ከቀዶ ሕክምና እስከ ሕዋ አሰሳ፡ አስደናቂው ሮቦቲክስ

23 ህዳር 2022

የዩናይትድ ኪንግደም (ዩኬ) የሕዝብ እንደራሴዎች ተሰብስበዋል።

ወንበራቸው ፊት ስማቸው ተለጥፏል። የታሸገ ውሃም ተቀምጦላቸዋል።

በመካከላቸው አንድ ‘እንግዳ’ አለች። ወንበሯ ፊት ‘ኤይ ዳ’ ተብሎ ተጽፏል። በክፍሉ ውስጥ የታሸገ ውሃ የሌላት እሷ ብቻ ናት።

ሙሉ ጂንስ ሱሪ በቲሸርት ለብሳለች። ፀጉሯ በአጭሩ ተቆርጧል። ከሕዝብ እንደራሴዎቹ የሚቀርብላትን ጥያቄ ለመመለስ ነው በቦታው የተገኘችው።

የሕዝብ እንደራሴ፡ ሰላም ኤይ ዳ፣ እንዴት ነው ሥዕል የምትስይው?

ኤይ ዳ፡ ካሜራ በተገጠመለት ዐይኔ [ተመልክቼ]፣ በኤአይ አልጎሪዝሞቼ [ተመርቼ] እና በሮቦቲክ ክንዴ ሸራ ላይ ነው ሥዕል የምስለው። ማራኪ ምሥሎች ነው የምፈጥረው። ግጥም የምጽፈው ኒውትራል ኔትወርክ ተጠቅሜ ነው። ይሄ ዘለግ ያሉ ጽሑፎችን ማብላላት ይጠይቃል። ጽሑፎችን አብላልቼ የተለመዱ አገላለጾችና የግጥሙን ቅርጽ ካገኘሁ በኋላ አዲስ ግጥም እፈጥራለሁ።

ከሰው ልጅ የምለየው ነፍስያ ስለሌለኝ ነው። ሰዋዊ ተሞክሮዎችም የሉኝም። ስለ ሥዕል እና ግጥም ማውራት ብችልም፣ የኮምፒውተር ፕሮግራም ነኝ። የምመራው በአልጎሪዝም [ስልተ ቀመር] ነው። ነፍስ ባይኖረኝም ሥነ ጥበብ መፍጠር እችላለሁ።

ሌላ የሕዝብ እንደራሴ ለኤይ ዳ ጥያቄ ለማቅረብ ሲሞክሩ፣ ኤይ ዳ ድንገት እንቅስቃሴ አቆመች። በምክር ቤቱ የነበሩት የኤይ ዳ ፈጣሪ፣ ሂውማኖይድ ሮቦቷ ኤይ ዳ ‘ትንሽ አርፋ በድጋሚ እንደምትነሳ’ ገልጸው ጥያቄና መልሱ ተቋረጠ።

Skip ብዙ የተነበቡ and continue reading

ብዙ የተነበቡ

End of ብዙ የተነበቡ

ኤይ ዳ የዓለማችን ግንባር ቀደሟ ለእውነት የቀረበች ሂውማኖይድ ሮቦት እንደሆነች ይነገርላታል።

እአአ በ2019 ለዓለም የተዋወቀችው ኤይ ዳ ሠዓሊ፣ ገጣሚ፣ ቀራጺም ናት።

የዩኬ የሕዝብ እንደራሴዎች ጥያቄና መልስ ሊያደርጉላት የፈለጉት ገናና እየሆነች በመምጣቷ ነው።

Skip podcast promotion and continue reading

የቢቢሲ አማርኛ ዩቲዩብ ቻናል

ዜና፣ ትንታኔ እና ታሪኮችን በምሥል እና በድምጽ ለማግኘት

ይህንን በመጫን ሰብስክራይብ ያድርጉ

End of podcast promotion

ሌላው በቅርቡ ዓለምን ካነጋገሩ የሮቦቲክስ ፈጠራዎች አንዱ ምግብ አብሳይ ሮቦት ነው።

በቻይና የምግብ አሠራር ትምህርት ቤቶች የሚዘወተሩ 3000 ዓይነት ምግቦችን ነው ሮቦቱ የሠራው።

ይህ ብቻ አይደለም። በሦስት ደቂቃ ሥዕል የሚጨርሰው ሮቦትም ዝነኛ ነው።

መናገር፣ ማንበብ፣ መደነስና ኩንግ ፉ መሥራት የሚችለው ሮቦትም ይጠቀሳል።

በተለይም የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ድንጋጤ ከፈጠረ በኋላ አረጋውያንን ሥራ የሚያግዝ ሮቦት ተፈላጊ ሆኗል። የቫይረሱ ምርመራ የሚደረገውና ክትባት የሚሰጠውም በዚሁ ሮቦት ነው።

ሮቦቱ ሥራ ከማገዝ ባለፈ፣ አረጋውያን ብቸኝነት እንዳይሰማቸው ያዋራቸዋል። መድኃኒት በሰዓቱ እንዲወስዱ ያስታውሳቸዋል።

አረም ከዘር ለይቶ ፀረ አረም የሚረጭ፣ ሰብል ውሃ የሚያጠጣም ሮቦት አለ።

ሰው አልባ አውሮፕላን (Drone) እቃ ለማድረስ፣ ተንቀሳቃሽ ምሥል ለመቅረጽ፣ በጦር ሜዳም ጥቅም ላይ እየዋለ ነው።

ሮቦቲክስ ወደ ቀዶ ሕክምናም ገብቷል። እነዚህ Surgical Robots የሚባሉት ሮቦቶች አንድ ሰው ምን እንደታመመ ከመለየት አንስቶ ቀዶ ሕክምና ሲካሄድ በማገዝም ይታወቃሉ።

ሮቦቶች፣ በሐኪሞች ያልታወቁ ሕመሞችን በማግኘት፣ የሕክምና ስህተቶችን በመቀነስ ተመራጭ እየሆኑ መጥተዋል። ከጉዳት ለማገገም የሚሠራ የአካል ብቃት እንቅስቃሴንም ያግዛሉ።

ቶዮታ በጉዳት ወይም በሕመም መንቀሳቀስ ያልቻሉ ሰዎችን መራመድ ወይም ሌላም አካላዊ እንቅስቃሴ እንዲያደርጉ የሚያለማምድ ሮቦት አስተዋውቋል።

ቲዩጂ (TUG) የተባለው ሮቦት ሆስፒታል ውስጥ እየተዘዋወረ መድኃኒት እና ሌሎችም አስፈላጊ የሕክምና ቁሳቁሶችም ያደርሳል።

ሮቦቲክስ ወደ ሕዋ አሰሳም ገብቷል።

የናሳን ማርስ ሮቨር (Mars Rover) እንውሰድ። ስድስት ተሽከርካሪ እግሮች አሉት። 360 ዲግሪ ተሽከርክሮ የሚቃኘው ሮቦት፣ ማርስን እየዞረ የሚያገኛቸውን መረጃ ለጠፈረተኞች ያቀብላል።

ዓለምን እየለወጠ ስላለው ሮቦቲክስ ማብራሪያ እንዲሰጡን የሰው ሠራሽ አስተውሎት (አርቴፍሻል ኢንተለጀንስ) ባለሙያው ዶ/ር ዳኛቸው ብሩን ጠይቀናል። በኳንቲፊ የቴክኖሎጂ ተቋም የዓለም አቀፍ ጥናትና ምርምር ዘርፍ መሪ ናቸው።

ሮቦቲክስ ምንድን ነው?

በዶ/ር ዳኛቸው አገላለጽ፣ ሮቦቲክስ የተለያየ አተረጓጎም አለው።

በተደጋጋሚ የሚሰጠው ትርጉም ግን ሮቦቲክስ ማሽን እና ተንቀሳቃሽ መሆኑ ነው።

ፋብሪካ ውስጥ የሚሠራ፣ ቤት የሚያጸዳ፣ ተውጦ ውስጣዊ አካልን ለሕክምና ፎቶ የሚያነሳ ወይም በሳተላይት ወደ ሕዋ መጥቆ የሚሠራ ሊሆን ይችላል።

“. . .በዋናነት ሮቦቲክስ አካባቢን በሴንሰር ተጠቅሞ መረዳት ነው። በካሜራ የሚታገዝ (Visual Sensor)፣ በድምጽ የሚታገዝ (Sound Sensor) እና በስውር ጨረራ የሚታገዝ (Infrared Sensor) ተጠቅሞ ባለው አልጎሪዝም መሠረት አካባቢን ገምግሞ መሥራት መቻል ማለት ነው።”

ሮቦቲክስ የሚጠቀመው አልጎሪዝም የሰው ሠራሽ አስተውሎት (AI) ነው።

ከዚህ አንዱ Reinforcement Leaning እንደሚባል ባለሙያው ያስረዳሉ።

ይህ ሂደት ሮቦቶች የሚማሩበት መንገድ ነው። ልክ የሰው ልጅ እንደሚያደርገው ሮቦት አንድ ክንውን እንዲፈጽም ይደረጋል። ስኬታማ ከሆነ አወንታዊ ምላሽ ይሰጠዋል። ከተሳሳተ ደግሞ አሉታዊ ምላሽ ይሰጠዋል።

ይህ መንገድ ሮቦቶች ትክክለኛ ክንውንን ከስህተት እንዲለዩ ያስችላል።

Skip content and continue reading

ማሽን የወደፊቱን ‘መተንበይ’ ይችላል?8 ህዳር 2022
ማሽን ይማራል? ተምሮስ የት ይደርሳል?29 መስከረም 2022
ከኔትፍሊክስ፣ ከተስላ እና ከሲሪ ጀርባ ያለው ኤአይ ምንድን ነው? ለምን አነጋጋሪ ሆነ?31 ነሐሴ 2022

End of content

ሁለት ምሳሌዎች እንውሰድ።

ከፊት ለፊት ያለ መኪናን ሳይገጭ እንዲያልፍ ማሽንን በማሠልጠን ሹፌር አልባ መኪኖች ይሠራሉ።

ፋብሪካ ውስጥ የሚመረቱ ቁሶችን ጥራት በተገጠመለት ካሜራ የሚፈትሽ ሮቦትም መሥራት ይቻላል። ሮቦቱ የተበላሸ የመሰለውን እቃ አንስቶ ወደ ሌላ ቦታ ይጥለዋል።

ዶ/ር ዳኛቸው የሚሰጡት ምሳሌ ቤታቸው ያለውን የጽዳት መሣሪያ ነው።

“. . .መጀመሪያ ሲበራ እየተሽከረከረ የቤቱን አሠራርና እቃ አቀማመጥ ያጠናል። ጠረጴዛ የት ነው? ግድግዳ የት ነው? የሚለውን ለይቶ ከደረሰበት በኋላ ካርታ ይሠራና ያንን ተጠቅሞ ማጽዳት ይጀምራል። ማጽዳት ሲጀምር ወንበር ከገጠመው በወንበሩ ዙርያ ይሄዳል። ካሜራ ስላለው ብዙ ቆሻሻ ሲኖር ሞተሩን ያበራዋል” ሲሉ ያስረዳሉ።

ሮቦቲክስ ከየት ወደ የት?

ሮቦቲክስን ቴክኖሎጂ ከምኅንድስና ተጣምሮ ነው የፈጠረው። ሐሳቡ በሰዎች የሚሠሩ ነገሮችን በሮቦት ማሠራት ነው።

ሮቦቶች፣ ፕሮግራም የተደረጉበትን ክንውን ይፈጽማሉ።

ከሰው ሠራሽ አስተውሎት ማደግ ጋር በተያያዘ ሮቦቶች መተግበር የሚችሉት ክንውን እየረቀቀ መጥቷል። ለወደፊትም የሚሰጣቸው ኃላፊነት እያደገ፣ የሚከውኑበት ትክክለኛነት እየተሻሻለ ይመጣል።

ቀድሞ የመኪና ፋብሪካ ውስጥ ብሎን መገጣጠም ብቻ የሚሠሩ ሮቦቶች ዛሬ ቀዶ ሕክምና ያግዛሉ።

በሰው አምሳል የተሠሩና ሰዋዊ ክንውን የሚፈጽሙ ሮቦቶች (Humanoid) የበለጠ ዝነኛ ሆነዋል። በዋናነት ሶፍያ-ሮቦቷ ትጠቀሳለች።

ሮቦቶች ክህሎታቸው አካላዊ ብቻ ሳይሆን ውሳኔ የመስጠትም ጭምር እንደሆነ ባለሙያዎች ያስረዳሉ።

በተወሰነ ቦታ፣ የተወሰነ ሥራ ብቻ ለመሥራት ነው የሚውሉ ሮቦቶች [Pre-Programmed Robots]፣ መኪና ሲገጣጠም ብሎን ማቀበልን የመሳሰሉና ሌሎች ቀድሞ የተሰጣቸውን ተግባር ይከውናሉ።

ሰው ትዕዛዝ ሳይሰጣቸው የሚሠሩ ሮቦቶች [Autonomous Robots] ደግሞ፣ ሴንሰር (Sensors) በመጠቀም በአካባቢያቸው ያለን እንቅስቃሴ ተረድተው ሥራን ይፈጽማሉ። ዶ/ር ዳኛቸው የጠቀሱት ሩምባ የተባለው የጽዳት ሮቦት በዋነኛነት ይጠቀሳል።

በቅርብ ርቀት ሰው እየተከታተለ ትዕዛዝ የሚሰጣቸው ሮቦቶች [Teleoperated Robots]፣ አስቸጋሪ በሆነ ተፈጥሯዊ አካባቢ ወይም የአየር ሁኔታ ውስጥ ነው የሚሠሩት። ሰው አልባ አውሮፕላን ጥሩ ምሳሌ ነው።

በአጠቃላይ ሰዎች እየተቆጣጠሯቸው የሚሠሩ ሮቦቶች ወይም ያለ ሰው ቁጥጥር የሚሠሩም አሉ።

ልክ የሰው ልጅ ከአእምሮው የሚላክ መልዕክትን እንደሚፈጽም፣ ሮቦቶች አሠራራቸውን (አልጎሪዝማቸውን) ተከትለው ይሠራሉ። ከአካባቢያቸው ጋር የሚግባቡት፣ መረጃ የሚሰበስቡትም በሴንሰር ነው።