Tại sao Ukraine vẫn không khuất phục và không cảm thấy sắp thất bại

Vào một đêm tối tăm và lạnh lẽo ở Donetsk, miền đông Ukraine, tấm lưới bảo vệ con đường khỏi các cuộc tấn công của drone mang chất nổ lung linh và gợn sóng dưới ánh đèn pha của chiếc Toyota Land Cruiser bọc thép khi chúng tôi lái xe qua những đường hầm kỳ lạ và siêu thực để vào và ra khỏi khu vực giao tranh ác liệt nhất ở miền đông Ukraine.

Những tấm lưới trải dài hàng dặm, được treo trên những cột gỗ cao khoảng sáu mét dọc theo hai bên và trên nóc đường.

Những chiếc xe quân sự trông như bước ra từ phim Mad Max ầm ầm chạy qua, được bao bọc trong những chiếc lồng thép và lưới riêng.

Lưới vướng vào cánh quạt của các drone tấn công, trở thành một rào cản rẻ tiền nhưng hiệu quả đáng ngạc nhiên.

Ngay cả khi những người điều khiển phía Nga kích nổ khối thuốc nổ mà các drone này mang theo, vẫn có khả năng vụ nổ sẽ không đủ gần để giết chết những người đang đi trên đường, từ xe buýt đến ô tô dân sự và các phương tiện quân sự.

Phần lớn lưới được các ngư dân châu Âu quyên góp.

Chỉ mới tuần này, chính phủ Scotland đã tuyên bố sẽ gửi thêm 280 tấn lưới đánh cá hồi sắp được tái chế.

Trước khi sử dụng, quân đội Ukraine đã cho drone đâm vào lưới để kiểm tra độ bền.

Ba chữ cái đáng sợ nhất trên chiến trường là FPV, viết tắt của "góc nhìn thứ nhất".

Drone FPV là những sát thủ đáng gờm, được cả Ukraine và Nga sử dụng.

Chúng có camera có thể truyền thông tin về cho người điều khiển tại trung tâm chỉ huy cách đó 30 hoặc 40km.

Chúng tôi đã đến thăm một vài trung tâm như vậy, ẩn trong tầng hầm của những tòa nhà đổ nát hoặc những ngôi nhà thôn quê không có gì nổi bật.

Bên trong có hàng loạt màn hình, truyền tải video và dữ liệu từ drone được phần mềm tiên tiến của quân đội Ukraine phân tích.

Camera phóng to vào những hình ảnh nhỏ bé của binh lính di chuyển quanh đống đổ nát.

Người điều khiển chỉ đạo những người lính trên mặt đất thông qua bộ đàm, mật danh và tai nghe.

Chúng tôi có thể thấy những người lính Ukraine tiến vào các tòa nhà nơi drone phát hiện ra binh lính Nga đang ẩn náu, và bước ra sau khi đã tiêu diệt họ.

Các phiên bản đầu tiên của drone được điều khiển bằng tín hiệu vô tuyến, nhưng cả hai bên đều là chuyên gia tác chiến điện tử và nhanh chóng tìm ra cách gây nhiễu.

Hiện nay, các drone chủ yếu được điều khiển bằng cáp quang, loại cáp mỏng đến mức một cuộn cáp dài 25km (mang dữ liệu và video) có thể nằm gọn trong một hộp chứa được tích hợp vào drone, có kích thước tương đương một chai thuốc tẩy cỡ lớn.

Miền Đông Ukraine từng gợi nhớ đến Mặt trận phía Tây trong Thế chiến I, với các chiến hào và hầm trú ẩn được gia cố để chống lại pháo binh và lính bắn tỉa.

Sau cuộc xâm lược toàn diện bốn năm trước, nơi đây vẫn còn mang dáng dấp một chiến trường thế kỷ 20.

Nhưng giờ đây, drone đã thay đổi hoàn toàn cách thức chiến tranh diễn ra, và quân đội trên khắp thế giới đang theo dõi sát sao, buộc phải thay đổi tư duy tác chiến.

Đường ranh giới đối đầu hẹp giữa hai bên trước đây (tiền tuyến cũ) giờ đã được mở rộng trên một vùng đất rộng lớn mà cả hai bên gọi là vùng tiêu diệt, trải dài khoảng 20km về hai phía của các vị trí tiền tuyến của hai quân đội.

Các vị trí hậu phương để xử lý hậu cần và thương vong, vốn trước đây tương đối an toàn, giờ đây cũng nguy hiểm như tiền tuyến cũ.

Bầu trời phía trên dày đặc drone giám sát, khiến việc di chuyển trở nên vô cùng nguy hiểm.

Các trang mạng xã hội đầy rẫy những video kinh hoàng được quay từ drone FPV khi lao xuống mục tiêu, đôi khi truy đuổi người giữa không gian trống trải, hoặc thậm chí xâm nhập vào các tòa nhà, luồn lách qua các phòng và cửa ra vào cho đến khi tìm thấy con mồi.

Cảnh cuối cùng thường là hình ảnh một người đàn ông kinh hoàng sắp chết.

Pháo binh và xe tăng vẫn là những vũ khí đáng gờm.

Nhưng một drone trị giá khoảng 1.000 USD, trong tay một phi công lành nghề, có thể phá hủy một chiếc xe tăng trị giá 30 triệu USD.

Tờ Wall Street Journal gần đây đưa tin rằng một nhóm nhỏ phi công drone người Ukraine đã gây ra hỗn loạn khi họ được mời đóng vai lực lượng đối kháng với lực lượng NATO trong một cuộc tập trận ở Estonia năm ngoái.

Để bắt kịp, NATO còn rất nhiều việc phải làm.

Một hậu quả lớn của bốn năm chiến tranh vừa qua là Ukraine và Nga hiện là những quốc gia có kinh nghiệm và thành thạo nhất trong việc sử dụng drone trên thế giới.

Cả hai nước đều liên tục đổi mới để dẫn đầu trong cuộc chiến drone.

Cả hai đều đã sử dụng hệ thống Starlink thuộc sở hữu của người giàu nhất thế giới, Elon Musk, cho liên lạc và định vị trên chiến trường.

Nga gần đây đã gặp phải một trở ngại khi ông Musk đồng ý tắt các thiết bị đầu cuối đăng ký tại Nga đang hoạt động bên trong Ukraine.

Đó dường như là lý do chính khiến Ukraine, với hệ thống Starlink đang hoạt động được tài trợ bởi Ba Lan, gần đây đã tái chiếm lãnh thổ ở phía nam.

Nhưng tất cả các đơn vị drone của Ukraine mà tôi gặp đều tin rằng Nga sớm muộn sẽ tìm ra cách khắc phục.

Họ tôn trọng kỹ năng của các đơn vị drone tinh nhuệ của Nga mà họ nói là mang tên Rubicon và Ngày Phán Xét.

Một sĩ quan cấp cao nói với tôi rằng người Tây Âu cần quên đi những sai lầm quân sự mà Nga đã mắc phải sau cuộc xâm lược toàn diện bốn năm trước và phân biệt giữa hàng ngàn binh sĩ Nga ở tiền tuyến thiệt mạng mỗi tháng và các đơn vị drone tinh nhuệ mà Moscow coi là một phần chủ chốt trong nỗ lực chiến tranh.

Ông nói rằng lực lượng này được quân đội Nga "trân trọng".

Trong chuyến đi Ukraine gần đây nhất, mối đe dọa từ drone khiến chúng tôi phải theo dõi sát sao dự báo thời tiết trước khi đến Donetsk, hoãn chuyến đi vào ngày trời trong xanh và chờ tuyết rơi nhiều hơn.

Drone gặp khó khăn trong thời tiết xấu.

Cảm thấy yên tâm hơn một chút nhờ những tấm lưới và tuyết, chúng tôi hướng về thị trấn Slovyansk, đi qua những tàn tích đổ nát của các tòa nhà bị phá hủy trong bốn năm qua.

Slovyansk vẫn hoạt động như một thị trấn, dù không hoàn toàn như vậy. Một số quán cà phê và cửa hàng vẫn mở cửa.

Nhưng hàng ngàn cư dân đã chuyển đến những nơi an toàn hơn, và khi những người ở lại ra ngoài, nỗi sợ hãi về drone FPV của Nga khiến họ vội vã chạy trên những con phố phủ đầy băng tuyết để hoàn thành các công việc vặt rồi nhanh chóng trở về nhà, mong giữ được mạng sống.

Lưới đang được dựng lên ở trung tâm thị trấn.

Slovyansk đứng đầu danh sách các điều kiện không khoan nhượng của Tổng thống Nga Vladimir Putin để đạt được thỏa thuận ngừng bắn.

Một phần lớn cái giá ông Putin yêu cầu là Ukraine phải từ bỏ khoảng 20% ​​Donetsk mà họ vẫn đang kiểm soát, cùng với các vùng đất khác mà quân đội của ông không thể chiếm được, ở các khu vực phía nam Zaporizhzhia và Kherson.

Theo Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Mỹ đã gây áp lực buộc ông phải chấp nhận thỏa thuận, để đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào mùa hè.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng muốn ông Zelensky kêu gọi bầu cử, một yêu cầu mà ông Trump không đưa ra cho ông Putin.

Đây là bằng chứng cho thấy ông Trump muốn tuyên bố rằng ông có thể chấm dứt cuộc chiến này.

Ngay cả khi thỏa thuận ngừng bắn không kéo dài, ông Trump cũng sẽ coi đó là một chiến thắng mà ông sẽ mang vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào mùa thu năm sau.

Ông Trump cũng đang nhắm đến các thỏa thuận kinh doanh khổng lồ với Nga, điều mà không thể xảy ra cho đến khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ.

Mỹ đã nỗ lực áp đặt thời hạn cho một thỏa thuận.

Gần đây nhất, Mỹ nói với Zelensky rằng ông cần phải đồng ý với một thỏa thuận ngừng bắn trước mùa hè để ông Donald Trump có thể tập trung vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Việc Mỹ không thể ép buộc Ukraine – hay Nga – phải tuân theo ý muốn của mình cho thấy rằng ảnh hưởng của họ có giới hạn.

Bốn năm sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga, không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy một thỏa thuận ngừng bắn thực sự sẽ được ký kết.

Những mối nguy hiểm ở Donetsk

Khi tôi gặp Tổng thống Zelensky cuối tuần này ở Kyiv, ông nói với tôi rằng ông sẽ không bao giờ từ bỏ vùng đất mà Nga chưa chiếm được.

Ông nói rằng ông sẽ không bao giờ bỏ rơi người dân ở đó, và ngay cả khi ông bị cám dỗ làm vậy thì cũng không thực hiện được, vì theo tính toán của ông, trong vòng hai năm, quân đội Nga sẽ sẵn sàng và được tái trang bị, và ông Putin sẽ ra lệnh tấn công lần nữa.

Người đầu tiên chúng tôi đến thăm ở Slovyansk là Oleh Tkachenko, một mục sư trung niên vạm vỡ, người đã xây dựng một hoạt động cứu trợ đáng kinh ngạc.

Ông là một trong số ít người ngoài quân đội đi đến những khu vực nguy hiểm nhất, giao bánh mì đến các làng xa xôi mà ông tự làm trong tiệm bánh của mình, sản xuất 17.000 ổ bánh mì mỗi tuần.

Sau khi giao hàng, ông thường trở về với những cư dân đã quá mệt mỏi với cuộc sống gần tiền tuyến.

Tiệm bánh của Oleh là một ốc đảo của trật tự và sự ấm áp giữa những tàn tích lạnh giá, phủ đầy tuyết của một khu công nghiệp ở ngoại ô Slovyansk.

Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hợp Quốc đã giúp ông tái thiết lại trang trại khi ông bị buộc phải rời khỏi quê hương, nơi hiện đang bị chiếm đóng.

Ông nói với tôi rằng những nguy hiểm ở Donetsk đã gia tăng trong vài tháng qua khi chiến tranh bằng drone leo thang.

"Tình hình đã thay đổi hoàn toàn. Chỉ còn những nơi rất nguy hiểm và những nơi tương đối nguy hiểm. Không còn nơi nào an toàn ở vùng Donetsk nữa."

Tôi hỏi ông liệu Zelensky có nên nhượng bộ trước áp lực của Nga và Mỹ để hy sinh Donetsk đổi lấy một thỏa thuận ngừng bắn hay không.

Đó là câu hỏi mà tôi đã đặt ra cho tất cả mọi người tôi gặp ở Slovyansk, và câu trả lời nhận được cũng tương tự.

"Putin còn muốn gì nữa? Đây là vùng Donetsk của tôi. Tôi sinh ra ở đây. Con cái tôi sinh ra ở đây. Tôi đã xây dựng gia đình mình ở đây. Và tôi phải rời bỏ tất cả những điều đó sao? Để làm gì?"

Ông nói, không thể cho phép Putin chiếm giữ lãnh thổ không thuộc về Nga.

"Chúng ta đang phá hủy những giá trị mà thế giới này được xây dựng dựa trên đó chỉ vì ý thích nhất thời của một người. Kẻ ác không chỉ thoát khỏi sự trừng phạt mà còn được tưởng thưởng nữa sao? Tôi xin lỗi. Trên thế giới này có bao nhiêu kẻ ác như thế?"

Tại một quán cà phê, tôi gặp Oleksii Yukov.

Ông điều hành một tổ chức tên là Advis Platsdarm chuyên thu thập thi thể của những người lính tử trận từ nơi họ hy sinh, để tưởng nhớ họ, và trước khi chôn cất tử tế, tổ chức này sẽ xác định danh tính để gia đình họ có thể yên tâm hơn.

Ông Oleksii không phân biệt giữa binh lính Nga và binh lính Ukraine, nhưng điều đó không có nghĩa là ông sẵn sàng chấp nhận sự thống trị của Nga ở Donetsk.

Giống như Oleh, ông không tin vào những lời hứa của ông Putin.

"Vậy nếu một kẻ điên đến nhà bạn và nói, "Hãy giao con gái bạn cho tôi và tôi sẽ không quay lại nữa," bạn có thực sự nghĩ rằng một người như thế - kẻ hãm hiếp và cướp bóc - sẽ dừng lại không?"

"Chúng ta đều biết những kẻ điên đó là ai, phải không? Thật kinh hoàng. Phải trao đi một phần của bản thân - hoặc con cái của mình - để bị xé xác… Tôi không hiểu tại sao câu hỏi này lại được đặt ra cho người Ukraine."

Ông Oleksii cũng đã tìm thấy hài cốt của những binh sĩ thiệt mạng trong Thế chiến thứ hai ở Donbas, tên gọi được sử dụng cho Donetsk và vùng lân cận Luhansk, nơi đã hoàn toàn rơi vào tay Nga.

Ông so sánh những lời hứa của ông Putin với lời hứa của Adolf Hitler tại hội nghị Munich năm 1938.

Hitler tuyên bố rằng một phần của Tiệp Khắc được gọi là Sudetenland là yêu sách lãnh thổ cuối cùng của ông ở châu Âu.

Anh và Pháp đã chấp nhận lời nói của Hitler như một cái giá để tránh một cuộc chiến - nhưng Thế chiến vẫn bùng nổ bắt vào năm sau.

Giống như nhiều người ở khu vực này của châu Âu, ông Oleksii nhìn thấy những điểm tương đồng với quá khứ.

"Những lời hứa của Nga chẳng có giá trị gì - cũng giống như lời hứa của Hitler rằng một khi ông ta chiếm được Sudetenland thì sẽ không còn gì xảy ra nữa. Tất cả chúng ta đều thấy điều đó dẫn đến điều gì: Thế chiến thứ hai.

"Giờ đây, điều đó có thể dẫn đến Thế chiến thứ ba nếu chúng ta không dừng lại và nói với Putin rằng người dân đang sống ở đây - những người muốn sống trên đất nước của họ, trên mảnh đất của họ. Mỗi người trong số họ đều có quyền đó. Không một người Ukraine nào có quyền nói rằng chúng ta có thể cho đi bất cứ thứ gì."

Ông Oleksii tin rằng việc buộc Ukraine từ bỏ Donetsk mà không kháng cự sẽ là một sự phản bội lớn lao, tương tự như sự phản bội mà Tiệp Khắc đã phải chịu đựng ở Munich.

Cùng với người hàng xóm Kramatorsk đang bị bao vây, Slovyansk được xếp vào diện "thành phố pháo đài".

Cả hai đều được bảo vệ bởi hàng dặm hào sâu chống tăng, đầy dây thép gai và các chướng ngại vật chống tăng bằng bê tông được gọi là "răng rồng".

Các thị trấn nằm trên một dãy đồi, vùng đất cao cuối cùng trước khi mở ra khoảng 150 dặm đồng bằng, chủ yếu là đồng ruộng, trải dài đến chướng ngại vật tự nhiên tiếp theo, con sông Dnieper hùng vĩ chia đôi Ukraine từ bắc xuống nam.

Người Ukraine cho rằng nếu quân Nga tiến được đến vùng đồng bằng này thì việc ngăn chặn họ sẽ khó khăn hơn nhiều.

Sự khởi đầu

Cách đây gần bốn năm, vào đúng ngày này, tôi đã có mặt tại nhà ga chính ở Kyiv, chứng kiến ​​một cảnh tượng gợi nhớ đến quá khứ đen tối của châu Âu trong cơn gió lạnh buốt từ thảo nguyên Ukraine.

Kyiv đang chìm trong mùa đông lạnh giá buồn tẻ, khiến cảnh tượng trên sân ga trông giống một thước phim thời sự cũ, nhưng đó là năm 2022 và đang diễn ra trong thời đại kỹ thuật số đầy màu sắc.

Đó là lời cảnh báo mạnh mẽ nhất cho thấy thế giới đã thay đổi, rằng những giả định cũ về an ninh châu Âu và sự an toàn của tương lai cần phải được quên đi.

Kể từ đó, những lời cảnh báo khác đã vang lên ở Trung Đông, ở Sudan và ở Đài Loan, trong khi cuộc chiến ở Ukraine đã ươm mầm cho cuộc khủng hoảng lớn nhất trong liên minh Bắc Đại Tây Dương kể từ khi tổ chức này được thành lập vào năm 1949.

Khoảng cách vẫn còn rất lớn giữa sự cởi mở của ông Trump đối với ông Putin và quan điểm khắc nghiệt hơn nhiều về Moscow của hầu hết các thành viên châu Âu trong NATO.

Trong tuần đầu tiên của cuộc chiến, các sân ga tại nhà ga Kyiv chật kín người, chủ yếu là phụ nữ và trẻ em Ukraine, tuyệt vọng tìm cách lên tàu đi về phía tây để thoát khỏi sự tiến quân của quân đội Nga.

Tiếng pháo của Nga và tiếng súng đáp trả của quân Ukraine vang vọng khắp các con phố vắng vẻ của trung tâm thành phố, khiến mối đe dọa đối với thành phố trở nên đáng sợ và hiện thực.

Tàu đến ga cứ mỗi 15 hoặc 20 phút, nhờ sự xoay xở không ngừng của những nhà điều hành mạng lưới đường sắt Ukraine, khi họ huy động mọi đoàn tàu có thể tìm được trong các đường ray phụ và bãi tập kết toa xe.

Những người dân hoảng loạn chen chúc lên tàu, để lại những lời tạm biệt đẫm nước mắt trên sân ga với những người ở lại chiến đấu.

Vào thời điểm cao điểm của cuộc sơ tán, 50.000 người mỗi ngày đã đi qua nhà ga này.

Trong sảnh chính của nhà ga, một người lính trẻ với khẩu súng Kalashnikov đeo trên lưng đang ôm bạn gái trước khi cô lên đường về phía tây và anh trở về đơn vị.

Họ có thể là hình ảnh trên trang bìa của Norman Rockwell cho tạp chí Saturday Evening Post, tạp chí từng cổ vũ tinh thần người Mỹ sau khi họ bước vào Thế chiến thứ hai.

Ông Zelensky lập tức cho thấy mình là một nhà lãnh đạo thời chiến bẩm sinh, một người giao tiếp tài ba có khả năng tập hợp người dân.

Vào đêm đầu tiên của cuộc chiến, bác bỏ những tin đồn đã bỏ trốn, ông xuất hiện trong bộ quân phục màu xanh ô liu, tự quay video trước phủ tổng thống ở Kyiv, với các cố vấn thân cận nhất đứng phía sau.

"Tất cả chúng tôi đều ở đây, binh lính của chúng tôi ở đây, công dân của đất nước ở đây.

"Tất cả chúng tôi đều ở đây để bảo vệ nền độc lập, đất nước của chúng tôi và chúng tôi sẽ tiếp tục làm như vậy."

Những tháng đầu tiên của cuộc xâm lược toàn diện của Nga trôi qua đối với người dân Ukraine trong những làn sóng sợ hãi, quyết tâm, đau buồn và lòng yêu nước mãnh liệt.

Một số binh lính Nga tại các thị trấn mà họ chiếm đóng xung quanh Kyiv đã thực hiện các vụ thảm sát – bỏ lại xác chết nằm la liệt trên đường cao tốc, trên đường phố Bucha và trong những ngôi mộ cạn.

Chúng tôi đã nhìn thấy những thi thể sau khi Ukraine buộc quân Nga phải rút lui khỏi thủ đô Kyiv, một chiến thắng đã làm đảo lộn dự đoán của các đồng minh phương Tây rằng họ sẽ bị đánh bại trong vài tuần.

Sức mạnh bất ngờ của Ukraine đã thuyết phục Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ Joe Biden và các nhà lãnh đạo châu Âu khác gửi thêm vũ khí mạnh hơn đến Kyiv, mặc dù không bao giờ nhiều và nhanh như phía Ukraine mong muốn.

Những người Ukraine ở lại đã tình nguyện đi chiến đấu.

Những người không thể chiến đấu thì lập các xưởng sản xuất bom xăng và lưới ngụy trang.

Bốn năm trôi qua, năng lượng đó đã hao mòn.

Điều đó không có gì đáng ngạc nhiên. Chiến tranh đã nuốt chửng tất cả và bào mòn con người.

Thay vào đó là một quyết tâm sắt đá để tiếp tục, đặc biệt là trong hàng ngũ những người lính ở tiền tuyến và gia đình họ.

Ông Zelensky hồi đầu tháng này cho biết 55.000 binh sĩ Ukraine đã thiệt mạng trong bốn năm qua, thừa nhận rằng còn nhiều người khác được xếp vào diện mất tích.

Con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Có khả năng hài cốt của họ nằm rải rác đâu đó dọc theo chiến tuyến dài 800 dặm.

Việc tuyển mộ binh sỹ mới để thay thế trong "vùng tiêu diệt" đang ngày càng mở rộng trên chiến tuyến là một thách thức lớn.

Tại các thành phố và trạm kiểm soát, nam giới trong độ tuổi quân sự phải đối mặt với việc kiểm tra giấy tờ đột xuất.

Nếu họ đủ điều kiện nhập ngũ và không có giấy miễn trừ, họ có thể bị đưa đến doanh trại ngay lập tức.

Việc có đủ binh lính để tiếp tục chiến đấu là một trong những thách thức lớn nhất của Ukraine, tuy nhiên các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn người dân ở đây tin rằng Ukraine có thể tiếp tục chiến đấu, bất chấp sự tiến công của Nga trên chiến trường,

Người dân Ukraine cũng tin rằng không có lựa chọn nào khác vì Nga muốn tiêu diệt họ với tư cách một quốc gia.

Đa số cũng không tin rằng các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian sẽ mang lại một nền hòa bình lâu dài.

Nhưng dù tin rằng Ukraine không có lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục chiến đấu, việc khoác lên mình bộ quân phục và ra tiền tuyến không phải là một lựa chọn được nhiều người ưa thích.

Valeriy Puzik, một nhà văn và nhà thơ, đã tình nguyện tham gia chiến đấu và đã trải qua nhiều tháng ở tiền tuyến.

Tôi gặp anh trong một quán bar thời thượng ở Kyiv, một thế giới hoàn toàn khác biệt so với hầm trú ẩn sâu sáu mét mà anh và đồng đội đã trú ẩn ở tiền tuyến hơn 100 ngày.

Tôi hỏi anh tại sao việc tuyển quân lại khó khăn đến vậy.

"Bởi vì khi một người rời khỏi vị trí, họ không nói bất cứ điều gì tích cực. Và lời đồn thổi gây ra thiệt hại tồi tệ nhất. Bởi vì, không có gì tích cực ở đó cả. Tôi không muốn bất kỳ người bạn nào của mình phải bò vào một cái hầm và ngồi lì ở đó… Tôi may mắn sống sót. Thông thường, mọi người ngồi trong những hốc đó từ 90, 100, 160 ngày. Về cơ bản, chúng tôi phải ở đó cho đến mùa xuân."

Valeriy sống sót sau lần triển khai gần đây nhất ra tiền tuyến vì anh đã tình nguyện sơ tán hai đồng đội bị thương.

Trước khi anh kịp quay về vị trí cũ, nơi này đã bị tấn công và những người ở lại, anh nói, đã bị giết hoặc mất tích.

Anh tin rằng việc sơ tán những người bị thương đã cứu sống anh.

"Nếu không nhờ những vết thương đó, rất có thể tất cả chúng tôi đã chết ở đó rồi."

Cuộc chiến trường kỳ

Ukraine and Russia have been fighting since 2014 when President Putin ordered the occupation and annexation of Crimea on the Black Sea and then seized parts of the Donbas in the east.

On this current trip, I have seen no evidence that the war is going to end soon.

The full-scale invasion four years ago was Putin's attempt to eliminate the independence of Ukraine once and for all. He has said many times that history shows Ukraine belongs with Russia. A few days before the anniversary of the invasion President Zelensky dismissed that succinctly in a post on X: "I don't need historical shit to end this war and move to diplomacy. Because it's just a delay tactic. I read no less history books than Putin. And I learned a lot."

Zelensky has weathered a corruption scandal that forced the resignation last autumn of his chief of staff, Andrii Yermak. He has trenchant critics, and potential rivals, but still has approval ratings of which most western leaders can only dream.

Ukraine và Nga đã xung đột kể từ năm 2014 khi Tổng thống Putin ra lệnh chiếm đóng và sáp nhập Crimea trên Biển Đen, sau đó chiếm giữ một phần Donbas ở phía đông.

Trong chuyến đi hiện tại, tôi không thấy bằng chứng nào cho thấy cuộc chiến sẽ sớm kết thúc.

Cuộc xâm lược toàn diện bốn năm trước là nỗ lực của Putin nhằm xóa bỏ nền độc lập của Ukraine một lần và mãi mãi.

Ông Putin đã nhiều lần nói rằng lịch sử cho thấy Ukraine thuộc về Nga.

Vài ngày trước kỷ niệm cuộc xâm lược, Tổng thống Zelensky đã bác bỏ tuyên bố đó một cách ngắn gọn trong một bài đăng trên X: "Tôi không cần mớ lịch sử vớ vẩn để kết thúc cuộc chiến này và chuyển sang con đường ngoại giao. Bởi vì đó chỉ là một chiến thuật trì hoãn. Tôi đọc không ít sách lịch sử hơn Putin. Và tôi đã học được rất nhiều điều."

Ông Zelensky đã vượt qua một vụ bê bối tham nhũng buộc Chánh văn phòng của ông, Andrii Yermak, phải từ chức vào mùa thu năm ngoái.

Ông có những người chỉ trích gay gắt và những đối thủ tiềm năng, nhưng vẫn duy trì mức độ tín nhiệm mà hầu hết các nhà lãnh đạo phương Tây chỉ có thể mơ ước.

Tuần này, ở phía đông Kyiv xa xôi, những chuyến tàu đã sơ tán hàng trăm ngàn người Ukraine vào tháng 2 và tháng 3/2022 vẫn đang đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm.

Quân đội Nga tiến quân với tốc độ chậm chạp, nhưng tại chiến trường trọng yếu Donetsk ở phía đông, họ vẫn đang tiến về phía trước, nghiền nát các sinh mạng, cảnh quan và toàn bộ các làng mạc, thị trấn.

Ukraine vẫn đang giữ được khoảng 1/5 tỉnh Donetsk. Đây là khu vực tranh chấp ác liệt nhất ở Ukraine.

Hết trận này đến trận khác, một loạt các trận đánh trong suốt bốn năm đã biến các thị trấn và làng mạc thành đống đổ nát, từ Bakhmut hồi đầu chiến tranh đến Pokrovsk hiện nay.

Mỗi ngày, xe buýt vượt qua biên giới khu vực từ Donetsk đến Lozova ở tỉnh Kharkiv, chở những dân thường được sơ tán.

Một trường học đã được biến thành trung tâm điều phối cứu trợ ấm áp và sạch sẽ - chật kín các gia đình với vài túi đồ đạc, chó được xích, mèo trong giỏ, và trên hết là nỗi dày vò bởi sự mất mát.

Serhii và Viktoria đến từ Druzhkivka, một thị trấn đã bị cuốn vào vùng chiến sự.

Cô con gái tuổi teen của họ, Diana, ngồi im lặng bên cạnh, con mèo Mika nằm trên đùi.

Giống như hàng triệu người khác bị chiến tranh tàn phá, ở đây và trên những vùng đất hỗn loạn khác trên thế giới, họ ra đi là để cứu thân, hiểu quá rõ rằng điều đó không chỉ có nghĩa là mất đi những gì còn sót lại của cuộc sống cũ, mà còn cả sự tự chủ cá nhân.

Giờ đây họ phải ngồi chờ hoàn tất thủ tục giấy tờ và để người khác hướng dẫn họ họ các bước tiếp theo.

Viktoria giải thích lý do tại sao họ rời bỏ nhà cửa.

"Chúng tôi đang ở trên bờ vực. Chúng tôi không có ga, nước hay điện. Không có lò sưởi. Chúng tôi đã ở đó cho đến giây phút cuối cùng, chịu lạnh suốt ba ngày."

Vào cuối năm 2022, thị trấn Druzhkivka của họ được coi là một nơi trú ẩn tương đối an toàn khi chúng tôi sử dụng nơi này làm căn cứ để đưa tin về cuộc tấn công của Nga vào Bakhmut.

Nhưng giờ không ai đến đó nữa, Viktoria nói. Druzhkivka quá nguy hiểm. "Drone phá hủy mọi thứ còn sống – xe cộ, con người, nhà cửa. Tôi không thể nói mà không rơi nước mắt."

Serhii trông già hơn tuổi.

"Thật khó khăn. Chúng tôi đã bỏ lại tất cả những gì mình đã gây dựng cả đời. Tất cả những gì chúng tôi đã làm vì gia đình, tất cả những gì chúng tôi đã xây dựng. Và chúng tôi phải bỏ lại tất cả trong một khoảnh khắc… tất cả mọi thứ… Chúng tôi chỉ có thể gói ghém một ít đồ đạc. Chúng tôi không thể mang theo nhiều hơn."

Đứng gần họ là Tamara, cùng với hai cháu gái sinh đôi chín tuổi, Mila và Tina.

"Vì bọn trẻ. Chúng tôi rời đi vì bọn trẻ. Chúng tôi sống gần rừng… Có rất nhiều xe tăng… drone bay khắp nơi… không có sự bình yên… bọn trẻ chạy đến chỗ tôi và khóc… rất ồn ào… Mọi thứ đều rung chuyển…"

Sau khi đăng ký xong, các gia đình cùng hành lý và thú cưng được đưa bằng xe buýt đến ga Lozova để lên chuyến tàu dài đi Lviv ở miền tây Ukraine.

Lozova từng là một ga trung chuyển nhộn nhịp cho các chuyến tàu đi về phía đông.

Giờ đây, đó là ga cuối cùng của đường sắt Ukraine.

Các tuyến đường sắt phía sau ga này quá nguy hiểm.

Một Ukraine đầy thách thức

Các cuộc đàm phán do các đặc phái viên của Tổng thống Trump, con rể của ông, Jared Kushner, và người bạn của ông, tỷ phú bất động sản Steve Witkoff, làm trung gian, vẫn đang tiếp diễn.

Họ nhóm họp lại ở Geneva sau dịp kỷ niệm cuộc xâm lược.

Ông Witkoff đã đưa ra những tín hiệu tích cực sau vòng đàm phán cuối cùng, nhưng cả Nga và Ukraine đều nói về một bầu không khí khó khăn.

Khó có thể thấy bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào xuất hiện trừ khi Putin hoặc Zelensky thay đổi lập trường cơ bản của họ.

Vì cả hai bên đều tin rằng họ có thể tiếp tục chiến đấu để giành được một chiến thắng nào đó nên điều đó khó có khả năng xảy ra.

Các cuộc đàm phán dường như mang tính xoa dịu Trump nhiều hơn, để ông không thể đổ lỗi cho Moscow hay Kyiv nếu các cuộc đàm phán thất bại.

Tổng thống Mỹ thường có xu hướng quay lại gây áp lực lên Ukraine.

Trước đây ông từng tuyên bố - một cách không đúng sự thật - rằng Zelensky là một nhà độc tài đã khơi mào cuộc chiến.

ÔNg Zelensky đã bật cười và nói rằng điều đó không đúng sự thật khi tôi hỏi ông.

Vào đêm trước vòng đàm phán cuối cùng, ngay trước dị kỷ niệm, ông Trump đã nói với các nhà báo rằng "Ukraine tốt hơn hết nên ngồi vào bàn đàm phán, càng nhanh càng tốt".

Ông Trump đã cắt giảm gần như toàn bộ viện trợ quân sự, nhưng Ukraine vẫn phụ thuộc vào thông tin tình báo mà chỉ có Mỹ mới có thể cung cấp.

Châu Âu mua vũ khí của Mỹ, đặc biệt là tên lửa đánh chặn, thay mặt cho Ukraine.

Trong chuyến đi đến Ukraine lần này, tôi thấy một đất nước vẫn kiên cường. Họ không hề có cảm giác sắp bị đánh bại.

Các thành phố lớn vẫn vận hành tốt, bất chấp các cuộc tấn công có chủ đích và hiệu quả của Nga trong suốt mùa đông lạnh giá này vào mạng lưới điện và sưởi ấm của họ.

Ở Kyiv, vẫn tắc đường, các cửa hàng, nhà hàng và quán cà phê vẫn đầy ắp hàng hóa.

Cũng có còi báo động không kích, thường vào những giờ đầu buổi sáng, và những câu chuyện kinh hoàng về thường dân bị giết trong chính nhà của họ do drone và tên lửa đạn đạo của Nga.

Ukraine đang xây dựng lại tổ hợp công nghiệp quân sự từng tồn tại ở đây vào thời Liên Xô, tập trung vào các cuộc tấn công tầm xa vào Nga.

Tổng thống Zelensky nói với tôi rằng họ có thể thắng cuộc chiến, và nếu Ukraine muốn tiếp tục chiến đấu, họ sẽ cần sự hỗ trợ ngày càng tăng từ châu Âu.

Mùa xuân đang đến gần, nhưng ở khu vực này của châu Âu, mùa đông có thể kéo dài đến tận tháng Tư.

Nga đã gây áp lực rất lớn lên Ukraine trong suốt mùa đông lạnh nhất trong nhiều năm bằng cách nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện và các nhà máy thời Liên Xô cung cấp nước nóng và sưởi ấm cho các khu vực.

Trong đống đổ nát của một nhà máy điện mà người Ukraine cho phép chúng tôi đến thăm với điều kiện không được tiết lộ tên nhà máy, các công nhân đang thu gom thép từ đống đổ nát.

Nhà máy đã bị tên lửa và drone của Nga tàn phá. Việc sửa chữa là không thể mà cần phải được xây dựng lại.

Với hơi thở ngưng tụ thành mây trong nhiệt độ âm hai chữ số, một người quản đốc đã tóm tắt thái độ phổ biến ở đây khi tôi hỏi ông tại sao Nga lại tấn công họ.

"Họ muốn bắt chúng tôi quỳ gối. Họ muốn đưa Ukraine vào thế yếu."

Đó là một thực tế, và quyết tâm của Ukraine trong việc ngăn điều đó xảy ra chính là lý do cuộc chiến này vẫn tiếp diễn.