Lại rơi máy bay quân sự Yak-130 của Việt Nam, phi công thoát nạn

Một máy bay huấn luyện Yak-130 của quân đội Việt Nam đã rơi tại núi Hòn Vinh thuộc phường Đông Hòa (Phú Yên cũ) vào sáng 28/1.

Bộ Quốc phòng Việt Nam cho biết phi công đã tìm cách lái máy bay rời xa khu dân cư trước khi nhảy dù.

Theo Bộ Quốc phòng Việt Nam, Trung úy Đinh Thành Trung, Trung đoàn Không quân 940, Trường Sĩ quan Không quân, Quân chủng Phòng không-Không quân, điều khiển máy bay Yak-130 được lệnh cất cánh thực hiện bài bay huấn luyện theo kế hoạch vào lúc 7 giờ 27 phút sáng 28/1.

Trong quá trình bay, máy bay đã gặp sự cố, mất liên lạc lúc 7 giờ 44 phút, phi công Đinh Thành Trung đã nỗ lực xử lý, khắc phục sự cố kỹ thuật nhưng không được.

Phi công đã điều khiển máy bay tránh xa khu vực dân cư, khi chọn được vị trí, phi công bật dù thoát hiểm an toàn và được người dân hỗ trợ đưa đi bệnh viện.

Hiện tại, sức khỏe phi công đã bình phục.

Máy bay sau đó va vào núi Hòn Vinh (khu vực phường Đông Hòa, tỉnh Đắk Lắk).

Vẫn theo Bộ Quốc phòng, máy bay rơi tại khu vực đồi núi, không gây thiệt hại về người và công trình dân sự. Các đơn vị chức năng đang phối hợp điều tra nguyên nhân sự cố, đồng thời tổ chức lực lượng vị trí máy bay gặp sự cố.

Đây không phải là lần đầu tiên máy bay Yak-130 của Việt Nam gặp sự cố.

Vào tháng 11/2024, một chiếc Yak-130 huấn luyện thuộc Trung đoàn 940 đã gặp sự cố và rơi khi đang bay huấn luyện tại Bình Định; hai phi công đã nhảy dù thoát nạn và xác máy bay sau đó được tìm thấy tại khu vực Vườn quốc gia Yok Đôn (Đắk Lắk).

Yak-130 là máy bay huấn luyện phản lực hai chỗ ngồi, do Cục thiết kế Yakovlev (Nga) phát triển, thuộc nhóm huấn luyện phản lực cao cấp kết hợp khả năng chiến đấu nhẹ.

Đầu năm 2020, Việt Nam đã ký hợp đồng đặt mua 12 máy bay huấn luyện phản lực Yak-130 của Nga.

Trung đoàn 940 được thành lập cách đây 47 năm, đóng tại sân bay Tuy Hòa (Phú Yên, nay là Đắk Lắk) và trước đó là Phù Cát (Bình Định cũ, nay là Gia Lai).

Đơn vị có nhiệm vụ huấn luyện và đào tạo phi công quân sự trên máy bay Yak-130, góp phần nâng cao năng lực sẵn sàng chiến đấu và chất lượng nguồn nhân lực cho lực lượng không quân, được biên chế máy bay Yak-130 từ cuối năm 2021.

Những lần máy bay quân sự rơi

Trong những năm gần đây, tại Việt Nam ghi nhận một số vụ tai nạn máy bay quân sự, chủ yếu xảy ra trong quá trình huấn luyện.

Bài toán máy bay quân sự của Việt Nam

Những tai nạn rơi máy bay gợi nhắc bài toán lớn hơn về kho máy bay chiến đấu lẫn huấn luyện trước những kịch bản xung đột tiềm tàng trong tương lai.

Nhìn lại kho máy bay chiến đấu của Không quân Việt Nam, hiện chủ yếu bao gồm tiêm kích đa năng Sukhoi Su-30MK2 và Su-27, đều do Nga sản xuất.

Đây là những chiến đấu cơ thuộc thế hệ thứ tư, được nhóm chung với F-16 do Mỹ sản xuất.

Lựa chọn nâng cấp, kéo dài vòng đời máy bay cũ hay đầu tư máy bay thế hệ mới vì vậy trở thành bài toán chiến lược dài hạn đối với Không quân Việt Nam.

Việt Nam chủ yếu trang bị cho quân đội của mình các vũ khí và trang thiết bị quân sự của Nga. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Việt Nam đã bắt đầu đa dạng hóa nguồn cung trong bối cảnh Moscow đang tập trung cho cuộc chiến ở Ukraine.

Vào năm 2021, Bộ Quốc phòng Việt Nam và Không quân Mỹ đã thông báo việc đưa máy bay huấn luyện T-6C Texan II do Mỹ sản xuất vào hoạt động và qua đó nâng cao chương trình đào tạo phi công của quân chủng Phòng không - Không quân Việt Nam.

Trong năm 2025, theo Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper, phía Mỹ đã hoàn tất bàn giao 12 chiếc máy bay loại này cho Việt Nam, sau khi đã bàn giao 5 chiếc đầu tiên vào cuối năm 2024.

Việt Nam đã đầu tư cải tạo lại toàn bộ sân bay ở Phan Thiết để đón những chiếc máy bay này.

Ngoài thỏa thuận T-6C, hồi tháng 7/2024, cũng có thông tin về việc Mỹ đang thảo luận với Việt Nam về việc bán máy bay vận tải quân sự Lockheed Martin C-130 Hercules.

Tới tháng 7/2025, Bộ Công an Việt Nam đã đồng ý mua hai trực thăng của Lockheed Martin, theo hãng tin Reuters dẫn ba nguồn tin nắm rõ các cuộc đàm phán. Thỏa thuận này diễn ra sau khi Bộ Công an đã có các cuộc đàm phán kéo dài ít nhất là từ năm 2022 với nhiều công ty quốc phòng của Mỹ để mua trực thăng.

Trong khi đó, vào giữa tháng 4/2025, trang tin quốc phòng 19FortyFive đưa tin rằng Việt Nam và Mỹ đang chuẩn bị hoàn tất thỏa thuận mua bán máy bay chiến đấu F-16, sau "một thời gian dài đàm phán và thương lượng giữa hai chính phủ".

Bài viết, dựa trên nhiều nguồn tin, bao gồm "một cựu quan chức chính phủ Hoa Kỳ nắm vấn đề về các cuộc đàm phán" và "nhiều đại diện của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ", nêu rằng thỏa thuận bao gồm "ít nhất 24 chiến đấu cơ".

Cho đến nay, Cơ quan Hợp tác An ninh Quốc phòng Mỹ (DSCA), cơ quan chịu trách nhiệm xác nhận sự chấp thuận của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đối với các giao dịch bán hoặc chuyển giao vũ khí lớn, vẫn chưa công bố bất kỳ thông tin nào tương tự bài viết trên.

Trong khi đó, Chính phủ Việt Nam cũng không có bình luận nào.

Theo giới chuyên gia, thương vụ F-16 ít tiến triển hơn thương vụ C-130 vì mua máy bay chiến đấu của Mỹ bị xem là có nhiều khả năng ảnh hưởng đến quan hệ của Việt Nam với các nước khác, bao gồm cả Trung Quốc.

Trong khi đó, C-130 được cho là "ít nhạy cảm hơn" vì có thể được coi là khí tài để phòng thủ hoặc phi tác chiến.