrach air na planntachasan
  • a' dèiligeadh ri Afraganaich fo thràilleachd le ainneart
  • seòrsaichean eile de dh'obair thràilleachd ann an eileanan a' Charibbean
  • oidhirpean Afraganaich fo thràilleachd air an saorsa fhaighinn
  • eagal ro oidhirpean Afraganaich fo thràilleachd air an saorsa fhaighinn

Thoir sùil tron tar-shealladh seo airson iùl luath dha na h-earrannan sin, no airson ath-sgrùdadh air na dh'ionnsaich thu mar-thà.

Cliog air na ceangalan agus faigh fiosrachadh nas mionaidiche air gach earrann.

Back to top

Bhidio - Beatha agus aghaidheachd air planntachasan

Coimhead a' bhidio seo agus faigh a-mach mun obair agus mun chor obrach a bha aig Afraganaich fo thràilleachd air planntachasan, agus mar a chuir iad an aghaidh a bhith fo dhaorsa.

Faigh a-mach mu bheatha Afraganaich fo thràilleachd air planntachasan, agus mar a chuir iad an aghaidh a bhith fo dhaorsa.

Back to top

Obair agus cor-obrach air na planntachasan

Bha obair anns na h-achaidhean air planntachasan siùcair air a sparradh air a' mhòr-chuid de dhaoine fo thràilleachd anns a' Charibbean:

  • bha daoine fo thràilleachd air an cur air dòigh ann an còmhlain obrach:
    • bha fir agus mnathan a bha fiot agus làidir a' dèanamh na h-obair a bu chruaidhe a' cladhach, a' cur agus a' buain na cuilc shiùcair
    • bhiodh inbhich nach robh cho comasach a' cur innear air na cuilcean, agus a' cruinneachadh nan cuilcean a bha air am buain
    • bhiodh clann agus daoine nas sine a' glanadh luibhean às an talamh agus a' toirt biadh chun an luchd-obrach eile

Bhiodh iad tric ag obrachadh uairean fada, uaireannan bho mhoch gu dubhsia latha san t-seachdain.

Bhiodh ceannairean dhaoine fo thràilleachd, a bha iad fhèin fo thràilleachd, a' cumail sùil air na còmhlain obrach.

Bha ceannairean geala os an cionn – bhiodh iad a' cumail smachd brùideil, cruaidh orra agus a' toirt seachad pheanasan cruaidh.

Bha factaraidhean siùcair air na planntachasan far an robh cuilc shiùcair air a pronnadh agus an sùgh air a ghoil gus siùcar, ruma agus molasas a dhèanamh:

  • aig àm an fhogharaidh, bhiodh daoine fo thràilleachd ag obair sioftaichean dà uair dheug ann an teas uabhasach
  • dh'fhaodadh luchd-obrach a bhith air am pronnadh no air am marbhadh le innealan
  • dh'fhaodadh siùcar goileach do losgadh gu dona no fiù 's do mharbhadh

Bha feadhainn eile ag obair air mhuinntireas ann an dachaighean mharsantan no luchd-seilbh nam planntachasan, no a' coimhead às dèidh bheathaichean.

Ann am puirt agus ann am bailtean, bha tuilleadh dhaoine fo thràilleachd ag obair ann an taighean dhaoine geala, no bha cuid dhiubh nan luchd-obrach ionnsaichte mar saoir no goibhnean.

Peann soillseachaidh agus duilleag de sgrìobhadh le earrannan air an soillseachadh

Faigh fiosrachadh nas mionaidiche mu obair agus cor-obrach air na planntachasan.

Back to top

Cor-beatha agus mar a bhathar a' dèiligeadh ri daoine fo thràilleachd

Bha daoine fo thràilleachd air an reic aig dà sheòrsa rùp:

  • aig rùpan traidiseanta bha daoine air an reic ris an neach a dhèanadh an tairgse a b' àirde
  • aig rùpan cabhagach bhiodh luchd-seilbh phlanntachasan a' pàigheadh cìs shuidhichte agus a' dèanamh cabhag airson grèim fhaighinn air an luchd-obrach a b' fheàrr

Aon uair 's gun robh iad air an ceannach, bha daoine fo thràilleachd air am brandadh airson sealltainn 'cò bu leis' iad.

Bha mòran air an cur a champaichean seusanachaidh far an robh pianadh bodhaig is inntinn air an cleachdadh airson an spiorad a bhriseadh agus an dèanamh umhail.

Bha cor-beatha nan daoine fo thràilleachd cruaidh:

  • bha aig a' mhòr-chuid dhiubh ri an taighean fhèin a thogail bho stuthan bunasach
  • bha aca ri tòrr dhem biadh fhèin fhàs air talamh solair
  • bha iad a' faighinn cho beag 's a ghabhadh de bhiadh, glè thric gun mhathachadh riatanach ann
  • bha iad a' faighinn aon sheat de dh'aodach bunasach gach bliadhna

Mura robh iad ag obair cruaidh gu leòr, ma bha iad eas-umhail, ri aghaidheachd no nam feuchadh iad ri teiche, bha iad air am peanasachadh gu cruaidh:

  • bha daoine fo thràilleachd gun chòraichean
  • dh'fhaodadh daoine fo thràilleachd a bhith air an cuipeadh agus air an sràcadh airson adhbhar glè bheag
  • nam feuchadh iad ri teiche, dh'fhaodadh gur e am bàs am peanas
Back to top

Aghaidheachd agus ar-a-mach an aghaidh a bhith fo thràilleachd

Bha Afraganaich fo thràilleachd a' dèanamh ar-a-mach ann an grunn dhòighean.

  • Air bòrd bhàtaichean tràilleachd
  • Air planntachasan anns a' Charibbean

Air na planntachasan bha dà sheòrsa aghaidheachd ann:

  • Fulangach – mar a bhith ag obair gu slaodach
  • Gnìomhach – mar a bhith a' teiche no a' feuchainn ri sabaid

Rinn Afraganaich fo thràilleachd iomadh ar-a-mach ann an eileanan a' Charibbean:

  • A' Chiad Chogadh Maroon, 1728-1740
  • Ar-a-mach Tacky, 1760
  • Ar-a-mach Haiti, 1791-1804

Dh'fhàillig a' mhòr-chuid dhiubh air sgàth 's nach robh dòigh aca air buill-airm fhaighinn agus dìth cheannardan sgileil.

Bolgan-solais laiste
Back to top