Y tabl cyfnodolMetelau, anfetelau a meteloidau

Siart yw'r tabl cyfnodol sy'n dangos yr elfennau i gyd wedi'u trefnu yn ôl eu rhif atomig.

Part ofCemegAdeiledd atomig a'r tabl cyfnodol

Metelau, anfetelau a meteloidau

Wrth symud o’r chwith i’r dde ar draws , mae’r yn mynd yn llai metelig. Mae hyn yn gysylltiedig â’r cynnydd yn nifer yr ym mhlisgyn allanol yr . Mae’r atomau’n mynd yn fwy tebygol o ennill neu rannu electronau, yn hytrach na’u colli nhw, wrth ffurfio .

Metelau

Mae metelau’n tueddu i rannu tebyg. Maen nhw i gyd yn trydan a gwres da ac maen nhw i gyd yn loyw (sgleiniog wrth gael eu torri). Mae’r rhan fwyaf o fetelau fel arfer yn rhannu’r priodweddau hyn:

  • ymdoddbwynt uchel
  • caled (anodd eu crafu)
  • hydrin (gallu cael ei guro i mewn i siâp)
  • hydwyth (gallu cael ei dynnu’n wifrau)

Mae rhai eithriadau i hyn. Er enghraifft, mae mercwri yn hylif ar dymheredd ystafell. Mae’r metelau yn Grŵp 1, fel lithiwm, sodiwm a photasiwm, i gyd yn feddal.

Diferion o fercwri hylifol
Image caption,
Diferion o fercwri hylifol

Anfetelau

Mae gan anfetelau amrywiaeth o briodweddau, ond ychydig iawn ohonynt sy’n dda am ddargludo trydan. Mae graffit (un o ffurfiau carbon) yn enghraifft brin o anfetel sy’n trydan yn dda iawn.

Mae gan lawer o anfetelau ymdoddbwyntiau a berwbwyntiau isel. Pan mae anfetelau mewn cyflwr solid, maen nhw fel arfer yn frau felly alli di ddim eu curo nhw i mewn i siâp.

Meteloidau

Mae gan yr elfennau sydd rhwng y metelau a’r anfetelau yn y tabl cyfnodol briodweddau sy’n gymysgedd o briodweddau metelau ac anfetelau. Maen nhw'n cael eu galw’n meteloidau neu’n lled-fetelau. Mae’r elfennau hyn yn agos at y llinell igam-ogam sy’n gwahanu’r metelau a’r anfetelau.

Enghreifftiau o feteloidau

  • Carbon – solid pŵl, llwyd tywyll brau (priodweddau anfetelig) ond ymdoddbwynt uchel a dargludydd trydan a gwres (priodweddau metelig).
  • Silicon – solid llwyd sgleiniog, dargludydd trydanol ac ymdoddbwynt uchel (priodweddau metelig) ond brau iawn a dwysedd isel (priodweddau anfetelig).