Samplu’n systematig ac ar hap
Ystyr samplu’n systematig yw profi rhagdybiaeth trwy gymryd nifer o eitemau allan o restr hirach, a bwlch cyfartal rhyngddyn nhw, ee dewis y degfed, yr 20fed a’r 30ain ymwelydd â pharc thema. Gall hyn fod yn ddefnyddiol iawn wrth brofi cynnyrch, yn enwedig os oes rhaid dinistrio’r eitem yn ystod y prawf.
Enghraifft
Mae cwmni Megan yn cynhyrchu ffonau clyfar. Er mwyn sicrhau bod pob un o ansawdd uchel, hoffai gymryd sampl systematig o saith ffôn allan o bob 1,000 sy’n cael eu cynhyrchu. Mae Megan yn cyfrifo cyfwng y gallai ei ddefnyddio trwy rannu 1,000 â 7 a thalgrynnu i lawr i’r rhif cyfan agosaf.
1,000 ÷ 7 = 142.857143...
Felly un cyfwng y gallai ei ddefnyddio yw 142.
Gall sampl systematig Megan gychwyn gydag unrhyw rif cyn belled a bod yr un cyfwng rhwng yr holl rifau a ddaw ar ei ôl. Mae Megan yn dewis cychwyn â’r rhif 100.
Mae’n dewis y ffonau canlynol i’w profi:
100, 242, 384, 526, 668, 810, 952
Question
Er mwyn cymryd sampl systematig o wyth, allan o restr o 45 person, pa un fyddai’n gyfwng synhwyrol i’w ddefnyddio?
- 3
- 5
- 7
- 9
5
45 ÷ 8 = 5.625, neu 5 o dalgrynnu i lawr i’r rhif cyfan agosaf.
Ni fyddai cyfwng o saith neu naw yn eich galluogi i ddewis wyth eitem o’r rhestr gan y byddai’r rhifau’n mynd yn rhy fawr yn sydyn iawn: 1, 8, 15, 22, 29, 36, 43, 50 (Nid oes 50 o eitemau ar y rhestr).
Byddai sampl o dri yn gweithio ond byddai’n golygu bod mwy o rifau’n cael eu dewis o hanner cyntaf y rhestr. Sampl o bump sy’n ddelfrydol.
