Trả tiền mới được nhận xác người thân: BBC ghi nhận lời chứng từ Iran

Các gia đình có người thân thiệt mạng trong các cuộc biểu tình ở Iran nói với BBC rằng chính quyền đang đòi những khoản tiền rất lớn để trả lại thi thể cho thân nhân mai táng.

Nhiều nguồn tin cho BBC Tiếng Ba Tư biết các thi thể đang bị giữ tại nhà xác và bệnh viện, và lực lượng an ninh sẽ không bàn giao nếu thân nhân không nộp tiền.

Ít nhất 2.435 người đã thiệt mạng trong hơn hai tuần biểu tình trên khắp cả nước.

Một gia đình ở thành phố Rasht, miền bắc Iran, nói với BBC rằng lực lượng an ninh yêu cầu 700 triệu toman (khoảng hơn 130 triệu đồng) để trả lại thi thể người thân.

Thi thể người thân của họ đang được giữ tại nhà xác Bệnh viện Poursina, cùng với ít nhất 70 người biểu tình đã chết khác, theo lời gia đình này.

Trong khi đó, tại Tehran, gia đình của một công nhân xây dựng thời vụ người Kurd đến nhận thi thể con trai thì được thông báo phải trả một tỷ toman (khoảng 184 triệu đồng) mới được nhận.

Gia đình này nói với BBC rằng họ không đủ khả năng chi trả và buộc phải rời đi mà không mang được thi thể con trai về. Một công nhân xây dựng ở Iran thường chỉ kiếm được chưa đến 100 USD (khoảng hơn 2,6 triệu đồng) mỗi tháng.

Trong một số trường hợp, nhân viên bệnh viện đã gọi điện cho thân nhân người chết để báo trước, khuyên họ đến nhận thi thể nhanh chóng trước khi lực lượng an ninh tới và tống tiền.

BBC Tiếng Ba Tư được thông báo về trường hợp một phụ nữ – không nêu tên vì lý do an ninh – không hề biết chồng mình đã thiệt mạng cho đến khi bà nhận được một cuộc gọi của nhân viên bệnh viện vào ngày 9/1 từ chiếc điện thoại của chồng.

Họ nói bà nên nhanh chóng đến nhận thi thể trước khi lực lượng an ninh xuất hiện và đòi tiền để trả xác.

BBC Tiếng Ba Tư có được thông tin này từ người thân của bà, hiện sống tại London và đã nói chuyện với bà.

Người phụ nữ sau đó đưa hai con tới bệnh viện để tìm thi thể chồng. Bà đặt thi thể lên thùng sau của một chiếc xe bán tải và ngồi trên xe suốt bảy tiếng đồng hồ về quê nhà ở miền tây Iran để chôn cất.

"Tôi ngồi ở thùng sau xe, khóc bên thi thể ông ấy suốt bảy tiếng, trong khi các con tôi ngồi ở ghế trước," bà kể với người thân ở London.

BBC Tiếng Ba Tư cũng nhận được thông tin rằng các quan chức tại nhà xác Behesht-e Zahra ở Tehran nói với các gia đình rằng nếu họ khai con mình là thành viên lực lượng bán quân sự Basij và bị người biểu tình giết, thì thi thể sẽ được trả lại mà không phải trả tiền.

Một người thân nói với BBC trong tin nhắn: "Chúng tôi được yêu cầu tham gia một cuộc mít tinh ủng hộ chính quyền và mô tả thi thể như một liệt sĩ. Chúng tôi đã không đồng ý."

Trong một trường hợp khác ở Tehran, một nguồn tin cho BBC Tiếng Ba Tư biết rằng một số gia đình đã xông vào nhà xác để lấy thi thể vì lo sợ chính quyền sẽ giữ lại hoặc chôn cất mà không thông báo cho họ.

"Một số gia đình, lo ngại rằng chính quyền có thể giữ thi thể hoặc chôn cất mà họ không hay biết, đã phá cửa nhà xác và kéo các thi thể ra khỏi xe cứu thương," nguồn tin nói với BBC.

Sau đó, các gia đình đã canh giữ thi thể ngay trên mặt đất ở sân bệnh viện trong nhiều giờ, để ngăn không cho ai đưa họ đi, cho đến khi họ tìm được xe cứu thương tư nhân để vận chuyển, nguồn tin cho biết.

Việc không có internet và đường dây liên lạc gây khó khăn vô cùng cho việc thu thập bức tranh đầy đủ về những gì đang diễn ra trên thực địa.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế không có quyền tiếp cận trực tiếp vào Iran và chính quyền nước này không cho phép BBC, cùng với các hãng tin quốc tế khác, tác nghiệp tại chỗ.

Các cuộc biểu tình bắt đầu ở thủ đô Tehran vào ngày 29/12, sau khi đồng tiền Iran mất giá mạnh so với đồng USD. Khi phong trào lan ra hàng chục thị trấn và thành phố khác, các cuộc biểu tình chuyển sang phản đối giới lãnh đạo giáo sĩ của Iran, và lực lượng an ninh đã tiến hành một cuộc đàn áp bạo lực.

Các cuộc biểu tình leo thang mạnh mẽ từ hôm 8/1 và vấp phải phản ứng bằng vũ lực chết người từ phía nhà chức trách.

Theo Cơ quan Thông tấn các Nhà Hoạt động Nhân quyền (HRANA) có trụ sở tại Mỹ, ít nhất 2.435 người biểu tình đã bị giết kể từ khi bất ổn nổ ra, cùng với 13 trẻ em và 153 người thuộc lực lượng an ninh hoặc nhân viên chính phủ. Cơ quan này cho biết thêm 18.470 người biểu tình khác đã bị bắt.

Trong khi đó, các vụ bắt giữ vẫn tiếp diễn trên khắp cả nước. Lực lượng an ninh và các đơn vị tình báo của Vệ binh Cách mạng đã bắt giữ các nhà hoạt động, luật sư và cả thường dân.