Damcaniaeth tectoneg platiau – CBACDosbarthiad daeargrynfeydd a llosgfynyddoedd

Mae daeargrynfeydd ac echdoriadau folcanig yn effeithio ar bobl ym mhob rhan o’r byd. Maen nhw’n cael eu hachosi gan symudiad platiau tectonig. Gall peryglon tectonig ddinistrio adeiladau ac isadeiledd, ac achosi marwolaethau.

Part ofDaearyddiaethTirweddau a pheryglon tectonig

Dosbarthiad byd-eang daeargrynfeydd a llosgfynyddoedd

Mae daeargrynfeydd yn digwydd yn bennaf mewn rhanbarthau hir, cul ar hyd (neu ymylon platiau) o bob math, fel y gwelwn ar y map hwn.

Mae’r rhan fwyaf o ddaeargrynfeydd yn digwydd ar ffawtlinau.

Yn aml iawn, mae llosgfynyddoedd a gweithgaredd daeargrynfaol yn digwydd mewn lleoedd tebyg, mewn cylchfaoedd gweithgaredd cul, fel y gwelwn ar y map. Mae’r cylchfaoedd hyn yn cynnwys:

  • Cylch Tân y Môr Tawel o amgylch y Cefnfor Tawel
  • Cefnen Canol yr Iwerydd, cefnen canol cefnfor sy’n ymestyn ar hyd llawr Cefnfor Iwerydd
  • de Ewrop

Ond mae rhai eithriadau pwysig. Mae Ynysoedd Hawaii, sydd i gyd wedi dechrau fel llosgfynyddoedd, wedi’u ffurfio yng nghanol y Cefnfor Tawel, dros 3,200 cilometr o’r ffin plât agosaf. Mae hyn yn cael ei egluro drwy’r ddamcaniaeth 'man poeth'.

Mae’r rhan fwyaf o losgfynyddoedd i’w gweld ar ffiniau platiau.

Mae Cylch Tân y Môr Tawel i’w weld yn glir ar y map. Mae dros 450 o losgfynyddoedd byw a mud wedi’u lleoli yma. Mae’r ardal hon hefyd yn actif iawn o ran daeargrynfeydd. Mae tua 90 y cant o’r holl ddaeargrynfeydd yn digwydd yng Nghylch Tân y Môr Tawel ac o’i gwmpas.