İrana hücumlar: "Zərbələr təşviş doğursa da, bəziləri üçün bu bir rahatlıq anıdır"

Yerli vaxtla təxminən 09:40-da (06:10 GMT) bir neçə şəhərdə yaşayan iranlılar güclü partlayış səsləri eşitdiklərini bildiriblər.

Sosial mediada yayılan videolarda partlayış yerlərinin yaxınlığında təşviş içində qaçan insanlar görünür, arxa planda isə qışqırıqlar və ağlama səsləri eşidilir.

Amma, BBC Farsca-ya görə, eyni zamanda, dini hakimiyyətin devrilməsinin yalnız hərbi müdaxilə ilə mümkün olduğuna inananlar arasında bir rahatlıq, hətta bayram əhvali-ruhiyyəsi də var.

Bazar günü iranlılar 36 ildən çox İrana rəhbərlik edən Ali Lider Əli Xameneinin bir gün əvvəlki ABŞ və İsrail hücumlarında öldürüldüyü xəbəri ilə oyanıblar.

Onun ölümü barədə ilk məlumatı İsrail Baş naziri Netanyahu və ABŞ Prezidenti Donald Tramp verib, daha sonra bunu İran dövlət mediası təsdiqləyib.

"İnanmıram. Elə bil, sənə o qədər yaxşı bir xəbər verirlər ki, nə edəcəyini bilmirsən," – paytaxt Tehran sakinlərindən biri BBC Farscaya danışıb.

"Bütün gecəni yata bilməmişəm, Xameneisiz ilk günün başlamasını gözləyirəm. Düşünürəm ki, Yaxın Şərq daha yaxşı bir yerə çevrilib. Hətta dünya da indi daha yaxşı bir yerə çevrilib".

Başqaları da şad-xürrəmdir. Bir videoda bir qadın aydın bir rahatlıqla danışır və deyir ki, Ayətullah Xameneinin iqamətgahı vurulub.

Başqa bir videoda məktəbdəki yeniyetmələr rəqs edir və zərbələrin endirildiyini tərənnüm edərək "Mən Trampı sevirəm" deyirlər.

Bir çox insanlar ABŞ-ın mümkün hücumunu gözləyirdilər.

Cümə gecəsindən bəri benzin stansiyalarında uzun növbələr yaranıb və paytaxt Tehran sakinlərinin çoxu, daha təhlükəsiz olduğuna inandıqları Xəzər dənizi yaxınlığındakı şimal bölgələrinə doğru şəhəri tərk etməyə başlayıb.

Hücumlar başlayandan bəri İran demək olar ki, tam internet qapanması altında olduğundan, ölkə daxilində kimsə ilə əlaqə saxlamaq çətin olub.

Bəzi insanlar müvəqqəti olaraq SpaceX-in Starlink peyk interneti və virtual özəl şəbəkələr kimi üsullardan istifadə edərək internetə daxil ola biliblər və yenidən bunu edə biləcəkləri gözlənilir.

Lakin BBC, Tehrandakı vəziyyətlə bağlı danışan bir neçə hakimiyyət tərəfdarı şəxsə çata bilib.

"Çox partlayış səsləri eşitdik. Mən Tehranın mərkəzində yaşayıram", - onlardan biri BBC Newshour-a deyib.

"Bu, ABŞ və İsrail şəhəri hücum etməyə başlayana qədər adi bir gün idi. Uşaqlarımız səhər məktəbə getmişdilər. Biz də uşaqları götürməli olduq".

Başqa biri BBC Weekend proqramına bildirib ki, şəhərin şimalındakı ofisindən səhərin erkən saatlarında döyüş təyyarələrinin və iki partlayışın səsini eşidib. Hava gərgin idi və sanki müharibə əhval-ruhiyyəsi hökm sürürdü.

O deyib ki, insanlar alış-veriş edir və konservləşdirilmiş ərzaq məhsulları alırdılar.

Bir sakin BBC Farscaya Starlink vasitəsilə bildirib ki, İranın Ali Lideri Əli Xameneinin İdarəçilik Evinin kompleksinə aparan küçələrdə güclü təhlükəsizlik nəzarəti var idi.

"Uşaqlarımıza baxın"

Qapanmadan əvvəl, bəzi insanlar hava hücumlarında öldürülmə ehtimalına qarşı sosial mediada mesajlar paylaşmışdılar.

"Əgər mən ölsəm, unutmayın ki, biz də varıq – hər hansı hərbi hücuma qarşı çıxanlar, ölənlər siyahısında yalnız bir rəqəm olacaq olanlar," - bir iranlı sosial mediada yazıb.

Başqa biri yazıb: "Bu müharibəyə səbəb olan İslam diktaturasına lənət. Biz artıq üç müharibəyə dözdü".

Bəzi paylaşımlar əlaqə çətinliyi və konfliktin içində qalan uşaqlar üçün qorxunu göstərir: "İnternet demək olar ki, bağlıdır... Əgər şəbəkə tamamilə kəsilərsə, bilin ki, biz heç bir lider üçün əsgər deyilik, həm də təsadüfi zərər deyilik", - başqa bir istifadəçi bildirib.

"Biz insanıq və yaşamaq haqqımız var. Gələcəyimizi demokratik edin, fərdlərin asılısı etməyin".

Başqa bir istifadəçi yazıb: "Vəd verin ki, əgər bizə bir şey olarsa, uşaqlarımıza baxacaqsınız və onlara çox, çox mehriban olacaqsınız. Onlara deyin ki, biz əlimizdən gələni etdik – səssiz yürüşlərdə iştirak etdik, səs verdik, bir neçə növbədə işlədik, böyük əzablara dözdük".

BBC Farscaya görə, müasir tarixdə ən qanlı mülki əhaliyə qarşı təzyiqlərdən biri kimi təsvir olunan hadisələri yaşamış bir çox iranlı indi hakimiyyət dəyişikliyini alqışlayır: hətta bu, hərbi müdaxilə və yüksək vəzifəli rəsmilərin öldürülməsi ilə olsa belə.

Lakin başqaları qorxur ki, yalnız hava zərbələri rejimin çökməsinə səbəb olmaya bilər.

Onlar narahatdırlar ki, rejim sağ qala bilər və bunun əvəzində öz xalqına qarşı daha amansız davranmağa başlaya bilər.

Bir aydan çox əvvəlki etirazlar zamanı, minlərlə insan öldürülərkən, ABŞ Prezidenti Donald Trump iranlıları etirazları davam etdirməyə təşviq etmiş və yardımın gələcəyinə söz vermişdi.

İndi bəzi iranlılar "Yardım gəlib" məzmunlu SMS-lər aldıqlarını bildirirlər: insanları evdə qalmağa təşviq edən və rejim qüvvələrini silahları yerə qoymağa çağıran mesajlar.

Lakin əgər zərbələrdə mülki şəxslər öldürülərsə, ictimai əhval kəskin dəyişə bilər; bir çox iranlı dövlət mediasının qızlar məktəbinə edilən İsrail zərbəsi nəticəsində onlarla insanın öldüyünü bildirməsindən sonra qəzəbini ifadə edib.

İranda hərbi müdaxiləyə qarşı olan xaricdə yaşayan bir iranlı bildirib: "Bu müharibənin ilk qurbanları Minabda raket hücumuna məruz qalan 40 qızdır. Bu sizin alqışladığınız müharibədir?"

Lakin iran rejiminə dərin inamsızlıq bir çox insan üçün rəsmi hesabatları qəbul etməyi çətinləşdirir və bəzi iranlılar hücumun birbaşa rejimin günahı olduğunu iddia ediblər.

Bir istifadəçi yazıb: "Rejim məktəbləri birbaşa hədəf almasa belə, Minabda uşaqların ölümü İslam Respublikasının məsuliyyətidir.

"İnsanların sığınacaqları yoxdur, internet kəsilib, telefon xətləri işləmir və uşaqları məktəbdən uzaq tutmaq üçün xəbərdarlıq edilməyib. Bu şəraitdə minimum tələb evdə qalmaq olmalıdır".