Tarddiad y bydysawd
Creu
Yn ôl cred yr Iddewon, creodd Duw y bydysawd. Gwelir y storïau am y modd y gwnaeth hyn yn nechrau llyfr Llyfr cyntaf yr Hen Destament (y Beibl Hebraeg) sy'n disgrifio tarddiad dynoliaeth a pherthynas pobl â Duw., sef y llyfr cyntaf yn y Cyfraith neu ddysgeidiaeth. Mae modd defnyddio'r gair Torah yn yr ystyr cyfyng i olygu pum llyfr cyntaf y Beibl Hebraeg/Iddewig (Pum Llyfr Moses), a hefyd ar ystyr ehangach i gynnwys yr holl Feibl Hebraeg/Iddewig a'r Talmud..
- Yn y dechreuad - dechreuodd Duw greu.
- Y diwrnod cyntaf - crëwyd goleuni.
- Yr ail ddiwrnod - crëwyd yr awyr.
- Y trydydd diwrnod - crëwyd tir sych, moroedd, planhigion a choed.
- Y pedwerydd diwrnod - crëwyd yr Haul, y Lleuad a’r sêr.
- Y pumed diwrnod - crëwyd creaduriaid sy’n byw yn y môr a chreaduriaid sy’n hedfan.
- Y chweched diwrnod - crëwyd anifeiliaid sy’n byw ar y tir ac yn olaf, fodau dynol, a wnaed ar ddelw Duw.
- Erbyn y seithfed diwrnod, roedd Duw wedi gorffen ei waith creu a gorffwysodd, gan wneud y seithfed dydd yn ddiwrnod sanctaidd arbennig, sef y Seithfed diwrnod yr wythnos a diwrnod o orffwys i Iddewon (Shabbat yw'r cyfnod rhwng y machlud ddydd Gwener hyd fachlud ddydd Sadwrn) neu ddydd Sul i Gristnogion..
Mae’r stori’n mynd ymlaen wedyn i roi mwy o fanylion am gread bodau dynol, a gyflwynir ar ffurf dau unigolyn, Adda ac Efa.
Cafodd Adda ei wneud ‘o lwch y tir’ ac anadlodd Duw einioes i mewn iddo. Cafodd Efa ei chreu o un o asennau Adda i roi cwmni iddo. Roeddent yn byw mewn lle arbennig o’r enw Gardd Eden. Cafodd y ddau y dasg a’r cyfrifoldeb o ofalu am y lle roedd Duw wedi’i greu iddynt.
Question
Eglurwch y credoau Iddewig ynglŷn â chreu’r bydysawd.
Mae Iddewon yn credu bod Duw wedi creu’r byd a phopeth ynddo. Maen nhw’n cael y wybodaeth hon yn y bennod o’r Torah a elwir Genesis. Mae Genesis 1 yn rhoi adroddiad fesul dydd o waith Duw’n creu’r byd gan ddechrau gyda gwahanu’r goleuni a’r tywyllwch ar ddiwrnod un a gorffen gyda chreu anifeiliaid y tir a bodau dynol ar ddiwrnod chwech, a Duw’n gorffwyso ar y seithfed dydd. Wedyn mae Genesis 2 yn mynd ymlaen i roi adroddiad mwy manwl am gread y bodau dynol cyntaf, Adda ac Efa. Bydd Iddewon Uniongred yn credu’r fersiwn hwn o’r creu yn union fel y mae wedi’i adrodd yn y Torah, tra bydd Iddewon Diwygiedig a Rhyddfrydol yn ei weld yn fwy fel stori gydag ystyr, ac yn credu y gall crefydd a syniadau gwyddonol am y creu fynd law yn llaw.
