Cyhoeddwyd yr erthygl hon ar 4 Ebrill 2022.
Mae arholiadau ac adolygu’n gallu bod yn heriol mewn pob math o ffyrdd gwahanol - ond paid â phoeni, mae tîm Meddwl ar Waith yma i dy helpu! Yn y bennod hon, mae’r tîm a’n harbenigwyr yn rhannu rhagor o gyngor adolygu.
Fideo: Tips adolygu
MANON: Mae cymaint o bethau i gofio tra’n adolygu ar gyfer TGAU, ac mae cymaint o dechnegau adolygu gwahanol hefyd, ar gyfer pob pwnc.
JACK: Ar gyfer y gwyddorau, dwi’n arfer sgwennu nodiadau, oherwydd mae’n cymhwyso uned gyfan lawr i un dudalen o ysgrifen. Dwi ddim angen mynd trwy’r llyfrau i gyd i ffeindio’r wybodaeth dwi angen.
MANON: Ar gyfer pwnc fel cerddoriaeth, dwi’n mwynhau gwrando ar y gwaith gosod a chlywed y technegau. Ond ar gyfer pwnc fel Cymraeg, dwi’n mwynhau creu mapiau meddwl gydag isdeitlau gwahanol.
JEIA: Dwi’n creu cardiau fflach ar gyfer Almaeneg. Mae’n ffordd hawdd o ddysgu geirfa newydd.
ELUNED: Dwi’n gwrando ar gerddoriaeth Ffrangeg pan dwi’n adolygu Ffrangeg achos mae’n gwneud y profiad yn fwy o hwyl.
JACK: Ar gyfer Saesneg Llên, yn enwedig Of Mice and Men, rhaid i mi ysgrifennu cerdyn fflach yr un ar gyfer y prif gymeriadau a’r prif themâu, efo sawl dyfyniad arnyn nhw. Os fyswn i’n gallu, byswn i’n defnyddio dyfyniadau sy’n gallu cael eu defnyddio wedyn, ar gyfer sawl cymeriad a sawl thema – mae ‘na lai i’w gofio wedyn.
ELUNED: Mae cardiau fflach yn grêt ar gyfer geirfa a dyddiadau.
JAC: Y cyngor dwi wedi derbyn sydd wedi helpu fi i yw deffro’n ddigon cynnar a dechrau adolygu’n syth. Wrth i’r dydd fynd yn ei flaen chi’n ffeindio mwy a mwy o esgusodion i beidio dechrau o gwbl. Y peth gorau i’w wneud yw dechrau’n syth a deffro’n ddigon cynnar.
STEFFAN: Unwaith bod gen ti’n nodiadau, rho nhw mewn un ffeil penodol lle mae popeth gyda’i gilydd.
MANON: Mae ysgrifennu nodiadau mewn peniau lliwgar yn help enfawr. Dwi’n joio edrych ar fy ffeiliau i oherwydd bod nhw bob lliw o’r enfys.
JAC: Mae esbonio gwaith i ffrind a gweithio gyda rhywun arall yn ffordd dda o gael y wybodaeth i sticio yn fy mhen i.
ELUNED: Pan ti’n gwylio ffilm wrth ymlacio, ceisia wylio ffilm sy’n ymwneud â’r pwnc, fel bo chi’n adolygu wrth gael hwyl. Mae hefyd yn rhoi delwedd weledol yn eich pen, sy’n helpu mewn arholiad.
MANON: Un dechneg dwi’n gweld sy’n fuddiol iawn yw rhoi Post-its at gwpwrdd bisgedi’r tŷ.
JEIA: Mae gweithio efo ffrind yn ffordd dda o adolygu ar gyfer arholiad llafar. Mae’n dda i ymarfer pwyntiau dy hun ac i glywed rhai eraill hefyd.
STEFFAN: Dwi’n tueddu i recordio fy hun yn siarad. Mae hyn yn ddefnyddiol iawn. Dwi’n tueddu i wneud y system yma i gofio rhyw ddarn o waith penodol sydd angen cael ei ddysgu, ac mae hyn hefyd yn gweithio’n well i mi na darllen darn penodol o waith.
JACK: Mae adolygu tipyn bach am amser hirach yn gweithio lot gwell, oherwydd os dwi’n sylwi bod ‘na ryw agwedd o’r gwaith dwi ddim cweit yn deall, mae gen i ddigon o amser i ofyn i athrawon am gymorth wedyn.
Cyngor gorau’r tîm
Jac “Mae esbonio gwaith i ffrind a gweithio gyda rhywun arall yn ffordd dda o gael y wybodaeth i sticio yn fy mhen i.”
Manon “Ar gyfer pwnc fel Cerddoriaeth, dwi’n mwynhau gwrando ar y gwaith gosod a chlywed y technegau. Ond ar gyfer pwnc fel Cymraeg, dwi’n mwynhau creu mapiau meddwl gydag isdeitlau gwahanol.”
Jeia “Dwi’n creu cardiau fflach ar gyfer Almaeneg. Mae’n ffordd hawdd o ddysgu geirfa newydd.”
Eluned “Dwi’n gwrando ar gerddoriaeth Ffrangeg pan dwi’n adolygu Ffrangeg achos mae’n gwneud y profiad yn fwy o hwyl.”
Mari “Dwi'n hoff o fapiau meddwl. Maen nhw'n ffordd dda o grynhoi gwybodaeth berthnasol i un lle. Maen nhw hefyd yn hawdd i’w cofio gan mai dim ond un darn o bapur sydd.”
Steffan “Dwi’n tueddu i recordio fy hun yn siarad. Mae hyn yn ddefnyddiol iawn. Dwi’n tueddu i wneud y system yma i gofio rhyw ddarn o waith penodol sydd angen cael ei ddysgu, ac mae hyn hefyd yn gweithio’n well i mi na darllen darn penodol o waith.”
Jack “Ar gyfer Saesneg Llên, dwi’n ysgrifennu cerdyn fflach yr un ar gyfer y prif gymeriadau a’r prif themâu, efo sawl dyfyniad arnyn nhw. Os fyswn i’n gallu, byswn i’n defnyddio dyfyniadau sy’n gallu cael eu defnyddio ar gyfer sawl cymeriad a sawl thema – mae ‘na lai i’w gofio wedyn.”
Fideo: Tips adolygu - arbenigwyr
SARA: Cyn dechrau adolygu, tynna’r plwg, a diffodda bopeth.
BECA: Yfed yw un o’r pethau pwysicaf i gadw ffocws ac i leddfu blinder. A dŵr yw’r ddiod orau i’w hyfed. Gall peidio ag yfed digon o ddŵr achosi blinder, pen tost ac effeithio ar ein gallu i ganolbwyntio, sy’n hollbwysig wrth astudio ac mewn arholiad. Os chi eisiau help i gysgu, mae llaeth yn ddewis da fel diod, a bydd llaeth cynnes noson cyn arholiad yn dy helpu i gysgu.
ROB: Dosbartha dy adolygu dros gyfnod o wythnos neu wythnosau. Plis paid â gwasgu popeth mewn i un noson – mae hyn yn debygol o arwain at golli cwsg. Mae colli cwsg yn gallu arwain at straen ychwanegol.
ANGHARAD: Dysgu trwy ganu! Cofia grynhoi dy brif bwyntiau o’r thema, ac yna ceisia roi tiwn iddyn nhw! Byddi di’n gallu hymian y gân i dy hun ar ddiwrnod yr arholiad, gan gofio’r wybodaeth angenrheidiol. Mae’n dechneg dda ar gyfer hafaliadau a phatrymau mathemateg. Sticia Post-its gyda lluniau o bethau pwysig – diagramau, symiau, geirfa, a’u gludo yn y llefydd ti’n gweld fwyaf, fel tu ôl i ddrws yr ystafell ymolchi, ar gornel y drych yr ystafell ymolchi, ar wal yr ystafell wely, ar dy ffôn, unrhyw le. Mae hyn yn ddefnyddiol i ddysgwyr gweledol.
ROB: Rho wobr i dy hun am gyflawni darn o waith neu dasg.
ANGHARAD: Defnyddia luniau neu enwau anifeiliaid er mwyn cofio strwythur tasg. Tip ar gyfer cwestiwn cymharu barddoniaeth neu destunau darllen yn Gymraeg yw: cofia’r frawddeg CATH Y MWNCI. Mae llythyren gyntaf pob gair yn ymddwyn fel rhestr wirio – Cynnwys, Arddull, Thema Ymateb, Mesur, Neges, Cymharu, I Gloi. Tynna lun o gath a mwnci yn y bocs cynllunio ar flaen y papur arholiad i dy atgoffa o’r strwythur yma.
BECA: Mae ein hymennydd yn defnyddio 20% o’r holl egni sydd ei angen ar ein corff bob dydd. Mae bwyta prydau sy’n cynnwys digon o garbohydradau yn golygu y bydd y lefelau glwcos yn ein gwaed yn aros yn gyson drwy’r dydd, sy’n golygu ein bod ni’n cael digon o egni ar gyfer ein ymennydd a’n cyhyrau. Enghreifftiau da o garbohydradau yw bwydydd cyflawn - llysiau, ffrwythau, pys a ffa a chynnyrch llaeth. Felly, os wyt ti eisiau i dy ymennydd weithio’n effeithiol, bwyta garbohydradau.
ANGHARAD: Y 25/5. Penderfyna ar y dasg rwyt ti am ei gwneud, a thynna’r nodiadau at ei gilydd. Rhanna dy amser yn 25 munud o weithio a 5 munud o hoe. Gosoda amserydd ar dy ffôn neu gloc a gweithia nes iddo ganu. Ac yna, cymera 5 munud o hoe. Gwna beth bynnag rwyt ti eisiau am y 5 munud. Cicio pêl, tecstio ffrind, beth bynnag. Yna, ar ôl y 5 munud, ailgydia yn y gwaith. Mae’n naturiol cael diwrnodau da a diwrnodau gwael pan ti’n adolygu. Mae pawb yn eu cael nhw ar ryw adeg, ac os dyw pethau ddim yn mynd yn dda, paid â bod ofn cael seibiant. Cer am dro, gwna rywbeth arall, ac yna dere ‘nôl yn ffres ac yn barod i weithio.
Cyngor adolygu’r arbenigwyr
Mae mwy i adolygu na gweithio yn unig. Dyma rai syniadau gan ein harbenigwyr - y Criw Cynghori - ar sut i gadw’n iach a gwarchod dy iechyd meddwl er mwyn i ti allu gweithio’n effeithlon.
Beca “Yn ogystal â bwyta diet cytbwys i dy helpu i reoli stress, cofia gynnwys amser ar gyfer ymarfer corff wrth greu dy gynllun gwaith. Yn ogystal â rhoi cyfle i ti gamu i ffwrdd o dy waith am ychydig, mae ymarfer corff yn cynyddu lefelau’r endorffinau yn dy gorff, ac mae endorffinau’n dy helpu i deimlo’n dda.”
Rob “Paid â gweithio a gweithio. Mae ymlacio a chysgu’n rhoi cyfle i dy ymennydd gadarnhau beth rwyt ti wedi ei ddysgu, felly mae noson dda o gwsg yn gallu bod yr un mor dda â diwrnod da o waith!”
Angharad “Weithiau mae’n anodd gwybod ble i ddechrau adolygu ac mae poeni am hynny’n gallu achosi straen. Os nad oes gen ti syniad ble i ddechrau, gofynna i dy athro am gymorth i adnabod unrhyw fannau gwan, neu brif bwyntiau adolygu’r arholiad. Byddan nhw’n medru rhoi canllawiau a strwythur i ti eu dilyn. Unwaith bydd gen ti gynllun, byddi di’n teimlo cymaint gwell.“
Sara ”Os wyt ti'n cael trafferth ysgogi dy hun, gwna'r dasg gyntaf yn un o'r rhai mwyaf diddorol neu bleserus.”
Beth yw Meddwl ar Waith?
Cyfres o ffilmiau i dy gefnogi di yn ystod cyfnod dy arholiadau TGAU yw Meddwl ar Waith. Mae’r bobl ifanc sy’n cyfrannu at y ffilmiau naill ai - fel ti - ar fin sefyll eu harholiadau neu wedi eu sefyll nhw’n barod. Mae’r tîm yn dod o bob rhan o Gymru ac er bod profiad pawb yn wahanol, mae un peth ganddyn nhw’n gyffredin - llwyth o gyngor da, tips a phrofiadau defnyddiol i’w rhannu gyda ti.
Yn y gyfres hon, byddwn hefyd yn clywed gan arbenigwyr, fel yr arbenigwr cof, Dr Rob Hughes fydd yn rhannu tips ar sut i gofio pethau. Bydd Dr Rob a gweddill y Criw Cynghori’n rhannu llwyth o gyngor gwych, gan gynnwys eu tips adolygu a chyngor ar sut i aros yn bositif.
Os wyt ti angen cefnogaeth
Os wyt ti’n poeni am bethau, cofia ddweud wrth rywun. Siarada gyda ffrind, rhiant, gwarchodwr, athro neu oedolyn rwyt ti’n ymddiried ynddyn nhw. Os yw dy iechyd meddwl yn dioddef, mae mynd i weld dy feddyg teulu’n le da i ddechrau. Gall dy feddyg ddweud wrthot ti pa gefnogaeth sydd ar gael, rhoi cyngor ar driniaethau gwahanol a chynnig apwyntiadau rheolaidd i weld sut mae pethau’n mynd.
Os wyt ti angen cefnogaeth yn y fan a’r lle, cysyllta gyda Childline, ble cei di siarad gyda chwnselydd. Mae’r llinellau ffôn ar agor 24 awr y dydd, saith diwrnod yr wythnos.
Mae rhagor o wybodaeth ddefnyddiol ar BBC Action Line (Cynnwys Saesneg).
Rhagor o gynnwys
Adolygu: Sut i gofio pethau
Cyngor gan bobl ifanc ar sut i gofio a phrosesu gwybodaeth.
Adolygu: Tips gan arbenigwr
Cyngor gan arbenigwr ar sut i gofio a phrosesu gwybodaeth.
Arholiadau ac asesiadau
Mae ein tîm ifanc yn trafod ac yn rhannu eu tips nhw ar gyfer paratoi ar gyfer arholiadau ac asesiadau.
